Đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự theo hướng bổ sung quy định về tài sản số, tiền số chính là câu trả lời cho khoảng trống này.

Khi “tài sản phạm tội” không còn là tiền hay vật hữu hình

Theo quy định hiện hành, tài sản bị tịch thu trong các vụ án hình sự chủ yếu được hiểu là “vật, tiền hoặc công cụ, phương tiện phạm tội”. Tuy nhiên, cách hiểu này đang bộc lộ hạn chế rõ rệt trong bối cảnh mới.

Thực tế đã xuất hiện nhiều loại tài sản không tồn tại dưới dạng vật chất, nhưng lại có giá trị rất lớn, như tiền mã hóa, tài sản trong ví điện tử, tài khoản trên nền tảng số, hay các quyền tài sản phát sinh từ công nghệ.

Vấn đề nằm ở chỗ: những tài sản này có thể được sử dụng để thực hiện hành vi phạm tội, nhưng lại khó bị nhận diện, truy vết và thu hồi theo cơ chế pháp lý hiện tại.

Điểm mấu chốt cần hiểu:

• Tài sản không còn gắn với hình thái vật lý

• Nhưng giá trị kinh tế vẫn rất lớn

• Và có thể bị lợi dụng để che giấu hành vi phạm tội

Vì sao cần bổ sung quy định về tài sản số trong Bộ luật Hình sự?

Một trong những lý do quan trọng được đặt ra là thực tiễn tội phạm đã thay đổi nhanh hơn pháp luật.

Trong nhiều vụ án công nghệ cao, tài sản bị chiếm đoạt thường không còn nằm ở dạng tiền mặt mà nhanh chóng được chuyển đổi sang tiền số hoặc phân tán qua nhiều nền tảng xuyên biên giới. Điều này khiến việc thu hồi tài sản gần như không khả thi.

Không chỉ vậy, tiền số còn có đặc điểm:

• Tính ẩn danh cao

• Dễ dàng chuyển dịch qua biên giới

• Khó kiểm soát bằng các biện pháp truyền thống

Đây chính là lý do khiến các hành vi như lừa đảo trực tuyến, rửa tiền, chiếm đoạt tài sản ngày càng phức tạp.

Hiểu đơn giản:

• Trước đây, tiền phạm tội có thể “cầm được”

• Bây giờ, tiền có thể chỉ là một chuỗi dữ liệu → Nếu pháp luật không thay đổi, việc xử lý sẽ luôn đi sau tội phạm

Nội dung đề xuất: Mở rộng phạm vi tài sản bị xử lý

Theo dự thảo, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung các loại tài sản có thể bị tịch thu hoặc xử lý hình sự, bao gồm:

• Tiền số, tiền mã hóa

• Tài sản số, tài sản ảo

• Giấy tờ có giá dưới dạng điện tử

• Các quyền tài sản phát sinh trên môi trường số

Việc bổ sung này nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để:

• Truy vết dòng tiền

• Phong tỏa tài sản

• Kê biên và thu hồi tài sản phạm tội

Ý nghĩa thực tế:

• Không còn “vùng an toàn” cho tài sản số

• Không thể chuyển tài sản sang dạng số để né tránh trách nhiệm

Tác động lớn nhất: Tăng khả năng thu hồi tài sản cho người bị hại

Một trong những vấn đề nan giải hiện nay là: nhiều vụ án lừa đảo công nghệ cao dù đã xử lý được đối tượng, nhưng tài sản bị chiếm đoạt gần như không thể thu hồi.

Nguyên nhân chủ yếu là tài sản đã:

• Được chuyển đổi thành tiền số

• Hoặc bị phân tán qua nhiều nền tảng khác nhau

Khi pháp luật chưa có cơ chế rõ ràng để xử lý tài sản số, việc thu hồi gần như bế tắc.

Việc bổ sung quy định mới được kỳ vọng sẽ:

• Tăng khả năng truy vết tài sản

• Ngăn chặn hành vi tẩu tán tài sản

• Nâng cao khả năng bồi thường cho người bị hại

Nói cách khác: Đây không chỉ là công cụ xử lý tội phạm, mà còn là cơ chế bảo vệ quyền lợi của người bị thiệt hại.

Thách thức pháp lý: Không chỉ sửa luật là đủ

Việc đưa tài sản số vào phạm vi điều chỉnh của Bộ luật Hình sự không đơn giản chỉ là bổ sung khái niệm.

Nó kéo theo hàng loạt vấn đề pháp lý cần giải quyết:

• Xác định quyền sở hữu đối với tài sản số

• Truy vết giao dịch trên nền tảng xuyên biên giới

• Định giá tài sản số (vốn biến động mạnh)

• Cơ chế phong tỏa, kê biên và thi hành án

Đây là những vấn đề không chỉ mang tính kỹ thuật pháp lý, mà còn liên quan đến công nghệ, tài chính và hợp tác quốc tế.

Góc nhìn pháp lý: Cuộc đua giữa pháp luật và công nghệ

Điều đáng chú ý là đề xuất này không phải là một thay đổi riêng lẻ, mà nằm trong xu hướng chung: pháp luật đang cố gắng bắt kịp sự phát triển của công nghệ.

Thực tế cho thấy nhiều hành vi phạm tội mới xuất hiện như:

• Lừa đảo qua nền tảng số

• Rửa tiền bằng tiền điện tử

• Che giấu tài sản qua blockchain

Trong khi đó, các quy định hiện hành lại chưa bao quát hết các tình huống này.

Bài toán đặt ra không phải là xử lý hậu quả, mà là:

• Làm sao để pháp luật đủ linh hoạt

• Để không bị tụt lại phía sau công nghệ

Kết luận: Không còn “vùng xám” cho tài sản số

Việc bổ sung quy định về tài sản số, tiền số trong Bộ luật Hình sự cho thấy một thay đổi quan trọng trong tư duy lập pháp.

Pháp luật không còn chỉ nhìn vào hình thức của tài sản, mà bắt đầu đi vào bản chất: bất kỳ giá trị nào có thể bị lợi dụng để phạm tội đều cần được kiểm soát.

Trong kỷ nguyên số, tài sản có thể vô hình, nhưng trách nhiệm pháp lý thì không. Và một nguyên tắc đang dần trở nên rõ ràng: Không phải cứ chuyển tài sản sang dạng số là có thể “biến mất” khỏi pháp luật.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Hồ Chí Minh: 12A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Tân Định (Phường Đa Kao, Quận 1 cũ)

Hà Nội: 51 Nguyễn Khắc Hiếu, Phường Ba Đình (Phường Trúc Bạch, Quận Ba Đình cũ)

Nha Trang: 144 Hoàng Hoa Thám, Phường Nha Trang (Phường Lộc Thọ, Thành phố Nha Trang cũ)

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal