Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo lần này là bổ sung cơ chế bảo vệ và bồi thường đối với người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho những người tố giác sai phạm; phản ánh tiêu cực hoặc tham gia đấu tranh phòng, chống tham nhũng.

Vì sao cần sửa đổi Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước?

Theo Bộ Tư pháp, dù Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước thời gian qua đã mở rộng quyền yêu cầu bồi thường; cải cách thủ tục; tạo thuận lợi hơn cho người bị thiệt hại nhưng nhiều quy định hiện nay đã không còn phù hợp với thực tiễn.

Đặc biệt trong bối cảnh tinh gọn bộ máy; thực hiện chính quyền địa phương hai cấp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và yêu cầu cải cách thủ tục hành chính.

Ngoài ra, thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu phải có cơ chế bảo vệ tốt hơn cho người đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực.

Điểm mới đáng chú ý: Bảo vệ người chống tham nhũng

Một trong những định hướng sửa đổi quan trọng lần này là thể chế hóa quyền được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Nội dung này xuất phát từ Bộ Chính trị – Quy định số 231-QĐ/TW ngày 17/01/2025 về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Điều này cho thấy xu hướng không chỉ khuyến khích tố giác sai phạm mà còn xây dựng cơ chế pháp lý bảo vệ người dám lên tiếng.

Trong thực tế, nhiều người phản ánh sai phạm; tố giác hành vi tham nhũng hoặc cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng có thể đối mặt với áp lực công việc; ảnh hưởng uy tín; tranh chấp pháp lý hoặc thiệt hại quyền lợi cá nhân.

Nếu không có cơ chế bảo vệ hiệu quả, rất dễ dẫn tới tâm lý “ngại tố giác”, “sợ liên lụy”, hoặc “im lặng cho an toàn”.

Do đó, việc sửa đổi luật được kỳ vọng sẽ tăng niềm tin cho người dân; tạo cơ chế bảo vệ rõ ràng hơn và thúc đẩy hiệu quả phòng chống tham nhũng trong thực tế.

Luật hiện nay đang bộc lộ những vướng mắc gì?

Theo Bộ Tư pháp, quá trình áp dụng Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện còn nhiều khó khăn liên quan đến phạm vi trách nhiệm bồi thường; xác định thiệt hại; thủ tục yêu cầu bồi thường; cơ quan giải quyết bồi thường; trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ.

Ngoài ra, việc tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và thay đổi mô hình quản lý cũng khiến nhiều quy định cũ không còn phù hợp.

Tại tọa đàm tổ chức ở Đắk Lắk, nhiều cơ quan và chuyên gia pháp lý đã góp ý trực tiếp vào các nhóm vấn đề như phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; căn cứ yêu cầu bồi thường; xác định thiệt hại được bồi thường; trình tự, thủ tục giải quyết; kinh phí bồi thường; trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ; quản lý nhà nước về công tác bồi thường.

Đây đều là những nội dung có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người bị thiệt hại; trách nhiệm của cơ quan nhà nước và hiệu quả giải quyết bồi thường trên thực tế.

Bài toán khó: Bảo vệ người dân nhưng vẫn phải ổn định bộ máy

Một trong những vấn đề được đặt ra tại tọa đàm là làm sao dung hòa giữa quyền lợi người bị thiệt hại và sự ổn định của cơ quan nhà nước.

Theo nhiều ý kiến chuyên gia, nếu quy định thiếu chặt chẽ người thi hành công vụ có thể e ngại khi thực hiện nhiệm vụ; phát sinh tâm lý sợ trách nhiệm; hoặc ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước.

Ngược lại, nếu cơ chế bồi thường quá khó tiếp cận quyền lợi người dân dễ bị ảnh hưởng; niềm tin vào cơ chế pháp lý cũng bị tác động.

Đây được xem là bài toán cân bằng rất lớn trong quá trình sửa đổi luật lần này.

Người dân được yêu cầu bồi thường Nhà nước trong trường hợp nào?

Theo pháp luật hiện hành, cá nhân, tổ chức có thể yêu cầu Nhà nước bồi thường khi bị oan sai; bị xử lý trái pháp luật; bị thiệt hại do hành vi công vụ trái quy định hoặc bị xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp trong hoạt động quản lý hành chính, tố tụng, thi hành án…

Tuy nhiên, trên thực tế thủ tục còn phức tạp; việc xác định thiệt hại còn khó khăn; thời gian giải quyết kéo dài nên nhiều trường hợp người dân gặp khó trong việc yêu cầu bồi thường.

Vì sao việc sửa luật lần này được chú ý?

Bởi đây không chỉ là câu chuyện sửa thủ tục hành chính hay thay đổi kỹ thuật lập pháp. Mà còn liên quan trực tiếp đến quyền con người; trách nhiệm công vụ; niềm tin vào cơ quan công quyền và hiệu quả phòng chống tham nhũng.

Đặc biệt, việc bổ sung cơ chế bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng cho thấy định hướng tăng cường bảo vệ những người dám lên tiếng vì lợi ích công cộng.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Hồ Chí Minh: 12A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Tân Định (Phường Đa Kao, Quận 1 cũ)

Hà Nội: 51 Nguyễn Khắc Hiếu, Phường Ba Đình (Phường Trúc Bạch, Quận Ba Đình cũ)

Nha Trang: 144 Hoàng Hoa Thám, Phường Nha Trang (Phường Lộc Thọ, Thành phố Nha Trang cũ)

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal