logo
HotlineTổng đài tư vấn pháp luật: 1900 2929 01
HotlineHotline đặt lịch hẹn: 0903796830
EmailEmail: hoa.le@luatsulh.com

Vai trò của Luật sư trong vụ án hành chính

Vai trò của Luật sư trong vụ án hình sự, dân sự, kinh doanh - thương mại… đã được ghi nhận từ lâu nhưng trong vụ án hành chính mới được đề cập trong thời gian gần đây và chưa thực sự đầy đủ. Thực tiễn cho thấy, việc tham gia của Luật sư trong vụ án hành chính có ý nghĩa rất quan trọng bởi hoạt động này không chỉ nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân bị xâm phạm mà còn góp phần không nhỏ vào việc bảo vệ công lý, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa.

    Khái niệm và đặc điểm của tố tụng hành chính

    Cho đến nay, trên thế giới đã có khá nhiều định nghĩa khác nhau về tố tụng hành chính. Theo đó, tố tụng hành chính được hiểu là một quá trình phi tư pháp xét xử về bản chất để xác định lỗi hoặc trách nhiệm pháp lý (1). Tố tụng hành chính là một hoạt động phi tư pháp nhằm xác định lỗi hoặc hành vi sai trái và có thể bao gồm, trong một số trường hợp, hình phạt dưới nhiều hình thức khác nhau. Chúng thường được tiến hành bởi các cơ quan chính phủ hoặc quân đội (2). Trong khi đó, có quan điểm cho rằng tố tụng hành chính là quá trình tố tụng diễn ra trước cơ quan hành chính chứ không phải tòa án (3). Tố tụng hành chính là một thủ tục pháp lý diễn ra trước một cơ quan hành chính (cơ quan chính phủ) trái ngược với một thủ tục tư pháp trước tòa án (4).

    Mặc dù có sự khác biệt nhất định trong các định nghĩa nêu trên về tố tụng hành chính, nhưng các định nghĩa này đều có điểm chung là nhấn mạnh đến yếu tố phi tư pháp của tố tụng hành chính - tức là các hoạt động tố tụng đó không được thực hiện bởi cơ quan tư pháp như tòa án hay cơ quan công tố mà được thực hiện bởi các cơ quan hành chính hoặc quân đội.

    Cho đến nay, đã có khá nhiều định nghĩa về tố tụng hành chính được các học giả trong nước đưa ra. Tố tụng hành chính là toàn bộ hoạt động của tòa án, viện kiểm sát, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, của cá nhân, cơ quan nhà nước và tổ chức trong việc giải quyết vụ án hành chính, cũng như trình tự do pháp luật quy định đối với việc khởi kiện, thụ lý, giải quyết vụ án hành chính và thi hành bản án, quyết định của tòa án về vụ án hành chính (5). Tố tụng hành chính là trình tự giải quyết vụ án hành chính theo quy định của pháp luật tại tòa án nhằm giải quyết các khiếu kiện đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan nhà nước, của cán bộ, công chức thuộc những cơ quan này (6)… Tựu chung lại, các định nghĩa đều nhấn mạnh đến yếu tố tư pháp của tố tụng hành chính - tức là các hoạt động tố tụng đó được thực hiện tại cơ quan tư pháp như tòa án, viện kiểm sát chứ không phải được thực hiện tại các cơ quan hành chính. Đây chính là điểm khác biệt lớn nhất giữa định nghĩa về tố tụng hành chính của các học giả trong nước với nhiều học giả nước ngoài như đã nêu ở trên.

    Liên quan đến khái niệm tố tụng hành chính, chúng ta không thể bỏ qua khái niệm liên quan, đó là “vụ án hành chính”. Có thể hiểu chung nhất thì vụ án hành chính được hiểu là vụ án phát sinh khi có cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện để yêu cầu tòa án xem xét về tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính và được tòa án nhân dân có thẩm quyền thụ lý theo quy định của pháp luật tố tụng hành chính.

    Như vậy, có thể hiểu một cách chung nhất thì tố tụng hành chính là trình tự, thủ tục giải quyết vụ án hành chính theo quy định của pháp luật tại cơ quan tư pháp nhằm mục đích giải quyết các khiếu kiện đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước đó. Bên cạnh một số đặc điểm chung như tố tụng hình sự, dân sự, kinh doanh - thương mại thì tố tụng hành chính còn có một số đặc điểm riêng sau:

    Thứ nhất, đối tượng khởi kiện của vụ án hành chính là quyết định hành chính, hành vi hành chính.

    Trong khi đối tượng khởi kiện của vụ án dân sự, kinh doanh - thương mại là các tranh chấp liên quan đến tài sản, quyền nhân thân, quyền của pháp nhân… bị xâm phạm thì trong vụ án hành chính, đối tượng khởi kiện là quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền (cán bộ, công chức) trong cơ quan hành chính nhà nước. Trong trường hợp cơ quan, tổ chức, cá nhân nhận thấy quyết định hành chính, hành vi hành chính đó trái pháp luật, gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ, họ có quyền khởi kiện theo luật định. Chính vì vậy, việc cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện quyền khởi kiện trước hết là nhằm mục đích bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ, sau là giúp các cơ quan nhà nước có cơ hội xem xét lại quyết định, hành vi đó để khắc phục những sai lầm và vi phạm, bảo đảm tính hợp pháp và có hiệu quả của hoạt động quản lý nhà nước (7).

    Thứ hai, bên bị kiện trong vụ án hành chính có vị thế cao hơn so với cơ quan, tổ chức, cá nhân đi kiện.

    Nếu như trong vụ án dân sự, kinh doanh - thương mại, bên bị kiện là cá nhân, doanh nghiệp và thường là hai bên không có sự chênh lệnh đáng kể về vị thế thì trong vụ án hành chính, bên bị kiện luôn là cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước nên giữa hai bên thường có sự chênh lệnh vị thế rất lớn. Điều này thể hiện tính đặc thù của bên bị kiện trong vụ án hành chính khi so sánh với vụ án dân sự, kinh doanh - thương mại. Tính đặc thù này xuất phát từ bản chất của quan hệ hành chính, đây là quan hệ quản lý, quan hệ trên dưới nên hiếm khi có sự bình đẳng giữa bên quản lý và bên bị quản lý. Việc cơ quan, tổ chức, cá nhân kiện cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước sẽ tạo ra sự đối lập về quyền lợi tại tòa án và quan hệ này không bình đẳng cho dù pháp luật quy định mọi người đều bình đẳng trước pháp luật (8).

    Điều này được lý giải là cơ quan, tổ chức, cá nhân đi kiện là đối tượng bị quản lý nên về cơ bản, họ có vị thế yếu hơn hẳn so với bên bị kiện. Hơn thế nữa, vì bên bị kiện luôn là cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước nên phía sau họ là cả một hệ thống bộ máy nhà nước lớn mạnh làm chỗ dựa cho họ. Mặt khác, cơ quan, tổ chức, cá nhân đi kiện thường ít hoặc không am hiểu pháp luật cũng như công việc, quy trình liên quan đến hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Với thực trạng như vậy thì cho dù pháp luật có quy định nguyên tắc bình đẳng trong tố tụng hành chính cũng khó thực hiện được trên thực tế nếu như không có cơ chế hữu hiệu để thực thi. Chính vì vậy, việc tham gia của Luật sư trong vụ án hành chính rất cần thiết và đương sự có quyền tự bảo vệ hoặc nhờ Luật sư hoặc người khác có đủ điều kiện theo quy định của Luật Tố tụng hành chính bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình (9).

    Thứ ba, nhiệm vụ của tòa án trong tố tụng hành chính khác với trong tố tụng dân sự, kinh doanh - thương mại.

    Trong tố tụng dân sự, kinh doanh - thương mại, tòa án xác định các quyền dân sự của công dân, pháp nhân bị xâm phạm đến đâu, mức độ bồi thường như thế nào, phạt hợp đồng ra sao... Trong tố tụng hành chính, tòa án không làm những công việc nêu trên mà nhiệm vụ chính của tòa án là xác định về tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước bị kiện, để từ đó ra phán quyết đúng pháp luật.

    Thứ tư, tính độc lập của thẩm phán và hội thẩm nhân dân trong tố tụng hành chính luôn được đề cao.

    Điều 13 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 quy định “Thẩm phán, hội thẩm nhân dân xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật. Nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân can thiệp vào việc xét xử của thẩm phán, hội thẩm nhân dân dưới bất kỳ hình thức nào”. Nội dung của nguyên tắc này cho thấy là khi xét xử, thẩm phán và hội thẩm nhân dân không được phép để bất cứ chi phối, áp lực nào ảnh hưởng đến hoạt động xét xử của mình nhằm bảo đảm tính độc lập, khách quan trong việc xét xử và ra phán quyết. Hơn thế nữa, việc xét xử của thẩm phán và Hội thẩm nhân dân chỉ tuân theo pháp luật và không bị chi phối bởi các yếu tố khác còn nhằm bảo đảm thượng tôn pháp luật. Đây là một nguyên tắc chung áp dụng cho tất cả các hoạt động tố tụng chứ không riêng gì trong tố tụng hành chính.

    Tuy nhiên, do tính chất đặc thù của tố tụng hành chính dẫn đến việc bên bị kiện luôn là cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước nên bên bị kiện thường có vị thế cao hơn hẳn bên đi kiện. Chính vì vậy, trong quá trình tố tụng, bên bị kiện rất dễ sử dụng những lợi thế vốn có đó tác động đến thẩm phán và hội thẩm nhằm để phán quyết của tòa án có lợi cho họ. Điều này có thể dẫn đến hệ quả là phán quyết được tuyên không khách quan, không đúng pháp luật,  ảnh hưởng đến các quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân đi kiện. Do đó, nhằm bảo đảm tính khách quan, đúng pháp luật của phán quyết thì tính độc lập của thẩm phán và hội thẩm nhân dân trong tố tụng hành chính phải luôn được đề cao. Làm được như vậy thì quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân đi kiện mới được bảo đảm.

    Vai trò của Luật sư trong việc hỗ trợ pháp lý cho cơ quan, tổ chức, cá nhân trong vụ án hành chính

    Xuất phát từ tính chất đặc thù của vụ án hành chính so với vụ án hình sự, dân sự, kinh doanh - thương mại nên vai trò của Luật sư trong việc hỗ trợ pháp lý cho bên đi kiện trong vụ án hành chính cũng có những điểm khác biệt nhất định. Thông qua các hoạt động hỗ trợ pháp lý này, Luật sư đã làm nổi bật vai trò của mình trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bên đi kiện, đồng thời hoạt động của Luật sư cũng góp phần không nhỏ vào việc bảo vệ công lý, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa. Thực tiễn cho thấy, hoạt động hỗ trợ pháp lý của Luật sư cho cơ quan, tổ chức, cá nhân trong vụ án hành chính thường được thực hiện thông qua các giai đoạn cơ bản sau:

    Khởi kiện và thụ lý vụ án hành chính

    Khi cơ quan, tổ chức, cá nhân nhận thấy quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước trái pháp luật, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình, họ có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án có thẩm quyền. Trước khi tiến hành khởi kiện, bên đi kiện phải thực hiện việc khiếu nại với cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước đã ban hành quyết định hành chính, hành vi hành chính đó. Trong trường hợp không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại đó thì họ mới có quyền khiếu nại lên cấp trên trực tiếp của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước đã ban hành quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc khởi kiện vụ án tại tòa án hành chính có thẩm quyền.

    Thực tiễn cho thấy, các cơ quan, tổ chức, cá nhân bị xâm phạm thường không am hiểu pháp luật nên họ sẽ gặp rất nhiều khó khăn nếu tự mình thực hiện việc khiếu nại hành chính hoặc khởi kiện hành chính. Cá biệt, có trường hợp họ am hiểu pháp luật nhưng lại “e ngại” khi phải khiếu nại hoặc khởi kiện đối tượng có vị thế cao hơn hẳn họ. Hơn thế nữa, việc xác định quyết định hành chính, hành vi hành chính nào trái pháp luật để từ đó khởi kiện cũng là vấn đề không dễ bởi để làm được việc này thì cần phải nắm rõ các quy định pháp luật liên quan và am hiểu quy trình hoạt động của cơ quan hành chính. Chính vì vậy, vai trò của Luật sư trong việc hỗ trợ pháp lý cho bên đi kiện tại giai đoạn khởi kiện và thụ lý vụ án hành chính rất quan trọng. Luật sư không chỉ có vai trò trợ giúp pháp lý cho bên đi kiện mà còn là chỗ dựa về tinh thần cho họ trong hành trình đi tìm công lý.

    Các hoạt động hỗ trợ pháp lý của Luật sư tại giai đoạn này được thực hiện bởi nhiều thao tác nghiệp vụ như: Luật sư nghiên cứu hồ sơ vụ việc; nghiên cứu các quy định pháp luật liên quan xem việc khởi kiện hành chính có cơ sở không, có còn thời hiệu khởi kiện không? Nếu có cơ sở và còn thời hiệu khởi kiện thì dự thảo đơn khởi kiện; thu thập chứng cứ để gửi kèm theo đơn khởi kiện… Theo quy định của pháp luật tố tụng hành chính, sau khi nhận được đơn kiện cùng tài liệu kèm theo, tòa án phải xem xét, nếu xét thấy không thuộc trường hợp trả lại đơn khởi kiện thì tòa án tiến hành thụ lý vụ kiện theo thẩm quyền.

    Đối thoại và chuẩn bị xét xử

    Đối thoại và chuẩn bị xét xử là một trong những giai đoạn quan trọng của quá trình tố tụng hành chính. Tại giai đoạn này, tòa án thực hiện các công việc như: yêu cầu các bên cung cấp thông tin, tài liệu, chứng cứ… để chứng minh cho yêu cầu của mình. Trong trường hợp xét thấy cần thiết, tòa án có thể tự tiến hành thu thập chứng cứ, xem xét tại chỗ, trưng cầu giám định... Sau khi nhận thấy việc thu thập chứng cứ, tài liệu đã đầy đủ, tòa án phải tiến hành xem xét khách quan, toàn diện vụ án và đưa ra một trong các quyết định sau: đưa vụ án ra xét xử; tạm đình chỉ vụ án; đình chỉ giải quyết vụ án.

    Thực tiễn cho thấy các cơ quan, tổ chức, cá nhân đi kiện thường thiếu kiến thức pháp luật cũng như kỹ năng, kinh nghiệm để có thể sử dụng hiệu quả các quyền mà pháp luật trao cho họ, nhất là quyền thu thập, cung cấp chứng cứ, tài liệu cho tòa án cũng như quyền giải trình, đưa ra lý lẽ để chứng minh yêu cầu hợp lý, hợp pháp của mình trước tòa án. Chính vì vậy, vai trò của Luật sư trong việc hỗ trợ pháp lý cho bên đi kiện tại giai đoạn chuẩn bị xét xử là hết sức cần thiết. Các hoạt động hỗ trợ pháp lý của Luật sư tại giai đoạn này được thực hiện bởi nhiều thao tác nghiệp vụ như: Luật sư thực hiện việc thu thập chứng cứ, nghiên cứu và cung cấp bổ sung chứng cứ cho tòa án trong trường hợp chứng cứ gửi kèm theo đơn khởi kiện chưa đầy đủ; Luật sư có mặt trong các buổi làm việc của bên đi kiện với tòa án theo quy định của pháp luật. Trong trường hợp Luật sư làm đại diện theo ủy quyền, Luật sư sẽ trực tiếp trình bày lời khai, đưa ra lý lẽ và các yêu cầu hợp lý, hợp pháp trước tòa án để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bên đi kiện...

    Xét xử sơ thẩm

    Phiên tòa sơ thẩm được tiến hành với sự có mặt của đương sự hoặc người đại diện hợp pháp của họ. Tùy từng vụ án cụ thể mà tòa án xét thấy có cần triệu tập người làm chứng, người phiên dịch, người giám định hay không. Sự tham gia của đại diện viện kiểm sát nhân dân được quy định cụ thể tại Điều 25 của Luật Tố tụng hành chính năm 2015.

    Thực tiễn cho thấy là trong trường hợp bên đi kiện không có Luật sư hỗ trợ, họ sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc chứng minh tính bất hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính bởi ngoài lý do là họ thường không nắm vững các quy định pháp luật liên quan thì họ còn thiếu kỹ năng trình bày, lập luận để chứng minh cho yêu cầu của mình tại phiên tòa. Chính vì vậy, sự hỗ trợ của Luật sư cho bên đi kiện trong giai đoạn này là hết sức cần thiết. Các hoạt động hỗ trợ pháp lý của Luật sư tại giai đoạn này được thực hiện bởi nhiều thao tác nghiệp vụ như: Luật sư vận dụng kỹ năng hỏi để tìm ra các vấn đề pháp lý mấu chốt tại phiên tòa; Luật sư sử dụng kỹ năng vận dụng chứng cứ, áp dụng pháp luật để lập luận, chứng minh tính bất hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính; Luật sư sử dụng kỹ năng tranh tụng để đưa ra các yêu cầu cụ thể dựa trên cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bên đi kiện.

    Xét xử phúc thẩm

    Để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, Luật Tố tụng hành chính trao cho đương sự quyền kháng cáo đối với bản án, quyết định do tòa án tuyên và đồng thời viện kiểm sát cũng có quyền kháng nghị để yêu cầu tòa án cấp trên xét xử lại vụ án theo trình tự phúc thẩm (10). Việc xét lại bản án, quyết định chưa có hiệu lực pháp luật theo thủ tục phúc thẩm là một giai đoạn độc lập trong tố tụng hành chính. Mục đích của giai đoạn này là nhằm sửa chữa những sai sót hoặc vi phạm của tòa án cấp sơ thẩm (nếu có) nhằm bảo đảm việc áp dụng pháp luật đúng và thống nhất. Bản án, quyết định của tòa phúc thẩm sẽ có hiệu lực pháp luật ngay sau khi tuyên. Về cơ bản, trình tự, thủ tục xét xử phúc thẩm tương tự như trình tự, thủ tục xét xử sơ thẩm.  

    Xuất phát từ đặc thù của xét xử phúc thẩm nên hoạt động hỗ trợ pháp lý của Luật sư tại giai đoạn này có một số điểm khác biệt so với giai đoạn sơ thẩm, thể hiện ở việc Luật sư chỉ tập trung vào việc chứng minh cho các yêu cầu trong đơn kháng cáo của bên đi kiện là có cơ sở hoặc tập trung vào các vấn đề viện kiểm sát kháng nghị mà Luật sư nhận thấy vấn đề đó ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bên đi kiện.

    Xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật theo trình tự giám đốc thẩm hoặc tái thẩm

    Đây là những thủ tục xét xử đặc biệt và thực tiễn cho thấy là không nhiều vụ án được tiến hành theo thủ tục này. Khi bản án, quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật mà có một trong những căn cứ quy định tại Điều 255 và 281 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 thì vụ án sẽ được xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm.

    Các hoạt động hỗ trợ pháp lý của Luật sư tại giai đoạn này cho bên đi kiện chủ yếu là nghiên cứu xem bản án, quyết định do tòa phúc thẩm tuyên có đúng pháp luật không? Có cơ sở để đề nghị giám đốc thẩm hoặc tái thẩm vụ án không?... Trong trường hợp Luật sư nhận thấy vụ án có cơ sở giám đốc thẩm hoặc tái thẩm thì Luật sư tư vấn và soạn thảo đơn đề nghị kháng nghị vụ án và gửi đơn đó cho chánh án tòa án nhân dân và viện trưởng viện kiểm sát nhân dân có thẩm quyền kháng nghị giám đốc thẩm hoặc tái thẩm (11) cùng tài liệu gửi kèm (nếu có).

    Thi hành bản án, quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật

    Sau khi bản án, quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật, bên phải thi hành án có nghĩa vụ tự giác thi hành bản án, quyết định đó. Trong trường hợp bên phải thi hành án không tự giác thi hành án theo quy định của pháp luật thì bên được thi hành án có quyền làm đơn gửi tòa án có thẩm quyền yêu cầu tòa án ra quyết định buộc thi hành án hành chính. Vai trò của Luật sư trong giai đoạn này chủ yếu là tư vấn cho bên được thi hành án về các vấn đề pháp lý liên quan đến việc thi hành bản án, quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Trong trường hợp bên phải thi hành án không tự giác thi hành án, Luật sư sẽ soạn thảo đơn yêu cầu thi hành án gửi tòa án có thẩm quyền yêu cầu ra quyết định buộc thi hành bản án, quyết định đó.

    Thực trạng hoạt động của Luật sư trong vụ án hành chính và một số đề xuất, kiến nghị

    Hoạt động hỗ trợ pháp lý của Luật sư trong vụ án hành chính thời gian qua đã đạt được những kết quả không thể phủ nhận. Tuy nhiên, bên cạnh đó thì hoạt động này cũng gặp phải một số khó khăn nhất định và điều này xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan, dẫn đến vai trò Luật sư trong vụ án hành chính chưa cao, cụ thể:

    Thứ nhất, tỷ lệ các vụ án hành chính có sự tham gia của Luật sư còn ít khi so sánh với các vụ án hình sự, dân sự, kinh doanh - thương mại.

    Theo báo cáo chưa đầy đủ của các đoàn Luật sư, trong nhiệm kỳ qua (từ năm 2015 đến 31/12/2020), đội ngũ Luật sư Việt Nam đã tham gia vào các lĩnh vực hành nghề như sau: 67.339 vụ việc dân sự, 52.885 vụ việc trong lĩnh vực kinh tế kinh doanh thương mại, 4.097 vụ án hành chính, 1.854 vụ án lao động (12). Trong nhiệm kỳ 2016-2020, các tòa án đã thụ lý 36.354 vụ án hành chính, đã giải quyết, xét xử được 32.466 vụ, đạt tỷ lệ 89,3%, vượt chỉ tiêu Nghị quyết của Quốc hội đề ra (so với nhiệm kỳ trước, đã thụ lý tăng 10.889 vụ, đã giải quyết tăng 7.707 vụ) (13). Mặc dù các số liệu trên chưa phản ánh được đầy đủ, toàn diện thực trạng hoạt động của Luật sư khi tham gia vụ án hành chính nhưng qua đó phần nào cho thấy tỷ lệ Luật sư tham gia các vụ án hành chính không cao. Thực trạng này cho thấy là vai trò của Luật sư trong các vụ án hành chính còn khá mờ nhạt khi so sánh với các vụ án hình sự, dân sự, kinh doanh - thương mại. Chính vì vậy, để cải thiện tình trạng này trong thời gian tới, chúng ta cần thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ.

    Thứ hai, một số quy định liên quan đến quyền và nghĩa vụ của Luật sư trong tố tụng hành chính chưa cụ thể, chưa có cơ chế bảo đảm để các quyền đó được thực hiện trên thực tế.

    Mặc dù Luật Tố tụng hành chính năm 2015 quy định Luật sư có khá nhiều quyền và đi kèm với nó là nghĩa vụ phải thực hiện khi tham gia vụ án hành chính (14). Tuy nhiên, một số quy định chưa cụ thể, khó áp dụng trên thực tế. Hơn thế nữa, chưa có những quy định cụ thể về trình tự, thủ tục để Luật sư thuận lợi trong việc thực hiện các quyền đó, ví dụ: Luật quy định Luật sư được quyền ghi chép, sao chụp những tài liệu cần thiết có trong hồ sơ vụ án để thực hiện việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự… (15)nhưng trên thực tế, một số trường hợp Luật sư rất khó khăn khi tiếp cận hồ sơ vụ án bởi hiện nay không có quy định thời hạn cụ thể về vấn đề này. Có những trường hợp Luật sư chỉ được tiếp cận hồ sơ vụ án vài ngày trước khi diễn ra phiên tòa và như vậy, Luật sư sẽ không có đủ thời gian để nghiên cứu sâu hồ sơ dẫn đến chất lượng tranh tụng tại phiên tòa không cao, làm ảnh hưởng không nhỏ đến quyền và lợi ích hợp pháp của bên đi kiện. Hơn thế nữa, thực tiễn cho thấy là có tòa án không chấp nhận việc Luật sư tham gia vụ án hành chính vừa với tư cách là “người bảo vệ quyền lợi của đương sự”, vừa với tư cách là “người đại diện theo ủy quyền” và hệ quả là nếu Luật sư tham gia vụ án với tư cách là người bảo vệ quyền lợi của đương sự thì tòa án cho Luật sư nghiên cứu, sao, chụp hồ sơ vụ án, nhưng nếu Luật sư tham gia vụ án với tư cách là người đại diện theo ủy quyền thì quyền nêu trên của Luật sư không được tòa án chấp nhận. Thực trạng này này gây ra không ít khó khăn cho hoạt động hành nghề của Luật sư. Chính vì vậy, nhà làm luật cần quy định cụ thể, chi tiết hơn các nội dung liên quan đến quyền, nghĩa vụ của Luật sư khi tham gia vụ án hành chính. Để bảo đảm cho các quyền đó dễ dàng thực hiện trên thực tế mà không bị cản trở, gây khó khăn thì trước hết cần phải hoàn thiện các quy định về trình tự, thủ tục để thực hiện các quyền đó. Tiếp theo là cần quy định cụ thể về nghĩa vụ của tòa án trong việc tạo điều kiện để Luật sư sớm tiếp cận hồ sơ, ghi chép, sao chụp tài liệu vụ án. Bên cạnh đó, pháp luật cần quy định cụ thể chế tài để xử lý các trường hợp cán bộ, công chức, thẩm phán, thư ký tòa án… có hành vi sách nhiễu, cản trở các hoạt động hành nghề hợp pháp của Luật sư trong vụ án hành chính.

    Thứ ba, một số Luật sư vẫn còn ngại tham gia các vụ án hành chính hoặc e ngại tranh luận, đấu tranh với những quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước.

    Xuất phát từ đặc thù của vụ án hành chính, bên bị kiện luôn là cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước dẫn đến hệ quả là một số Luật sư không dũng cảm tranh luận, đấu tranh với bên bị kiện liên quan đến các quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật do lo ngại sẽ tạo ra bất lợi trong hoạt động hành nghề, nhất là trong trường hợp Luật sư, tổ chức hành nghề Luật sư tham gia vụ án hành chính có địa chỉ, trụ sở tại nơi mà các cơ quan hành chính ở địa phương đó đang bị kiện trong vụ án hành chính. Cá biệt, có trường hợp Luật sư còn thỏa hiệp hoặc câu kết để “chạy án”. Chính vì tâm lý này dẫn đến vai trò của Luật sư trong một số vụ án hành chính chưa cao, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân đi kiện chưa được bảo đảm.

    Để khắc phục các tồn tại, bất cập nêu trên thì mỗi Luật sư phải luôn trau dồi kiến thức chuyên môn, tích lũy kỹ năng, kinh nghiệm, giữ gìn đạo đức nghề nghiệp và đặc biệt là phải dũng cảm đấu tranh với các hành vi sai trái của cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, chống các hành vi thỏa hiệp trong quá trình tố tụng… Hơn thế nữa, các Luật sư khi tham gia vụ án hành chính cần vượt qua tâm lý e ngại đấu tranh với các quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước.

     

    Thạc sĩ, Luật sư NGÔ VĂN HIỆP

    Trưởng Văn phòng Luật sư Hiệp và liên danh

       Theo Tạp Chí Luật Sư 

    Chia sẻ:
    Người đăng: Admin

    Sự kiện mới

    Công ty Luật TNHH LHLegal đạt danh hiệu Sản phẩm - Dịch vụ chất lượng Quốc gia 2023

    Công ty Luật TNHH LHLegal đạt danh hiệu Sản phẩm...

    Ngày 28/10/2023 Luật sư Nguyễn Thị Trúc - đại diện Công ty Luật TNHH LHLegal tham gia LỄ CÔNG...

    LHLegal Chúc mừng sinh nhật Trợ lý Luật sư Trần Thị Trung Hậu

    LHLegal Chúc mừng sinh nhật Trợ lý Luật sư Trần...

    Sản xuất chất ma tuý là hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên người phạm tội hoàn toàn có...

    Ngày hội việc làm khoa luật 2024 trường Đại học Kinh Tế - Luật

    Ngày hội việc làm khoa luật 2024 trường Đại học...

    Ngày 13/4/2024 LHLegal tham gia Ngày hội việc làm Khoa Luật 2024 với sự đại diện của Luật...

    LHLegal đồng hành cùng chương trình Mockup Interview & Job Fair với tư cách Nhà Tuyển dụng

    LHLegal đồng hành cùng chương trình Mockup Interview...

    Trong hành trình chuẩn bị cho sự nghiệp của mình, việc tham gia vào các buổi Mockup Interview...

    Ngày 26/01/2024 LHLegal tổ chức buổi training nội bộ với chủ đề các yếu tố lỗi trong pháp luật hình sự

    Ngày 26/01/2024 LHLegal tổ chức buổi training nội bộ...

    Ngày 26/01/2024 LHLegal tổ chức thành công buổi training nội bộ với chủ đề: Các yếu tố...

    Thầy Vũ Anh Sao - Phó Khoa Luật Trường UEF thăm Văn phòng Công ty Luật LHLegal

    Thầy Vũ Anh Sao - Phó Khoa Luật Trường UEF thăm Văn...

    Ngày 11/1/2024 Thầy Vũ Anh Sao - Phó Khoa Luật Trường Đại học Kinh tế - Tài chính (UEF) thăm...

    Ngày 23/12/2023 Công ty Luật LHLegal tổ chức buổi tiệc ăn mừng Giáng Sinh

    Ngày 23/12/2023 Công ty Luật LHLegal tổ chức buổi tiệc...

    Trong không khí mát mẻ của mùa đông Sài Gòn, Công ty Luật TNHH LHLegal đã tổ chức một buổi...

    Ngày 13/12/2023 Luật sư Lê Nguyên Hoà tổ chức buổi training nội bộ với chủ đề hướng dẫn về quy trình nghiên cứu hồ sơ một vụ án

    Ngày 13/12/2023 Luật sư Lê Nguyên Hoà tổ chức buổi...

    Theo Luật sư Hoà chia sẻ: "Để đảm bảo việc đánh giá hồ sơ, đưa ra chiến lược và giải...

    LHLegal chào đón sinh viên Trường Đại học Kinh tế - Luật tham quan công ty trong chương trình “WORK? ARE YOU READY?”

    LHLegal chào đón sinh viên Trường Đại học Kinh tế...

    Ngày 11/12 trong khuôn khổ chương trình: “WORK? ARE YOU READY?” LHLegal đã nhiệt liệt đón 2...

    Tập thể Công ty Luật LHLegal chinh phục chuyến du lịch team bulding 2023 tại Mũi Né

    Tập thể Công ty Luật LHLegal chinh phục chuyến du...

    Có thể nói, Mũi Né là một điểm đến tuyệt vời để tạo ra những kỷ niệm đáng nhớ....

    Ngày 30/11/2023 LHLegal đã tổ chức thành công buổi training nội bộ với chủ đề Hiểu não để dùng não

    Ngày 30/11/2023 LHLegal đã tổ chức thành công buổi...

    Ngày 30/11/2023 LHLegal đã tổ chức thành công buổi training nội bộ trong khuôn khổ lịch trình...

    LHLegal đồng hành cùng hội thảo quốc tế EPCCPL 2023

    LHLegal đồng hành cùng hội thảo quốc tế EPCCPL ...

    Công ty Luật TNHH LHLegal đồng hành cùng hội thảo quốc tế “Environmental Protection and Climate...

    Ngày 03/11/2023 LHLegal đã tổ chức buổi training nội bộ với chủ đề “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với Nhãn hiệu”

    Ngày 03/11/2023 LHLegal đã tổ chức buổi training nội...

    Vừa qua LHLegal đã tổ chức buổi training nội bộ với chủ đề: “Xâm phạm quyền sở hữu...

    Ngày 07/10/2023 Công ty Luật TNHH LHLegal đã tổ chức thành công buổi training nội bộ

    Ngày 07/10/2023 Công ty Luật TNHH LHLegal đã tổ chức...

    Buổi tranning với chủ đề: Thoả thuận bảo mật thông tin trong quan hệ lao động đã diễn...

    Ngày 25/8/2023 Công ty Luật TNHH LHLegal đã tổ chức buổi training nội bộ

    Ngày 25/8/2023 Công ty Luật TNHH LHLegal đã tổ chức...

    Buổi training với nội dung: Lấy biểu quyết của cổ đông qua văn bản - Dưới sự dẫn dắt...

    LHLegal vinh danh tại Thương hiệu mạnh Asean 2022

    LHLegal vinh danh tại Thương hiệu mạnh Asean 2022

    Trong chương trình Asean Brands Award 2022 Công Ty Luật TNHH LHLegal là Công ty Luật duy nhất vinh...

     Công ty Luật TNHH LHLegal - thông báo nhận giải thưởng dịch vụ tốt & thương hiệu nổi tiếng năm 2021

    Công ty Luật TNHH LHLegal - thông báo nhận giải thưởng...

    Chúng tôi xin trịnh trọng thông báo đến Quý Khách hàng và Quý Đối tác về việc Công ty...

    Bài viết pháp luật

    Diện tích đất thực tế lớn hơn trên sổ đỏ làm gì để được xác định đủ đất?

    Diện tích đất thực tế lớn hơn trên sổ đỏ làm...

    Khi diện tích đất thực tế lớn hơn trên sổ đỏ, người dân cần làm gì để được xác...

    Thế chấp sổ đỏ cần lưu ý những điều gì?

    Thế chấp sổ đỏ cần lưu ý những điều gì?

    Hiện nay, việc thế chấp sổ đỏ là dịch vụ có tại hầu hết nhiều ngân hàng, tổ chức...

    Sau khi ly hôn làm lại khai sinh cho con được không?

    Sau khi ly hôn làm lại khai sinh cho con được không...

    Sau khi ly hôn, nhiều người thường băn khoăn liệu họ có thể làm lại khai sinh cho con hay...

    Chở người khác đi cướp giật tài sản có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

    Chở người khác đi cướp giật tài sản có bị truy...

    Theo quy định tại Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017, hành vi cướp giật...

    Vì sao đất tái định cư không được cấp sổ đỏ?

    Vì sao đất tái định cư không được cấp sổ ...

    Do hiện trạng phát triển đô thị hiện nay nên việc tái định cư đất để làm dự án xây...

    Hợp đồng mua bán đất có vô hiệu khi người bán đất qua đời không?

    Hợp đồng mua bán đất có vô hiệu khi người bán...

    Mua bán đất là giao dịch mang giá trị tài sản lớn. Tuy nhiên không phải lúc nào giao dịch...

    Người có nhiều hơn một quốc tịch có được mua đất ở Việt Nam?

    Người có nhiều hơn một quốc tịch có được mua...

    Người mang nhiều hơn một quốc tịch là gì? Người này có được mua đất tại Việt Nam...

    Làm di chúc không để di sản cho cha ruột được không?

    Làm di chúc không để di sản cho cha ruột được ...

    Mỗi người đều có quyền tự do định đoạt tài sản của mình thông qua việc lập di chúc....

    Hành vi tố giác báo tin tội phạm sai sự thật bị xử lý thế nào?

    Hành vi tố giác báo tin tội phạm sai sự thật bị...

    Tố giác tội phạm là việc mà cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm...

    Cản trở vợ/chồng kết hôn sau khi ly hôn có phải hành vi bạo lực gia đình?

    Cản trở vợ/chồng kết hôn sau khi ly hôn có phải...

    Hôn nhân ở Việt Nam là hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ, một chồng; vợ chồng bình...

    Phân tích một số vấn đề pháp lý tại Công văn số 1083/VKSTC-V9 về việc “Giải đáp vướng mắc trong công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình”

    Phân tích một số vấn đề pháp lý tại Công văn...

    Năm 2023, nhiều Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) cấp dưới nêu những khó khăn, vướng mắc...

    Tham ô tài sản là gì? Người phạm tội tham ô bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gì?

    Tham ô tài sản là gì? Người phạm tội tham ô bị...

    Trong những năm gần đây, vấn đề tham ô tài sản đã trở thành một trong những điểm nóng...

    Chưa trả hết nợ chung, vợ chồng có được ly hôn không?

    Chưa trả hết nợ chung, vợ chồng có được ly hôn...

    Ly hôn khi nợ chung còn chưa được trả hết có được hay không? Cách giải quyết khi ly hôn...

    Cũng luật, nhưng 'Công ty luật TNHH...' và 'Công ty TNHH Luật...' hoàn toàn khác nhau

    Cũng luật, nhưng 'Công ty luật TNHH...' và 'Công ty...

    Nhiều doanh nghiệp được đăng ký hoạt động với tên gọi của doanh nghiệp có từ, cụm...

    Thủ tục thay đổi địa chỉ trụ sở trên giấy đăng ký xe do công ty đứng tên

    Thủ tục thay đổi địa chỉ trụ sở trên giấy...

    Khi doanh nghiệp thay đổi tên công ty và thay đổi địa chỉ trụ sở, tài sản vẫn thuộc...

    Thu hồi tài sản tham nhũng không qua thủ tục kết tội thực hiện ra sao?

    Thu hồi tài sản tham nhũng không qua thủ tục kết...

    Thu hồi tài sản tham nhũng không qua thủ tục kết tội giúp quá trình tịch thu tài sản tham...

    Giải quyết tranh chấp, khiếu nại về chất lượng hàng hóa

    Giải quyết tranh chấp, khiếu nại về chất lượng...

    Tranh chấp, khiếu nại trong hoạt động thương mại, mua bán hàng hoá là trường hợp phổ...

    Có được quyền chấm dứt Hợp đồng nếu bên mua chậm trả nợ hay không?

    Có được quyền chấm dứt Hợp đồng nếu bên mua...

    Có rất nhiều trường hợp thực tế: hai bên ký kết hợp đồng mua bán hàng hóa với nhau....

    Bên bán có được quyền giữ lại hàng hóa nếu khách hàng không thanh toán hay không?

    Bên bán có được quyền giữ lại hàng hóa nếu khách...

    Theo quy định của pháp luật thương mại thì “Bên mua có nghĩa vụ thanh toán tiền mua hàng...

    Công ty Luật TNHH và Công ty TNHH Luật có gì khác nhau?

    Công ty Luật TNHH và Công ty TNHH Luật có gì khác ...

    Hiện nay, trên thị trường có không ít những Công ty cố tình sử dụng những thành tố như...

    Cầm giữ tài sản theo quy định bộ Luật Dân sự 2015 mới nhất 2024

    Cầm giữ tài sản theo quy định bộ Luật Dân sự...

    Cầm giữ tài sản là gì? Việc cầm giữ tài sản được thực hiện như thế nào? Thực hiện...

    Thông báo về các trang web lừa đảo mạo danh Luật sư Lê Nguyên Hòa và LHLegal

    Thông báo về các trang web lừa đảo mạo danh Luật...

    Hiện nay có tổ chức (cá nhân) lập trang web lừa đảo - mạo danh Luật sư Lê Nguyên Hòa đăng...

    Làm thất thoát lãng phí tài sản nhà nước bao nhiêu tiền thì bị truy tố?

    Làm thất thoát lãng phí tài sản nhà nước bao nhiêu...

    Hành vi làm thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước là hành vi sai phạm và có thể bị xử...

    Dịch vụ luật sư giỏi ly hôn ở TP HCM

    Dịch vụ luật sư giỏi ly hôn ở TP HCM

    Dịch vụ Luật sư giỏi ly hôn ở TP HCM là dịch vụ luật sư giỏi chuyên tư vấn các vấn...

    Dịch vụ luật sư tư vấn tranh chấp đất đai giỏi tại TPHCM

    Dịch vụ luật sư tư vấn tranh chấp đất đai giỏi...

    Dịch vụ luật sư giỏi về nhà đất tại TPHCM chuyên giải đáp các thắc mắc về tranh chấp...

    Đất hộ gia đình, con cái có đương nhiên được chia phần?

    Đất hộ gia đình, con cái có đương nhiên được...

    Theo luật sư, để được xác định là thành viên hộ gia đình sử dụng đất thì cần phải...

    Miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt khác nhau như thế nào?

    Miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt khác nhau...

    Miễn trách nhiệm hình sự và miễn hình phạt đều thể hiện chính sách khoan hồng, tính chất...

    Hai điều trong Luật đất đai 2024 có hiệu lực sớm từ 1/4/2024 quy định nội dung gì?

    Hai điều trong Luật đất đai 2024 có hiệu lực sớm...

    Luật đất đai 2024 quy định hiệu lực thi hành của luật này từ ngày 01 tháng 01 năm 2025....

    Luật sư tư vấn thu hồi nợ bên mua hàng nhanh chóng

    Luật sư tư vấn thu hồi nợ bên mua hàng nhanh ch...

    Hiện nay việc mua bán trao đổi hàng hóa là hoạt động không thể thiếu hàng ngày. Qua đó...

    Mẫu đơn xin xác nhận đất khai hoang mới nhất

    Mẫu đơn xin xác nhận đất khai hoang mới nhất

    Đơn xin xác nhận đất khai hoang là một trong những giấy tờ cần thiết để làm thủ tục...

    Facebook chat