Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng với người khác để trục lợi bị xử lý thế nào?

Người có chức vụ, quyền hạn lợi dụng ảnh hưởng của mình để tác động đến người khác nhằm thu lợi bất chính có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo Điều 358 Bộ luật Hình sự, mức hình phạt đối với tội danh này có thể lên đến tù chung thân, tùy giá trị lợi ích đạt được hoặc thiệt hại gây ra.

Thế nào là lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi?

Theo khoản 1 Điều 358 Bộ luật Hình sự 2015, Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi được đặt ra khi người có chức vụ, quyền hạn:

• Trực tiếp hoặc qua trung gian đòi, nhận hoặc sẽ nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác dưới bất kỳ hình thức nào trị giá từ 2 triệu đồng trở lên;
• Hoặc nhận lợi ích phi vật chất;
• Để dùng ảnh hưởng của mình thúc đẩy người có chức vụ, quyền hạn khác làm hoặc không làm một việc thuộc trách nhiệm hoặc liên quan trực tiếp đến công việc của họ, hoặc làm một việc không được phép làm.

Điểm quan trọng của tội danh này là người phạm tội không nhất thiết trực tiếp thực hiện công việc theo yêu cầu của người đưa lợi ích. Họ sử dụng ảnh hưởng xuất phát từ chức vụ, quyền hạn của mình để tác động đến một người có chức vụ, quyền hạn khác.

Ví dụ, một người có chức vụ nhận tiền để sử dụng ảnh hưởng của mình tác động đến người có thẩm quyền nhằm giải quyết một công việc theo yêu cầu của người đưa tiền. Tùy đầy đủ tình tiết của vụ việc, hành vi này có thể bị xem xét theo Điều 358 Bộ luật Hình sự.

Khi nào hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Theo Điều 358 Bộ luật Hình sự, để xác định trách nhiệm hình sự cần xem xét đầy đủ các dấu hiệu của tội phạm.

Về chủ thể: Người thực hiện phải là người có chức vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật hình sự.

Khoản 2 Điều 352 Bộ luật Hình sự xác định người có chức vụ là người do bổ nhiệm, bầu cử, hợp đồng hoặc hình thức khác, có hưởng lương hoặc không hưởng lương, được giao thực hiện nhiệm vụ nhất định và có quyền hạn nhất định trong khi thực hiện công vụ, nhiệm vụ.

Do đó, chủ thể của tội phạm về chức vụ không chỉ giới hạn ở cán bộ, công chức, viên chức trong cơ quan nhà nước.

Về hành vi: Người phạm tội sử dụng ảnh hưởng từ chức vụ, quyền hạn của mình, trực tiếp hoặc thông qua trung gian, để thúc đẩy một người có chức vụ, quyền hạn khác thực hiện hoặc không thực hiện công việc nhất định.

Về lợi ích: Người phạm tội đòi, nhận hoặc sẽ nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác đạt mức luật định; hoặc nhận lợi ích phi vật chất.

Như vậy, không nên hiểu tội danh này chỉ phát sinh khi người phạm tội đã thực tế nhận được tiền. Điều 358 còn điều chỉnh trường hợp "sẽ nhận" lợi ích khi đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Mức phạt đối với Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi

Theo Điều 358 Bộ luật Hình sự, người phạm tội có thể chịu các khung hình phạt sau:

Khung 1: Phạt tù từ 01 năm đến 06 năm

Áp dụng khi:

• Tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá từ 2 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng; hoặc
• Lợi ích phi vật chất.

Khung 2: Phạt tù từ 06 năm đến 13 năm

Áp dụng nếu thuộc một trong các trường hợp:

• Có tổ chức;
• Phạm tội 02 lần trở lên;
• Tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng;
• Gây thiệt hại về tài sản từ 1 tỷ đồng đến dưới 3 tỷ đồng.

Khung 3: Phạt tù từ 13 năm đến 20 năm

Áp dụng nếu:

• Tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác từ 500 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng; hoặc
• Gây thiệt hại về tài sản từ 3 tỷ đồng đến dưới 5 tỷ đồng.

Khung 4: Phạt tù 20 năm hoặc tù chung thân

Áp dụng nếu:

• Tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác từ 1 tỷ đồng trở lên; hoặc
• Gây thiệt hại về tài sản từ 5 tỷ đồng trở lên.

Ngoài hình phạt tù, theo khoản 5 Điều 358 Bộ luật Hình sự được sửa đổi bởi khoản 27 Điều 1 Luật số 86/2025/QH15, người phạm tội còn bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm và có thể bị phạt tiền từ 60 triệu đồng đến 200 triệu đồng.

Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự là bao lâu?

Theo Điều 27 Bộ luật Hình sự, thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự được xác định căn cứ vào việc tội phạm thuộc loại ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hay đặc biệt nghiêm trọng.

Đối với Điều 358, thời hiệu vì vậy không cố định ở mức 20 năm mà phụ thuộc vào khung hình phạt áp dụng đối với hành vi cụ thể.

Theo Điều 9 và Điều 27 Bộ luật Hình sự:

• Hành vi thuộc khoản 1 Điều 358, có mức cao nhất của khung hình phạt là 06 năm tù, thuộc tội nghiêm trọng: thời hiệu 10 năm;
• Hành vi thuộc khoản 2 Điều 358, mức cao nhất 13 năm tù, thuộc tội rất nghiêm trọng: thời hiệu 15 năm;
• Hành vi thuộc khoản 3 hoặc khoản 4 Điều 358, mức cao nhất lần lượt là 20 năm tù hoặc tù chung thân, thuộc tội đặc biệt nghiêm trọng: thời hiệu 20 năm.

Thời hiệu được tính từ ngày tội phạm được thực hiện và việc xác định cụ thể còn phải xem xét các trường hợp tính lại thời hiệu theo Điều 27 Bộ luật Hình sự.

Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự phụ thuộc vào hành vi phạm tội

Phân biệt với một số tội phạm về chức vụ khác

Trong thực tế, hành vi tại Điều 358 có thể dễ bị nhầm với nhận hối lộ hoặc lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

Điểm đáng chú ý của Điều 358 là người phạm tội nhận hoặc sẽ nhận lợi ích để sử dụng ảnh hưởng của mình tác động đến một người có chức vụ, quyền hạn khác giải quyết công việc.

Trong khi đó, việc xác định một hành vi thuộc Tội nhận hối lộ tại Điều 354, Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ tại Điều 356 hay Điều 358 phải căn cứ vào vai trò của người thực hiện, bản chất lợi ích nhận được, công việc được yêu cầu và cách thức người đó sử dụng chức vụ, quyền hạn.

Do đó, không thể chỉ dựa vào việc "có nhận tiền" hoặc "có chức vụ" để xác định tội danh mà phải đánh giá toàn bộ diễn biến và chứng cứ của vụ việc.

LH Legal - Tư vấn và bảo vệ quyền lợi trong các vụ án về chức vụ

Các vụ án liên quan đến chức vụ thường có tính chất phức tạp, liên quan đến nhiều cá nhân, giao dịch và chứng cứ khác nhau. Đặc biệt, việc phân biệt giữa các tội danh về tham nhũng, chức vụ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự và khung hình phạt.

LH Legal hỗ trợ khách hàng nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ và căn cứ pháp lý; tham gia làm việc với cơ quan tiến hành tố tụng; bào chữa cho người bị buộc tội và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức có liên quan theo quy định pháp luật.

Việc có luật sư tham gia từ sớm giúp khách hàng xác định đúng bản chất pháp lý của vụ việc, chuẩn bị phương án xử lý phù hợp và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp trong quá trình giải quyết vụ án.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Văn phòng: Hồ Chí Minh | Hà Nội | Khánh Hòa

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal