Vay thấu chi ngân hàng là gì? Điều kiện và những lưu ý năm 2026

Vay thấu chi ngân hàng là gì? Điều kiện và những lưu ý năm 2026

Vay thấu chi ngân hàng là gì?

Theo khoản 6 Điều 27 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, cho vay theo hạn mức thấu chi trên tài khoản thanh toán là phương thức mà tổ chức tín dụng cho phép khách hàng chi vượt số tiền hiện có trong tài khoản, trong phạm vi mức thấu chi tối đa đã được chấp thuận.

Hiểu đơn giản, vay thấu chi cho phép khách hàng thực hiện thanh toán ngay cả khi số dư tài khoản không đủ, với điều kiện ngân hàng đã cấp hạn mức và giao dịch đáp ứng các điều kiện sử dụng.

Ví dụ: Khách hàng có 5 triệu đồng trong tài khoản thanh toán và được ngân hàng cấp hạn mức thấu chi 20 triệu đồng.

Nếu khách hàng thực hiện giao dịch thanh toán 12 triệu đồng, tài khoản có thể sử dụng 5 triệu đồng sẵn có và 7 triệu đồng từ hạn mức thấu chi, tùy theo cách thức vận hành và thỏa thuận với ngân hàng.

Trong trường hợp này, số tiền 7 triệu đồng đã sử dụng từ hạn mức thấu chi là khoản nợ khách hàng có nghĩa vụ hoàn trả.

Vay thấu chi có thể được áp dụng để đáp ứng nhu cầu thanh toán phục vụ đời sống hoặc hoạt động kinh doanh theo quy định.

Điều kiện vay thấu chi ngân hàng năm 2026

Căn cứ Điều 7 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, đã được sửa đổi, bổ sung, tổ chức tín dụng xem xét và quyết định cho vay khi khách hàng đáp ứng các điều kiện sau:

Khách hàng có năng lực pháp luật và năng lực hành vi dân sự phù hợp

Đối với khách hàng là pháp nhân, phải có năng lực pháp luật dân sự theo quy định.

Đối với khách hàng cá nhân, pháp luật quy định:

• Người từ đủ 18 tuổi trở lên phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ.
• Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi không bị mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự.

Đây là điều kiện pháp lý chung để ngân hàng xem xét cấp khoản vay, không có nghĩa mọi cá nhân đáp ứng độ tuổi đều đương nhiên được vay thấu chi.

Mục đích sử dụng vốn phải hợp pháp

Khách hàng phải sử dụng khoản vay vào mục đích hợp pháp và không thuộc các nhu cầu vốn bị cấm cho vay theo quy định.

Chẳng hạn, khoản thấu chi có thể được sử dụng để thanh toán chi phí sinh hoạt hoặc chi phí kinh doanh hợp pháp nếu phù hợp với mục đích đã thỏa thuận với ngân hàng.

Có phương án sử dụng vốn khả thi

Ngân hàng xem xét tính khả thi của phương án sử dụng vốn để đánh giá khả năng thu hồi khoản vay.

Tuy nhiên, theo khoản 3 Điều 7, điều kiện có phương án sử dụng vốn khả thi không bắt buộc đối với khoản cho vay có mức giá trị nhỏ theo quy định.

Điều này không đồng nghĩa mọi khoản vay nhỏ đều được tự động chấp thuận hoặc được miễn các điều kiện còn lại.

Có khả năng tài chính để trả nợ

Khách hàng phải có khả năng tài chính để thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

Trong thực tế, ngân hàng có thể xem xét thu nhập, dòng tiền, lịch sử tín dụng và những thông tin tài chính khác theo quy định, chính sách cấp tín dụng của từng đơn vị.

Như vậy, việc có tài khoản thanh toán tại ngân hàng không đồng nghĩa khách hàng sẽ được cấp hạn mức thấu chi.

Hạn mức thấu chi được duy trì trong bao lâu?

Theo khoản 6 Điều 27 và khoản 1 Điều 30 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, hạn mức thấu chi tối đa được duy trì trong khoảng thời gian không quá 01 năm.

Cần phân biệt hai khái niệm:

• Thời hạn duy trì hạn mức thấu chi: Khoảng thời gian ngân hàng cho phép khách hàng sử dụng hạn mức đã được phê duyệt.
• Thời hạn trả nợ: Thời điểm khách hàng phải hoàn trả số tiền đã sử dụng cùng lãi, phí theo thỏa thuận.

Ví dụ, ngân hàng cấp hạn mức thấu chi 30 triệu đồng có hiệu lực trong 12 tháng. Trong thời gian đó, khách hàng có thể được sử dụng hạn mức theo điều kiện của ngân hàng.

Tuy nhiên, nghĩa vụ hoàn trả số tiền đã sử dụng không mặc nhiên được kéo dài đến cuối tháng thứ 12. Lịch trả nợ và phương thức thu nợ phải căn cứ vào thỏa thuận cho vay.

Khi hết thời hạn duy trì hạn mức, việc tiếp tục cấp hạn mức phụ thuộc vào kết quả xem xét và quyết định của ngân hàng.

Vay thấu chi có bắt buộc phải có tài sản bảo đảm không?

Pháp luật không quy định mọi khoản vay thấu chi đều bắt buộc phải có tài sản bảo đảm.

Tùy theo chính sách tín dụng, tình hình tài chính và mức độ rủi ro của khách hàng, ngân hàng có thể xem xét cho vay có hoặc không có tài sản bảo đảm theo quy định.

Đối với khoản thấu chi không có tài sản bảo đảm, ngân hàng có thể đánh giá khả năng trả nợ dựa trên thu nhập, lịch sử tín dụng hoặc những yếu tố phù hợp khác.

Tuy nhiên, khách hàng cần lưu ý rằng vay thấu chi không có tài sản bảo đảm vẫn là khoản vay phải hoàn trả đầy đủ.

Nếu không thanh toán đúng hạn, khách hàng có thể phát sinh nghĩa vụ trả lãi quá hạn và những hậu quả khác theo hợp đồng, quy định pháp luật.

Lãi suất vay thấu chi được tính như thế nào?

Theo Điều 13 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, lãi suất cho vay về nguyên tắc được xác định theo thỏa thuận giữa tổ chức tín dụng và khách hàng, phù hợp với quy định pháp luật.

Đối với khoản vay thấu chi, ngân hàng và khách hàng cần thỏa thuận rõ lãi suất áp dụng, cách tính lãi và thời điểm thu lãi.

Thông thường, lãi vay được tính căn cứ vào số dư nợ thực tế và thời gian sử dụng vốn theo điều kiện của khoản vay.

Ví dụ minh họa:

Một khách hàng sử dụng 10 triệu đồng từ hạn mức thấu chi trong 15 ngày. Giả sử lãi suất theo thỏa thuận là 18%/năm và ngân hàng áp dụng cơ sở tính 365 ngày, tiền lãi được tính như sau:

Tiền lãi = 10.000.000 × 18% × 15 / 365 ≈ 73.973 đồng.

Đây chỉ là phép tính minh họa, không phải mức lãi suất thấu chi chung của các ngân hàng.

Số tiền phải trả thực tế còn phụ thuộc vào lãi suất, phương pháp tính lãi, thời điểm phát sinh dư nợ, các khoản phí hợp pháp và điều khoản cụ thể trong hợp đồng.

Vay thấu chi khác gì vay tín chấp thông thường?

Vay thấu chi và vay tín chấp thông thường có những điểm khác biệt cơ bản sau:

1. Về bản chất: Vay thấu chi là phương thức cho vay theo hạn mức trên tài khoản thanh toán, cho phép khách hàng chi vượt số dư hiện có. Trong khi đó, vay tín chấp là khoản vay không yêu cầu tài sản bảo đảm.

2. Về cách sử dụng: Đối với vay thấu chi, khách hàng được sử dụng số tiền vượt quá số dư tài khoản trong phạm vi hạn mức đã được ngân hàng chấp thuận. Đối với vay tín chấp thông thường, ngân hàng thực hiện giải ngân theo thỏa thuận cho vay giữa các bên.

3. Về mục đích vay: Vay thấu chi thường được sử dụng để đáp ứng nhu cầu thanh toán trong sinh hoạt hoặc hoạt động kinh doanh. Trong khi đó, vay tín chấp có thể phục vụ các nhu cầu vay vốn hợp pháp theo thỏa thuận với ngân hàng.

4. Về thời hạn: Hạn mức thấu chi được duy trì tối đa 01 năm theo quy định. Đối với vay tín chấp thông thường, thời hạn vay được xác định theo thỏa thuận giữa ngân hàng và khách hàng, phù hợp với quy định pháp luật.

5. Về tài sản bảo đảm: Vay thấu chi có thể được cấp có hoặc không có tài sản bảo đảm, tùy theo điều kiện của ngân hàng. Trong khi đó, vay tín chấp là hình thức cho vay không có tài sản bảo đảm.

Như vậy, vay thấu chi là một phương thức cho vay, còn vay tín chấp được phân biệt dựa trên việc không có tài sản bảo đảm. Do đó, khoản vay thấu chi cũng có thể là khoản vay tín chấp nếu ngân hàng chấp thuận cấp hạn mức mà không yêu cầu tài sản bảo đảm.

Những phương thức cho vay ngân hàng hiện nay

Căn cứ Điều 27 Thông tư 39/2016/TT-NHNN và các văn bản sửa đổi, bổ sung, các phương thức cho vay phục vụ hoạt động kinh doanh hiện nay bao gồm:

1. Cho vay từng lần: Mỗi khoản vay được thực hiện thủ tục cho vay và giao kết thỏa thuận cho vay riêng giữa tổ chức tín dụng và khách hàng.

2. Cho vay hợp vốn: Có từ hai tổ chức tín dụng trở lên cùng tham gia cho vay đối với một khách hàng để thực hiện phương án, dự án vay vốn.

3. Cho vay lưu vụ: Áp dụng đối với khách hàng có nhu cầu vay vốn để nuôi trồng, chăm sóc cây trồng, vật nuôi có tính chất mùa vụ theo chu kỳ sản xuất liền kề.

4. Cho vay theo hạn mức: Tổ chức tín dụng xác định và thỏa thuận với khách hàng một hạn mức cho vay tối đa được duy trì trong một khoảng thời gian nhất định.

5. Cho vay theo hạn mức dự phòng: Tổ chức tín dụng cam kết bảo đảm sẵn sàng cho khách hàng vay vốn trong phạm vi hạn mức dự phòng đã thỏa thuận.

6. Cho vay theo hạn mức thấu chi trên tài khoản thanh toán: Tổ chức tín dụng cho phép khách hàng chi vượt số tiền hiện có trong tài khoản thanh toán, trong phạm vi hạn mức thấu chi được chấp thuận.

7. Cho vay quay vòng: Áp dụng đối với khách hàng có nhu cầu vay vốn với chu kỳ hoạt động kinh doanh không quá một tháng, được sử dụng dư nợ gốc của chu kỳ kinh doanh trước cho chu kỳ tiếp theo theo thỏa thuận.

8. Cho vay tuần hoàn: Tổ chức tín dụng và khách hàng thỏa thuận áp dụng phương thức cho vay có thể kéo dài thời hạn trả nợ hoặc sử dụng lại số tiền đã trả nợ gốc theo các điều kiện được pháp luật quy định.

Ngoài các phương thức trên, tổ chức tín dụng có thể áp dụng những phương thức cho vay khác hoặc kết hợp các phương thức phù hợp với điều kiện hoạt động kinh doanh và quy định pháp luật.

Khách hàng cần lưu ý gì trước khi đăng ký vay thấu chi?

Trước khi sử dụng hạn mức thấu chi, khách hàng cần đặc biệt quan tâm đến các nội dung sau:

Thứ nhất, kiểm tra hạn mức được cấp. Khách hàng cần biết chính xác số tiền tối đa được phép sử dụng và thời hạn duy trì hạn mức.

Thứ hai, làm rõ cách tính lãi. Cần kiểm tra lãi suất áp dụng đối với dư nợ thực tế, cách xác định số ngày tính lãi và trường hợp phát sinh lãi quá hạn.

Thứ ba, xác định lịch trả nợ. Khách hàng nên làm rõ ngân hàng có tự động thu nợ khi tài khoản phát sinh tiền vào hay không, thứ tự thu nợ như thế nào và thời điểm khoản vay đến hạn.

Thứ tư, kiểm tra các khoản phí. Nếu có phí liên quan đến khoản vay, nội dung và mức phí phải được xác định theo thỏa thuận và quy định pháp luật.

Thứ năm, chủ động kiểm soát dư nợ. Việc sử dụng hạn mức thường xuyên nhưng không có kế hoạch hoàn trả có thể khiến nghĩa vụ trả nợ tăng lên.

Đặc biệt, khách hàng không nên xem hạn mức thấu chi là số tiền có sẵn thuộc sở hữu của mình. Đây vẫn là nguồn vốn vay và phải hoàn trả theo cam kết.

Không trả nợ thấu chi đúng hạn có bị xử lý không?

Theo Điều 4 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, khách hàng vay vốn có nghĩa vụ sử dụng vốn đúng mục đích và hoàn trả đầy đủ, đúng hạn nợ gốc, lãi và phí theo thỏa thuận.

Trường hợp không thực hiện đúng nghĩa vụ thanh toán, khách hàng có thể phải chịu lãi quá hạn, lãi chậm trả hoặc các biện pháp xử lý khác theo thỏa thuận và quy định pháp luật.

Việc chậm trả cũng có thể ảnh hưởng đến lịch sử tín dụng và khả năng tiếp cận khoản vay trong tương lai.

Nếu phát sinh tranh chấp, ngân hàng có thể yêu cầu khách hàng thực hiện nghĩa vụ trả nợ thông qua phương thức giải quyết phù hợp với hợp đồng và pháp luật.

Tuy nhiên, việc không trả được nợ vay thấu chi không đương nhiên cấu thành tội phạm. Trách nhiệm hình sự, nếu có, phải được xem xét dựa trên hành vi cụ thể và các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định.

Kết luận

Vay thấu chi là phương thức cho vay giúp cá nhân, doanh nghiệp chủ động nguồn tiền thanh toán trong trường hợp số dư tài khoản không đủ.

Theo Thông tư 39/2016/TT-NHNN và các văn bản sửa đổi, bổ sung, thời gian duy trì hạn mức thấu chi tối đa là một năm. Khách hàng muốn được cấp hạn mức phải đáp ứng các điều kiện vay vốn theo quy định và được tổ chức tín dụng chấp thuận.

Trước khi sử dụng hạn mức thấu chi, người vay cần đặc biệt lưu ý lãi suất, thời hạn trả nợ, cách thu nợ và các khoản phí phát sinh để tránh rủi ro tài chính.

Căn cứ pháp lý: Điều 4, Điều 7, Điều 13, Điều 23, Điều 27 và Điều 30 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, cùng các văn bản sửa đổi, bổ sung có liên quan.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Văn phòng: Hồ Chí Minh | Hà Nội | Khánh Hòa

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal