Đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự theo hướng tăng nặng hình phạt đối với hành vi quảng cáo gian dối, lừa dối khách hàng cho thấy một thay đổi quan trọng: pháp luật bắt đầu nhìn nhận nghiêm khắc hơn với những hành vi “nói quá” nhưng có chủ đích trục lợi.

Khi quảng cáo không còn là giới thiệu mà trở thành công cụ dẫn dắt sai lệch

Hiện nay không thiếu những trường hợp người tiêu dùng mua sản phẩm vì tin vào quảng cáo, nhưng sau đó phát hiện thông tin hoàn toàn không đúng như những gì đã được giới thiệu.

Thời gian gần đây, hàng loạt vụ việc gây bức xúc dư luận cho thấy mức độ nghiêm trọng của hành vi lừa dối trong kinh doanh:

• Các dự án bất động sản không thực hiện đúng cam kết, chậm cấp giấy chứng nhận, sai quy hoạch…

• Các sản phẩm tiêu dùng, thực phẩm chức năng quảng cáo “thổi phồng công dụng”, gây hiểu lầm cho người mua

• Nhiều cá nhân có ảnh hưởng trên mạng xã hội tham gia quảng cáo sản phẩm không đúng sự thật

Thậm chí, có những vụ việc mà hành vi quảng cáo gian dối còn kéo theo các vi phạm nghiêm trọng hơn như:

• Sản xuất hàng giả

• Thu lợi bất chính với số tiền rất lớn

• Gây thiệt hại cho hàng nghìn người tiêu dùng

Điều đáng nói là những hành vi này không còn mang tính cá nhân nhỏ lẻ. Có những vụ việc cho thấy việc quảng cáo sai sự thật được thực hiện có hệ thống, có tính toán và mang lại lợi nhuận rất lớn.

Điểm cần nhìn thẳng:

• Quảng cáo sai sự thật không còn là “lỗi truyền thông”

• Mà trong nhiều trường hợp, đó là một chiến lược kinh doanh dựa trên thông tin sai lệch

Điều này cho thấy: quảng cáo gian dối không còn là vi phạm hành chính đơn thuần, mà có thể là hành vi phạm tội.

Vấn đề cốt lõi: Vì sao hành vi gian dối vẫn tiếp tục lặp lại?

Một câu hỏi quan trọng cần đặt ra là: nếu pháp luật đã có quy định, tại sao quảng cáo gian dối vẫn tràn lan?

Câu trả lời nằm ở sự mất cân bằng giữa lợi ích và rủi ro pháp lý.

Trong nhiều vụ việc, số tiền thu được từ hành vi gian dối có thể lên tới hàng chục, hàng trăm tỷ đồng. Trong khi đó, mức xử phạt lại chưa tương xứng, khiến người vi phạm vẫn có lợi ngay cả khi bị xử lý.

Nói cách khác, khi:

• Lợi nhuận quá lớn

• Rủi ro bị xử phạt thấp

thì hành vi vi phạm gần như trở thành một “lựa chọn có tính toán”.

Tóm lại:

• Nếu vi phạm mà vẫn có lời → vi phạm sẽ tiếp tục

• Nếu chi phí vi phạm cao hơn lợi ích → hành vi sẽ tự bị loại bỏ

Đây chính là lý do vì sao việc tăng nặng hình phạt đang được đặt ra.

Góc nhìn pháp lý: Khi nào quảng cáo trở thành hành vi phạm tội?

Không phải mọi nội dung quảng cáo “nói quá” đều bị coi là vi phạm hình sự. Pháp luật vẫn cho phép yếu tố sáng tạo, cảm xúc trong hoạt động quảng bá. Tuy nhiên, khi hội tụ đủ các yếu tố nhất định, hành vi quảng cáo có thể bị xem xét xử lý hình sự.

Cốt lõi nằm ở ba điểm:

• Thứ nhất là yếu tố gian dối: Đây không đơn thuần là việc diễn đạt hấp dẫn, mà là cung cấp thông tin sai sự thật hoặc cố tình khiến người tiêu dùng hiểu sai về sản phẩm.

• Thứ hai là mục đích trục lợi: Nếu hành vi quảng cáo sai được thực hiện nhằm thu lợi bất chính, thì tính chất vi phạm sẽ nghiêm trọng hơn rất nhiều.

• Thứ ba là hậu quả: Khi hành vi này gây thiệt hại thực tế cho người tiêu dùng hoặc ảnh hưởng đến trật tự thị trường, trách nhiệm pháp lý sẽ được đặt ra.

Có thể hiểu đơn giản:

• Nói hay → được phép

• Nói sai nhưng vô ý → có thể bị xử phạt hành chính

• Nói sai có chủ đích để kiếm tiền → có thể là tội phạm

Hướng sửa đổi: Không chỉ tăng phạt, mà thay đổi cách xử lý

Điểm đáng chú ý trong đề xuất lần này không chỉ là tăng nặng hình phạt, mà còn là thay đổi cách tiếp cận đối với tội phạm kinh tế. Thay vì chỉ tập trung vào phạt tù, xu hướng mới là tăng mạnh các chế tài kinh tế, đặc biệt là phạt tiền và buộc khắc phục hậu quả.

Cách tiếp cận này xuất phát từ bản chất của hành vi: động cơ chính là lợi ích tài chính. Vì vậy, nếu muốn ngăn chặn hiệu quả, cần đánh trực tiếp vào lợi ích đó.

Một người có thể không sợ rủi ro pháp lý ở mức thấp, nhưng sẽ phải cân nhắc lại nếu biết rằng:

• Toàn bộ số tiền thu lợi có thể bị thu hồi

• Thậm chí phải nộp phạt gấp nhiều lần số tiền đã kiếm được

Ý nghĩa thực tế của việc tăng phạt:

• Không chỉ trừng phạt hành vi đã xảy ra

• Mà còn làm mất động lực thực hiện hành vi ngay từ đầu

Tuy nhiên, với những trường hợp nghiêm trọng, có tổ chức hoặc gây hậu quả lớn, hình phạt tù vẫn là cần thiết để bảo đảm tính răn đe.

Quảng cáo hợp pháp và quảng cáo gian dối khác nhau ở đâu?

Đây là một trong những vấn đề phức tạp nhất trong thực tiễn. Quảng cáo vốn dĩ mang tính cảm xúc, sáng tạo và thường nhấn mạnh vào hiệu quả sản phẩm. Điều này là hợp pháp nếu không làm sai lệch bản chất.

Nhưng khi thông tin đã có thể kiểm chứng mà vẫn bị “bóp méo”, thì hành vi đó không còn là quảng cáo thông thường nữa.

Ví dụ, việc nói sản phẩm “giúp cải thiện” là một cách diễn đạt mang tính cảm nhận. Nhưng nếu khẳng định sản phẩm có tác dụng cụ thể mà không có cơ sở chứng minh, thì đó là thông tin sai sự thật.

Điểm mấu chốt cần nhớ:

• Quảng cáo được phép “làm nổi bật”

• Nhưng không được “làm sai lệch”

Ranh giới này tưởng rõ nhưng trong thực tế lại rất dễ bị vượt qua.

Kinh nghiệm quốc tế: Khi chi phí vi phạm bị đẩy lên rất cao

Ở nhiều quốc gia, việc xử lý quảng cáo sai sự thật đã được thực hiện theo hướng rất quyết liệt.

Điểm chung là mức phạt được thiết kế sao cho chi phí vi phạm luôn cao hơn nhiều lần lợi ích thu được. Thậm chí, mỗi nội dung quảng cáo sai có thể bị xử phạt riêng biệt, dẫn đến tổng mức phạt lên tới con số rất lớn.

Ngoài ra, một số quốc gia còn yêu cầu người tham gia quảng cáo trong các lĩnh vực nhạy cảm phải có chuyên môn, nhằm hạn chế việc lan truyền thông tin sai lệch.

Những kinh nghiệm này cho thấy một nguyên tắc quan trọng: không thể kiểm soát quảng cáo gian dối nếu chi phí vi phạm còn quá thấp.

Bài học thực tế: Rủi ro không nằm ở quảng cáo, mà nằm ở cách quảng cáo

Đối với doanh nghiệp, vấn đề không phải là có nên quảng cáo hay không, mà là quảng cáo như thế nào.

Một chiến dịch quảng bá có thể mang lại lợi nhuận nhanh chóng, nhưng nếu dựa trên thông tin sai lệch, rủi ro pháp lý có thể xuất hiện ngay sau đó.

Không chỉ dừng ở xử phạt, hậu quả còn là:

• Mất uy tín thương hiệu

• Mất niềm tin khách hàng

• Đối mặt với trách nhiệm pháp lý kéo dài

Điều đáng lưu ý là:

• Rủi ro không xuất hiện ngay lập tức

• Nhưng khi xảy ra, thường là rất khó khắc phục 

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

❓Quảng cáo sai sự thật có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Có thể. Nếu hành vi quảng cáo sai sự thật gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc nhằm mục đích thu lợi bất chính, người thực hiện có thể bị xử lý hình sự theo quy định của pháp luật.

❓Khi nào hành vi chỉ bị xử phạt hành chính?

Trong trường hợp vi phạm chưa gây hậu quả nghiêm trọng hoặc chưa đạt đến mức độ nguy hiểm cho xã hội, hành vi có thể bị xử phạt hành chính. Tuy nhiên, nếu tái phạm hoặc gây hậu quả lớn, có thể bị chuyển sang xử lý hình sự.

❓Doanh nghiệp có bị xử lý hình sự không?

Có. Pháp luật cho phép xử lý pháp nhân thương mại đối với một số tội danh liên quan đến hoạt động kinh doanh, bao gồm cả hành vi gian dối.

❓Người tham gia quảng cáo có phải chịu trách nhiệm không?

Nếu biết rõ nội dung quảng cáo là sai sự thật mà vẫn tham gia thực hiện, người quảng cáo có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng với vai trò của mình.

Kết luận

Việc đề xuất tăng nặng hình phạt đối với hành vi quảng cáo gian dối, lừa dối khách hàng cho thấy một thông điệp rõ ràng từ phía cơ quan quản lý: pháp luật sẽ không đứng ngoài trước những hành vi làm méo mó thị trường và gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

Trong môi trường kinh doanh hiện nay, sự minh bạch không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là nền tảng để doanh nghiệp tồn tại và phát triển lâu dài.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Hồ Chí Minh: 12A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Tân Định (Phường Đa Kao, Quận 1 cũ)

Hà Nội: 51 Nguyễn Khắc Hiếu, Phường Ba Đình (Phường Trúc Bạch, Quận Ba Đình cũ)

Nha Trang: 144 Hoàng Hoa Thám, Phường Nha Trang (Phường Lộc Thọ, Thành phố Nha Trang cũ)

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal