Thành phần Hội đồng trọng tài trái quy định thì phán quyết trọng tài có bị hủy không?

Đây là những vấn đề doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi tham gia tố tụng trọng tài. Mặc dù phán quyết trọng tài có tính chung thẩm, pháp luật vẫn cho phép một bên yêu cầu Tòa án hủy phán quyết trong một số trường hợp nhất định, trong đó có vi phạm liên quan đến thành phần Hội đồng trọng tài hoặc thủ tục tố tụng trọng tài.

Thành phần Hội đồng trọng tài trái quy định thì phán quyết có bị hủy không?

Có thể bị hủy nếu thuộc căn cứ luật định và có yêu cầu hủy phán quyết trọng tài theo đúng thủ tục.

Theo Điều 68 Luật Trọng tài thương mại 2010, Tòa án xem xét việc hủy phán quyết trọng tài khi có đơn yêu cầu của một bên.

Một trong những căn cứ để hủy phán quyết là trường hợp:

Thành phần Hội đồng trọng tài hoặc thủ tục tố tụng trọng tài không phù hợp với thỏa thuận của các bên hoặc trái với quy định của Luật Trọng tài thương mại.

Như vậy, nếu việc thành lập Hội đồng trọng tài không đúng với thỏa thuận hợp pháp của các bên hoặc vi phạm quy định bắt buộc của pháp luật trọng tài thì bên có quyền lợi liên quan có thể sử dụng đây làm căn cứ yêu cầu Tòa án hủy phán quyết.

Tuy nhiên, cần phân biệt:

Vi phạm về thành phần Hội đồng trọng tài là căn cứ yêu cầu hủy phán quyết, không có nghĩa phán quyết tự động mất hiệu lực ngay khi phát hiện vi phạm.

Bên yêu cầu vẫn phải thực hiện thủ tục yêu cầu Tòa án xem xét theo Luật Trọng tài thương mại.

Những trường hợp nào liên quan đến thành phần Hội đồng trọng tài cần đặc biệt lưu ý?

Trong thực tế, tranh chấp về tính hợp lệ của thành phần Hội đồng trọng tài có thể phát sinh từ nhiều vấn đề, chẳng hạn:

• Số lượng Trọng tài viên không phù hợp với thỏa thuận của các bên;
• Việc lựa chọn hoặc chỉ định Trọng tài viên không tuân thủ thủ tục đã thỏa thuận;
• Trọng tài viên thuộc trường hợp không đủ điều kiện theo pháp luật;
• Việc thay đổi Trọng tài viên không được thực hiện đúng trình tự;
• Thành phần Hội đồng trọng tài không phù hợp với Quy tắc tố tụng trọng tài được áp dụng;
• Các vấn đề khác làm cho việc thành lập Hội đồng trọng tài trái với Luật Trọng tài thương mại.

Do đó, doanh nghiệp không nên chờ đến khi có phán quyết mới kiểm tra thành phần Hội đồng trọng tài.

Nếu nhận thấy có dấu hiệu vi phạm, vấn đề này cần được nêu và xử lý kịp thời ngay trong quá trình tố tụng, đồng thời lưu giữ đầy đủ tài liệu chứng minh quan điểm của mình.

Những trường hợp nào phán quyết trọng tài có thể bị hủy?

Theo khoản 2 Điều 68 Luật Trọng tài thương mại, phán quyết trọng tài có thể bị hủy khi thuộc một trong các nhóm căn cứ sau:

Không có thỏa thuận trọng tài hoặc thỏa thuận trọng tài vô hiệu

Thỏa thuận trọng tài là cơ sở xác lập thẩm quyền của Trọng tài.

Nếu giữa các bên không tồn tại thỏa thuận trọng tài hoặc thỏa thuận đó vô hiệu theo quy định pháp luật thì đây có thể là căn cứ yêu cầu hủy phán quyết.

Thành phần Hội đồng trọng tài hoặc thủ tục tố tụng không đúng quy định

Đây chính là trường hợp đáng chú ý trong bài viết này.

Phán quyết có thể bị xem xét hủy nếu thành phần Hội đồng trọng tài hoặc thủ tục tố tụng trọng tài không phù hợp với thỏa thuận của các bên hoặc trái Luật Trọng tài thương mại.

Vụ tranh chấp không thuộc thẩm quyền của Hội đồng trọng tài

Nếu Hội đồng trọng tài giải quyết một vấn đề không thuộc thẩm quyền của mình thì có thể phát sinh căn cứ hủy.

Trường hợp chỉ một phần nội dung phán quyết nằm ngoài thẩm quyền thì phần nội dung đó có thể bị hủy theo quy định.

Chứng cứ giả mạo hoặc có hành vi làm ảnh hưởng đến tính khách quan của phán quyết

Pháp luật quy định căn cứ hủy trong trường hợp chứng cứ mà Hội đồng trọng tài dựa vào để ra phán quyết là giả mạo.

Ngoài ra, trường hợp Trọng tài viên nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác từ một bên tranh chấp, làm ảnh hưởng đến tính khách quan, công bằng của phán quyết cũng thuộc nhóm căn cứ được pháp luật quy định.

Phán quyết trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam

Đây cũng là một căn cứ để Tòa án xem xét hủy phán quyết trọng tài theo Điều 68 Luật Trọng tài thương mại.

Ai phải chứng minh thành phần Hội đồng trọng tài trái quy định?

Trong trường hợp yêu cầu hủy phán quyết vì thành phần Hội đồng trọng tài hoặc thủ tục tố tụng không phù hợp với thỏa thuận hoặc trái pháp luật, về nguyên tắc bên yêu cầu hủy có nghĩa vụ chứng minh căn cứ yêu cầu của mình.

Do đó, nếu doanh nghiệp cho rằng Hội đồng trọng tài được thành lập không đúng quy định, cần chuẩn bị các tài liệu liên quan như:

• Hợp đồng và điều khoản trọng tài;
• Thỏa thuận riêng về số lượng, tiêu chuẩn hoặc cách lựa chọn Trọng tài viên;
• Quy tắc tố tụng trọng tài được áp dụng;
• Thông báo chỉ định Trọng tài viên;
• Các văn bản liên quan đến việc thành lập Hội đồng trọng tài;
• Văn bản phản đối hoặc khiếu nại đã gửi trong quá trình tố tụng;
• Các tài liệu khác chứng minh việc thành lập Hội đồng trọng tài không đúng quy định.

Việc thu thập và bảo quản hồ sơ tố tụng trong suốt quá trình giải quyết tranh chấp vì vậy có ý nghĩa rất quan trọng.

Hội đồng trọng tài gồm bao nhiêu Trọng tài viên?

Theo Điều 39 Luật Trọng tài thương mại, thành phần Hội đồng trọng tài có thể gồm một hoặc nhiều Trọng tài viên theo thỏa thuận của các bên.

Các bên có quyền thống nhất lựa chọn mô hình phù hợp với tranh chấp của mình.

Chẳng hạn, đối với một vụ việc không quá phức tạp, các bên có thể lựa chọn một Trọng tài viên nếu Quy tắc tố tụng và thỏa thuận áp dụng cho phép.

Đối với vụ việc có giá trị lớn, nhiều vấn đề chuyên môn hoặc nhiều bên tham gia, các bên có thể lựa chọn Hội đồng gồm nhiều Trọng tài viên.

Không thỏa thuận số lượng Trọng tài viên thì Hội đồng gồm bao nhiêu người?

03 Trọng tài viên.

Khoản 2 Điều 39 Luật Trọng tài thương mại quy định trường hợp các bên không có thỏa thuận về số lượng Trọng tài viên thì Hội đồng trọng tài gồm 03 Trọng tài viên.

Như vậy:

• Nếu các bên đã thỏa thuận số lượng thì thực hiện theo thỏa thuận hợp pháp;
• Nếu hoàn toàn không có thỏa thuận thì pháp luật áp dụng cơ chế mặc định là 03 Trọng tài viên.

Quy định này cũng cho thấy tại sao doanh nghiệp nên rà soát kỹ điều khoản trọng tài trước khi ký hợp đồng.

Một điều khoản trọng tài được xây dựng đầy đủ có thể quy định trước nhiều vấn đề như:

• Trung tâm trọng tài;
• Số lượng Trọng tài viên;
• Cách lựa chọn Trọng tài viên;
• Địa điểm trọng tài;
• Ngôn ngữ tố tụng;
• Luật áp dụng.

Điều này giúp giảm bớt tranh luận về thủ tục sau khi tranh chấp đã xảy ra.

Một hay ba Trọng tài viên: Doanh nghiệp nên lựa chọn thế nào?

Không có một phương án phù hợp cho tất cả tranh chấp.

Việc lựa chọn số lượng Trọng tài viên nên căn cứ vào:

• Giá trị tranh chấp;
• Độ phức tạp của vụ việc;
• Lĩnh vực chuyên môn;
• Số lượng hợp đồng và các bên liên quan;
• Yếu tố nước ngoài;
• Chi phí tố tụng;
• Mức độ quan trọng của tranh chấp đối với doanh nghiệp.

Với một số vụ việc có giá trị lớn hoặc liên quan đồng thời đến pháp lý, kỹ thuật, tài chính và thương mại, Hội đồng gồm nhiều Trọng tài viên có thể mang lại góc nhìn đa chiều hơn.

Ngược lại, đối với tranh chấp có cấu trúc đơn giản hơn, việc lựa chọn một Trọng tài viên có thể được cân nhắc trên cơ sở tính chất vụ việc và Quy tắc tố tụng của Trung tâm trọng tài.

Thời hạn yêu cầu hủy phán quyết trọng tài là bao lâu?

Đây là mốc thời gian đặc biệt quan trọng.

Theo Điều 69 Luật Trọng tài thương mại, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được phán quyết trọng tài, nếu một bên có đủ căn cứ chứng minh phán quyết thuộc trường hợp có thể bị hủy theo khoản 2 Điều 68 thì có quyền gửi đơn đến Tòa án có thẩm quyền yêu cầu hủy phán quyết.

Đơn yêu cầu phải kèm theo tài liệu, chứng cứ chứng minh yêu cầu hủy có căn cứ và hợp pháp.

Như vậy, mốc cần ghi nhớ là:

30 ngày kể từ ngày nhận được phán quyết trọng tài.

Đây là thời hạn tương đối ngắn, đặc biệt đối với những tranh chấp có hồ sơ lớn và cần rà soát toàn bộ quá trình tố tụng để xác định căn cứ yêu cầu hủy.

Doanh nghiệp vì vậy nên tiến hành đánh giá phán quyết và hồ sơ tố tụng ngay sau khi nhận được phán quyết, thay vì chờ gần hết thời hạn mới chuẩn bị hồ sơ.

Thời hạn yêu cầu hủy phán quyết trọng tài là 30 ngày kể từ ngày nhận phán quyết trọng tài

Quá thời hạn 30 ngày có còn được yêu cầu hủy phán quyết không?

Luật Trọng tài thương mại có quy định về trường hợp quá hạn do sự kiện bất khả kháng.

Nếu việc gửi đơn quá hạn xuất phát từ sự kiện bất khả kháng thì khoảng thời gian xảy ra sự kiện bất khả kháng không được tính vào thời hạn yêu cầu hủy phán quyết.

Tuy nhiên, đây là trường hợp ngoại lệ.

Doanh nghiệp không nên mặc định rằng mọi lý do khiến mình chậm nộp đơn đều được coi là sự kiện bất khả kháng. Căn cứ và tài liệu chứng minh cần được đánh giá cụ thể theo từng vụ việc.

Hủy phán quyết trọng tài có phải là xét xử phúc thẩm không?

Không.

Đây là điểm rất dễ bị nhầm lẫn.

Phán quyết trọng tài có tính chung thẩm. Thủ tục yêu cầu Tòa án hủy phán quyết trọng tài không phải là một cấp xét xử phúc thẩm để Tòa án xét lại toàn bộ việc ai đúng, ai sai trong tranh chấp.

Khi xem xét đơn yêu cầu hủy, Tòa án đánh giá vụ việc trên cơ sở các căn cứ hủy phán quyết được Luật Trọng tài thương mại quy định.

Do đó, việc một bên đơn thuần không đồng ý với cách Hội đồng trọng tài đánh giá chứng cứ hoặc kết quả cuối cùng chưa đương nhiên tạo thành căn cứ để phán quyết bị hủy.

Đây cũng là lý do khi cân nhắc yêu cầu hủy phán quyết, doanh nghiệp cần phân biệt rõ giữa:

"Không đồng ý với phán quyết" và "có căn cứ pháp lý để yêu cầu hủy phán quyết".

Hai vấn đề này hoàn toàn khác nhau.

Doanh nghiệp cần làm gì nếu phát hiện thành phần Hội đồng trọng tài có vấn đề?

Nếu nhận thấy thành phần Hội đồng trọng tài có dấu hiệu không phù hợp với thỏa thuận hoặc pháp luật, doanh nghiệp nên đánh giá vấn đề ngay trong quá trình tố tụng.

Một số công việc cần cân nhắc gồm:

• Kiểm tra điều khoản trọng tài trong hợp đồng;
• Kiểm tra Quy tắc tố tụng trọng tài đang áp dụng;
• Rà soát quy trình lựa chọn, chỉ định và thay đổi Trọng tài viên;
• Kiểm tra tiêu chuẩn và các vấn đề về tính độc lập, khách quan của Trọng tài viên;
• Gửi ý kiến phản đối hoặc thực hiện quyền tố tụng trong thời hạn phù hợp;
• Lưu giữ đầy đủ chứng cứ về việc đã phản đối;
• Sau khi có phán quyết, đánh giá ngay căn cứ yêu cầu hủy và thời hạn 30 ngày.

Việc không xử lý vấn đề tố tụng đúng thời điểm có thể ảnh hưởng đáng kể đến chiến lược bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp sau này.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Văn phòng: Hồ Chí Minh | Hà Nội | Khánh Hòa

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal