Theo thông tin điều tra ban đầu, mặc dù biết hệ thống xử lý nước thải không đủ khả năng xử lý nước thải chứa kim loại nặng, đặc biệt là niken, nhưng đơn vị vận hành vẫn tiếp nhận nước thải từ nhiều doanh nghiệp nhằm tăng doanh thu. Kết quả kiểm tra cho thấy hàm lượng niken trong nước thải sau xử lý vượt quy chuẩn kỹ thuật cho phép hơn 5 lần.

Đáng chú ý, cơ quan điều tra xác định có dấu hiệu câu kết giữa đơn vị vận hành hệ thống xử lý nước thải, một số doanh nghiệp phát sinh nước thải và đơn vị quan trắc môi trường nhằm che giấu hành vi vi phạm, đồng thời làm sai lệch kết quả quan trắc để đối phó với hoạt động thanh tra, kiểm tra của cơ quan nhà nước.

Hành vi xả thải vượt quy chuẩn có thể cấu thành tội Gây ô nhiễm môi trường

Theo Điều 235 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), hành vi xả thải gây ô nhiễm môi trường vượt ngưỡng luật định không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Đối với cá nhân phạm tội, mức hình phạt có thể lên đến 07 năm tù, kèm theo hình phạt bổ sung như phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Đối với pháp nhân thương mại, mức xử phạt có thể lên đến 10 tỷ đồng, bị đình chỉ hoạt động từ 06 tháng đến 03 năm, thậm chí đình chỉ hoạt động vĩnh viễn trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng theo quy định của pháp luật.

Trong vụ việc tại KCN Quang Minh, cơ quan điều tra bước đầu xác định có dấu hiệu tiếp nhận nước thải chứa kim loại nặng dù hệ thống xử lý không đủ năng lực xử lý; nước thải sau xử lý vẫn vượt quy chuẩn kỹ thuật môi trường; hành vi vi phạm diễn ra trong thời gian dài và có dấu hiệu cố ý bỏ qua các quy định về bảo vệ môi trường.

Nếu các kết quả điều tra chứng minh hành vi xả thải đáp ứng các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo Điều 235 Bộ luật Hình sự, các cá nhân và tổ chức liên quan có thể phải đối mặt với trách nhiệm hình sự tương ứng với mức độ vi phạm và hậu quả gây ra.

Làm sai lệch kết quả quan trắc môi trường: Rủi ro pháp lý không chỉ dừng ở vi phạm hành chính

Một trong những nội dung đáng chú ý của vụ án là việc cơ quan điều tra xác định có hành vi sửa đổi kết quả phân tích mẫu nước thải và hủy bỏ các kết quả không đạt quy chuẩn.

Theo thông tin được công bố, sau khi phát hiện hàm lượng niken vượt giới hạn cho phép, các cá nhân liên quan đã chỉ đạo pha loãng mẫu nước thải, thực hiện phân tích lại và lập phiếu kết quả mới thể hiện các chỉ tiêu đạt quy chuẩn. Đồng thời, các kết quả phân tích ban đầu không đạt yêu cầu đã không được lưu giữ theo quy định.

Dưới góc độ pháp lý, nếu các nội dung trên được chứng minh trong quá trình điều tra, đây không chỉ là hành vi vi phạm các quy định về quan trắc môi trường mà còn có thể là căn cứ để cơ quan tiến hành tố tụng xem xét trách nhiệm hình sự đối với Tội giả mạo trong công tác theo Điều 359 Bộ luật Hình sự.

Bên cạnh đó, việc sửa đổi hoặc làm sai lệch dữ liệu quan trắc có thể được xem là tình tiết phản ánh ý thức che giấu hành vi vi phạm môi trường, gây khó khăn cho hoạt động thanh tra, kiểm tra và quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Hành vi này đặc biệt nguy hiểm bởi kết quả quan trắc môi trường là cơ sở quan trọng để cơ quan quản lý đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, đồng thời là căn cứ để phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi gây ô nhiễm môi trường.

Hành vi nhận tiền để bỏ qua vi phạm môi trường có thể bị xử lý về tội Nhận hối lộ và Đưa hối lộ

Theo kết quả điều tra ban đầu, một số cá nhân bị cáo buộc đã nhận hàng tỷ đồng từ các doanh nghiệp để bỏ qua các vi phạm về môi trường.

Nếu được chứng minh theo quy định của pháp luật, các hành vi này có thể cấu thành:

• Tội Nhận hối lộ theo Điều 354 Bộ luật Hình sự;

• Tội Đưa hối lộ theo Điều 364 Bộ luật Hình sự.

Đây là nhóm tội phạm về tham nhũng có khung hình phạt rất nghiêm khắc, đặc biệt khi số tiền nhận hối lộ hoặc đưa hối lộ ở mức lớn và hành vi được thực hiện có tổ chức, kéo dài trong nhiều năm.

Doanh nghiệp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không?

Một điểm cần lưu ý là pháp luật hình sự Việt Nam hiện nay cho phép truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại đối với một số tội phạm về môi trường.

Theo Điều 76 Bộ luật Hình sự, pháp nhân thương mại có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với Tội gây ô nhiễm môi trường nếu hành vi phạm tội được thực hiện nhân danh pháp nhân, vì lợi ích của pháp nhân và có sự chỉ đạo hoặc chấp thuận của người có thẩm quyền.

Ngoài các hình phạt tiền có giá trị lớn, pháp nhân thương mại còn có thể bị:

• Đình chỉ hoạt động có thời hạn;

• Đình chỉ hoạt động vĩnh viễn đối với một số lĩnh vực;

• Cấm huy động vốn;

• Buộc thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả về môi trường.

Doanh nghiệp có nghĩa vụ gì trong hoạt động xử lý nước thải theo Luật Bảo vệ môi trường?

Trước khi xem xét trách nhiệm hình sự, cần lưu ý rằng việc xử lý nước thải và quan trắc môi trường là nghĩa vụ bắt buộc của doanh nghiệp theo Luật Bảo vệ môi trường 2020.

Theo Điều 99 Luật Bảo vệ môi trường 2020, nước thải phải được thu gom, xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường trước khi xả ra nguồn tiếp nhận. Tổ chức, cá nhân phát sinh nước thải có trách nhiệm vận hành công trình xử lý nước thải và thực hiện các biện pháp kiểm soát ô nhiễm theo quy định.

Bên cạnh đó, Điều 111 Luật Bảo vệ môi trường 2020 quy định cơ sở sản xuất, kinh doanh thuộc đối tượng phải quan trắc môi trường có trách nhiệm thực hiện quan trắc, quản lý và lưu giữ dữ liệu quan trắc môi trường theo quy định của pháp luật.

Trong vụ việc tại KCN Quang Minh, nếu kết quả điều tra xác định có việc tiếp nhận nước thải vượt khả năng xử lý, xả nước thải không đạt quy chuẩn kỹ thuật hoặc làm sai lệch kết quả quan trắc môi trường thì các hành vi này không chỉ vi phạm Luật Bảo vệ môi trường mà còn có thể là căn cứ để xem xét trách nhiệm hành chính hoặc hình sự đối với các cá nhân, tổ chức liên quan.

Bài học tuân thủ cho doanh nghiệp

Vụ án tại KCN Quang Minh là lời cảnh báo đối với các doanh nghiệp có hoạt động phát sinh nước thải công nghiệp và các đơn vị vận hành hệ thống xử lý môi trường.

Trong bối cảnh cơ quan chức năng đang tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm môi trường, doanh nghiệp cần:

• Thường xuyên rà soát hệ thống xử lý nước thải;

• Kiểm soát chặt chẽ hoạt động quan trắc môi trường;

• Thiết lập cơ chế kiểm tra nội bộ độc lập;

• Không can thiệp, sửa đổi hoặc làm sai lệch kết quả quan trắc;

• Xây dựng chương trình tuân thủ pháp luật về môi trường và phòng chống tham nhũng.

Việc đầu tư cho hệ thống tuân thủ không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý mà còn bảo vệ uy tín thương hiệu, bảo đảm hoạt động sản xuất kinh doanh bền vững trong dài hạn.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Hồ Chí Minh: 12A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Tân Định (Phường Đa Kao, Quận 1 cũ)

Hà Nội: 51 Nguyễn Khắc Hiếu, Phường Ba Đình (Phường Trúc Bạch, Quận Ba Đình cũ)

Nha Trang: 144 Hoàng Hoa Thám, Phường Nha Trang (Phường Lộc Thọ, Thành phố Nha Trang cũ)

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal