Quyết định thi hành án phạt trục xuất được quy định như thế nào theo pháp luật Việt Nam?

>>> Điều kiện được tha tù trước hạn theo quy định pháp luật mới nhất năm 2025

>>> Tội không chấp hành án là gì? Không chấp hành án thì bị phạt như thế nào?

Tổng quan về cơ sở pháp lý của quyết định thi hành án phạt trục xuất

Khái niệm và ý nghĩa của hình phạt trục xuất

Về khái niệm

Theo Điều 37 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) và Điều 27 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) quy định Trục xuất là buộc người nước ngoài bị kết án phải rời khỏi lãnh thổ nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam. 

Ý nghĩa

Việc áp dụng hình phạt Trục xuất có các ý nghĩa sau:

• Bảo vệ an ninh và chủ quyền quốc gia: Trục xuất giúp loại bỏ các nhân tố nguy hiểm (người nước ngoài phạm tội) ra khỏi lãnh thổ, bảo vệ an ninh, trật tự xã hội và chủ quyền quốc gia.

• Trừng trị và răn đe: Đây là hình thức xử phạt nghiêm khắc, buộc người nước ngoài phạm tội phải rời bỏ nơi họ đang cư trú và làm việc, có tác dụng răn đe cao đối với cá nhân phạm tội và những người nước ngoài khác.

• Phòng ngừa tội phạm: Ngăn chặn khả năng tái phạm của người nước ngoài tại Việt Nam.

• Sự linh hoạt trong xử lý: Hình phạt này có thể áp dụng là hình phạt chính hoặc bổ sung, tạo điều kiện cho Tòa án linh hoạt xử lý tùy thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm của người nước ngoài.

• Phù hợp với bối cảnh quốc tế: Khi hoạt động giao lưu, hợp tác quốc tế phát triển, việc áp dụng hình phạt này đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong thời đại mới. 

Thẩm quyền và trình tự ra quyết định thi hành án phạt trục xuất

Trong lĩnh vực hành chính:

Căn cứ theo điểm đ khoản 5, khoản 7 Điều 39 Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) và Điều 6 Nghị định số 142/2021/NĐ-CP, thẩm quyền áp dụng hình thức xử phạt trục xuất trong lĩnh vực hành chính thuộc về Giám đốc Công an cấp tỉnh và Cục trưởng Cục Quản lý xuất nhập cảnh.

Trong lĩnh vực hình sự:

Căn cứ Điều 37 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định 

“Trục xuất được Tòa án áp dụng là hình phạt chính hoặc hình phạt bổ sung trong từng trường hợp cụ thể.”

Theo đó, thẩm quyền áp dụng hình phạt trục xuất trong lĩnh vực hình sự do Toà án quyết định.

Cơ chế phối hợp liên ngành và yếu tố ngoại giao trong thi hành án trục xuất

Hình phạt trục xuất có đặc thù vừa mang tính hình sự, vừa mang tính hành chính – ngoại giao, nên việc phối hợp liên ngành là bắt buộc, theo quy trình áp dụng hình phạt trục xuất được quy định tại Chương V Nghị định số 142/2021/NĐ-CP:

Bộ Công an

• Chủ trì toàn bộ quá trình thi hành trục xuất, từ quản lý, tạm giữ, áp giải đến tổ chức đưa người bị trục xuất ra khỏi Việt Nam.

• Chỉ đạo Công an địa phương áp dụng biện pháp tạm giữ, áp giải, quản lý người vi phạm trong thời gian làm thủ tục trục xuất.

• Phối hợp với các cơ quan liên quan để bảo đảm quyền và nghĩa vụ của người bị trục xuất.

• Giải quyết khiếu nại, tố cáo; kiểm tra, thanh tra việc áp dụng trục xuất.

• Thống kê, tổng hợp công tác trục xuất trên phạm vi toàn quốc.

Bộ Ngoại giao

• Thực hiện thủ tục đối ngoại liên quan đến trục xuất người nước ngoài.

• Trao đổi thông tin với cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự của nước có công dân bị trục xuất.

• Chỉ đạo các Sở Ngoại vụ địa phương phối hợp xử lý các vấn đề liên quan, đặc biệt trong trường hợp người bị trục xuất tử vong.

Bộ Tài chính

Bảo đảm kinh phí thường xuyên cho việc tạm giữ, áp giải và thi hành hình phạt trục xuất theo ngân sách nhà nước.

Bộ Quốc phòng

• Chỉ đạo lực lượng biên phòng, quân đội phối hợp áp giải, tạm giữ người vi phạm theo đúng quy định.

• Phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan khác trong trao đổi thông tin phục vụ thi hành trục xuất.

Bộ Y tế

Chỉ đạo các cơ sở y tế thực hiện khám, chữa bệnh và giám định sức khỏe cho người bị tạm giữ hoặc người bị áp dụng hình phạt trục xuất, nhất là trường hợp bệnh nặng.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư

Bố trí vốn đầu tư cho xây dựng, sửa chữa nơi tạm giữ và cơ sở lưu trú phục vụ quản lý người nước ngoài chờ trục xuất theo đề xuất của Bộ Công an.

UBND cấp tỉnh

Chỉ đạo các cơ quan chức năng địa phương phối hợp với Bộ Công an và các bộ ngành liên quan trong việc tạm giữ, áp giải và thi hành trục xuất người vi phạm.

Cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan

• Có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chức năng trong việc thực hiện trục xuất.

• Chịu chi phí hoặc bảo lãnh tài chính nếu người bị trục xuất không có khả năng thanh toán chi phí theo quy định của pháp luật Việt Nam.

Hình ảnh minh hoạ về việc trục xuất người nước ngoài

Quy định của pháp luật về quyết định thi hành án phạt trục xuất

Theo quy định tại Điều 118 Luật Thi hành án Hình sự năm 2019, Tòa án đã xét xử sơ thẩm phải ra Quyết định thi hành án và Quyết định thi hành án trục xuất trong từng trường hợp phải đảm bảo các nội dung sau:

• Trục xuất là hình phạt chính: Quyết định phải ghi rõ họ, tên, chức vụ người ra quyết định; bản án được thi hành; họ, tên, ngày, tháng, năm sinh, nơi cư trú của người chấp hành án; hình phạt bổ sung; tên cơ quan có nhiệm vụ thi hành.

• Trục xuất là hình phạt bổ sung: quyết định thi hành án phải ghi đầy đủ hình phạt chính và hình phạt bổ sung

Thực tiễn áp dụng quyết định thi hành án phạt trục xuất và các hệ quả pháp lý mở rộng

Hệ quả pháp lý về cấm nhập cảnh sau khi thi hành án trục xuất

Theo khoản 5 Điều 21 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam 2014 quy định các trường hợp chưa cho nhập cảnh gồm có:

“5. Bị trục xuất khỏi Việt Nam chưa quá 03 năm kể từ ngày quyết định trục xuất có hiệu lực.”

Theo đó, trường hợp người bị trục xuất trong thời hạn 03 năm đầu kể từ ngày Quyết định trục xuất có hiệu lực thì không thể nhập cảnh vào Việt Nam.

Vướng mắc pháp lý trong trường hợp người bị trục xuất là người không quốc tịch

Theo khoản 5 Điều 3 Luật quốc tịch Việt Nam năm 2008 quy định:

“Người nước ngoài cư trú ở Việt Nam là công dân nước ngoài và người không quốc tịch thường trú hoặc tạm trú ở Việt Nam”.

Đồng thời, theo Điều 37 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) và Điều 27 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) hình phạt trục xuất là hình phạt áp dụng đối với người nước ngoài do đó vẫn có thể áp dụng đối với Người không quốc tịch.

Chi phí thi hành án phạt trục xuất 

Căn cứ theo điều 124 Luật thi hành án hình sự năm 2019, chi phí thi hành án phạt trục xuất trước hết thuộc trách nhiệm của chính người bị trục xuất. Họ phải tự thanh toán toàn bộ chi phí rời khỏi lãnh thổ Việt Nam, bao gồm tiền vé máy bay, tàu hỏa, ô tô hoặc tàu biển.

Nếu người chấp hành án phạt trục xuất không thể tự chi trả, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh sẽ phối hợp cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để yêu cầu các chủ thể có liên quan của nước ngoài chịu trách nhiệm chi phí. Những chủ thể này có thể bao gồm:

• Cơ quan đại diện ngoại giao hoặc lãnh sự của quốc gia mà người vi phạm mang quốc tịch;

• Cơ quan đại diện của tổ chức quốc tế nơi họ làm việc;

• Cơ quan, tổ chức đã bảo lãnh đưa họ vào Việt Nam.

Trong trường hợp đã yêu cầu mà cơ quan, tổ chức đó vẫn chưa giải quyết được kinh phí nhưng vì lý do an ninh quốc gia cần phải trục xuất ngay thì Thủ trưởng cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh báo cáo cơ quan quản lý thi hành án hình sự thuộc Bộ Công an quyết định việc sử dụng ngân sách nhà nước chi trả vé máy bay, ô tô, tàu hỏa, tàu biển cho người chấp hành án phạt trục xuất.

Quyết định thi hành án phạt trục xuất đóng vai trò then chốt trong việc thực thi bản án hình sự đối với người nước ngoài và là bước cuối cùng bảo đảm hiệu lực pháp luật. Tuy nhiên, quá trình áp dụng còn phát sinh nhiều khó khăn liên quan quốc tịch, thủ tục ngoại giao và chi phí thi hành án. Sự đồng hành của các đơn vị chuyên môn như LH Legal giúp giải quyết các vướng mắc thực tiễn, bảo đảm quá trình thi hành án được tiến hành đúng pháp luật, nhân văn và hiệu quả.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Hồ Chí Minh: 12A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Tân Định (P.Đa Kao, Quận 1 cũ)

Hà Nội: 51 Nguyễn Khắc Hiếu, phường Ba Đình (P.Trúc Bạch, Q.Ba Đình cũ)

Nha Trang: 144 Hoàng Hoa Thám, phường Nha Trang (P.Lộc Thọ, TP.Nha Trang cũ)

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal