Bài viết dưới đây của LHLegal phân tích có hệ thống những nội dung mới quan trọng nhất của Luật, giúp cá nhân, doanh nghiệp và người hành nghề luật nắm đúng – hiểu rõ – áp dụng kịp thời.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng được mở rộng, làm rõ

Phạm vi điều chỉnh

Luật Thi hành án dân sự 2025 tiếp tục kế thừa các nhóm nội dung cốt lõi của Luật hiện hành, đồng thời sửa đổi, bổ sung sâu rộng nhằm:

• Thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng về cải cách tư pháp;

• Khắc phục các bất cập phát sinh sau 17 năm thi hành Luật 2008;

• Đồng bộ với mô hình tổ chức chính quyền địa phương và chuyển đổi số quốc gia.

Theo đó, Luật điều chỉnh toàn diện các nội dung trọng tâm như:

• Bản án, quyết định thuộc phạm vi thi hành án dân sự và các nguyên tắc cơ bản trong thi hành án;

• Quyền, nghĩa vụ của đương sự và người có quyền, nghĩa vụ liên quan;

• Hệ thống tổ chức thi hành án dân sự và Văn phòng THADS;

• Trình tự, thủ tục, biện pháp bảo đảm và cưỡng chế thi hành án;

• Cơ chế khiếu nại, tố cáo, kháng nghị, kiến nghị trong thi hành án dân sự.

Đối tượng áp dụng

Luật áp dụng đối với tất cả cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động thi hành án dân sự, bao gồm cả cơ quan nhà nước, tổ chức tín dụng, chính quyền địa phương, đương sự và các chủ thể tham gia hỗ trợ thi hành án.

Bố cục Luật được tinh gọn, logic và dễ tiếp cận hơn

Luật Thi hành án dân sự 2025 gồm 05 Chương, 116 Điều, được sắp xếp lại theo hướng mạch lạc, khoa học:

• Chương I: Quy định chung

• Chương II: Hệ thống thi hành án dân sự và Văn phòng THADS

• Chương III: Thủ tục, biện pháp bảo đảm và cưỡng chế thi hành án

• Chương IV: Khiếu nại, tố cáo, kháng nghị, kiến nghị

• Chương V: Điều khoản thi hành

Cách bố cục này giúp người dân và doanh nghiệp dễ tra cứu, đồng thời thuận lợi cho việc áp dụng thống nhất trong thực tiễn.

Những nhóm nội dung sửa đổi, hoàn thiện trọng tâm

Tái cấu trúc hệ thống thi hành án dân sự theo hướng tinh gọn, hiệu quả

Một trong những điểm đột phá lớn của Luật là tổ chức lại hệ thống THADS theo mô hình thống nhất từ Trung ương đến địa phương, phù hợp với Kết luận số 162-KL/TW năm 2025.

Theo đó:

• Hệ thống THADS gồm cơ quan quản lý THADS thuộc Bộ Tư pháp và 34 cơ quan THADS cấp tỉnh, với 355 Phòng THADS khu vực;

• Phòng THADS khu vực được tổ chức tương đồng với Tòa án và Viện kiểm sát cùng cấp về địa bàn và phạm vi thẩm quyền;

• Luật lần đầu tiên ghi nhận rõ vị trí pháp lý của cơ quan quản lý THADS ngay trong luật, thay vì chỉ quy định tại nghị định như trước đây.

Đáng chú ý, Luật bổ sung chức danh Chấp hành viên trưởng tại Phòng THADS khu vực – nhằm bảo đảm chỉ đạo chuyên môn tư pháp thống nhất, kịp thời, không bị “hành chính hóa” hoạt động thi hành án.

Tăng cường vai trò của chính quyền địa phương và cơ chế phối hợp liên ngành

Luật 2025 xác định rõ hơn trách nhiệm của UBND các cấp trong thi hành án dân sự, đặc biệt:

• UBND cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo phối hợp, tổ chức cưỡng chế các vụ việc lớn, phức tạp;

• UBND cấp xã tham gia vận động tự nguyện thi hành án, bảo đảm an ninh trật tự khi cưỡng chế, cung cấp thông tin điều kiện thi hành án.

Bên cạnh đó, Luật mở rộng trách nhiệm phối hợp của Công an, không chỉ dừng ở “bảo vệ cưỡng chế” mà là bảo đảm trật tự, an toàn trong toàn bộ quá trình thi hành án, từ xác minh đến xử lý tài sản.

Đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian và giảm chi phí thi hành án

Luật tiếp tục giữ các trình tự, biện pháp cưỡng chế cơ bản, nhưng đã:

• Rà soát và rút ngắn nhiều mốc thời gian trong quy trình thi hành án;

• Đơn giản hóa thủ tục ra quyết định, thông báo, xác minh điều kiện thi hành án;

• Quy định rõ hơn từng biện pháp cưỡng chế, đặc biệt là kê biên và xử lý tài sản – nhóm biện pháp phát sinh nhiều tranh chấp nhất trong thực tiễn.

Những sửa đổi này giúp giảm án tồn, hạn chế kéo dài vụ việc, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

Thống nhất quản lý kho vật chứng, giảm gánh nặng ngân sách

Luật sửa đổi quy định về quản lý vật chứng theo hướng:

• Thống nhất đầu mối bảo quản vật chứng trong suốt quá trình tố tụng và thi hành án;

• Hạn chế tình trạng phân tán kho vật chứng, giảm rủi ro thất lạc, hư hỏng;

• Quy định rõ trách nhiệm tài chính và lộ trình chuyển giao kho vật chứng trước ngày 01/7/2028.

Cơ chế xử lý việc thi hành án chưa có điều kiện thi hành

Luật bổ sung giải pháp gửi lại yêu cầu thi hành án đối với các vụ việc chưa có điều kiện thi hành kéo dài, nhằm:

• Giảm áp lực theo dõi, xác minh định kỳ cho cơ quan THADS;

• Tiết kiệm nguồn lực ngân sách;

• Vẫn bảo đảm đầy đủ quyền yêu cầu thi hành án của người dân khi phát sinh điều kiện mới.

Hoàn thiện quy định về khiếu nại, tố cáo và kháng nghị

Luật sửa đổi toàn diện thẩm quyền, trình tự giải quyết khiếu nại, tố cáo trong THADS, phù hợp với mô hình tổ chức mới; đồng thời:

• Xác định rõ thời hạn kháng nghị của Viện kiểm sát đối với vụ việc đã kết thúc;

• Bảo đảm cơ chế kiểm sát chặt chẽ nhưng không gây ách tắc hoạt động thi hành án.

Đẩy mạnh chuyển đổi số và xã hội hóa thi hành án dân sự

Ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số toàn diện

Luật dành một điều riêng quy định về chuyển đổi số trong THADS, với các điểm nổi bật:

• Thực hiện thủ tục thi hành án trên môi trường số;

• Kết nối, chia sẻ cơ sở dữ liệu thi hành án với cơ sở dữ liệu quốc gia;

• Công nhận giá trị pháp lý của hồ sơ, tài liệu điện tử, chữ ký số;

• Mở rộng thanh toán thi hành án qua chuyển khoản, phương tiện điện tử.

Một số quy định về chuyển đổi số có hiệu lực sớm từ ngày 20/01/2026, tạo nền tảng triển khai trước khi Luật chính thức có hiệu lực toàn bộ.

Đổi mới mạnh mẽ mô hình Văn phòng THADS và Thừa hành viên

Luật đổi tên Thừa phát lại thành Thừa hành viên, Văn phòng Thừa phát lại thành Văn phòng THADS, đồng thời:

• Mở rộng thẩm quyền nghiệp vụ;

• Cho phép áp dụng nhiều biện pháp bảo đảm như phong tỏa tài khoản, tạm dừng giao dịch;

• Thúc đẩy xã hội hóa một số hoạt động thi hành án theo lộ trình kiểm soát chặt chẽ.

Nhận định chung

Luật Thi hành án dân sự 2025 là một bước cải cách lớn, hướng đến:

• Tổ chức bộ máy tinh gọn, chuyên nghiệp;

• Thủ tục minh bạch, nhanh gọn, chi phí thấp;

• Ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số mạnh mẽ;

• Bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và Nhà nước.

Trong bối cảnh tranh chấp dân sự – kinh doanh ngày càng phức tạp, việc hiểu đúng và áp dụng kịp thời Luật mới là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền lợi một cách hiệu quả.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Trụ sở: 12A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Tân Định, Thành phố Hồ Chí Minh (Phường Đa Kao, Quận 1 cũ)

Chi nhánh Nha Trang: 144 Hoàng Hoa Thám, phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hoà (Phường Lộc Thọ, Thành phố Nha Trang cũ)

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal