Luật Trọng tài thương mại mới nhất 2026 và các văn bản hướng dẫn thi hành

Luật Trọng tài thương mại mới nhất 2026 và các văn bản hướng dẫn thi hành

Tính đến năm 2026, Luật Trọng tài thương mại 2010 vẫn là văn bản luật nền tảng điều chỉnh hoạt động trọng tài thương mại tại Việt Nam. Bên cạnh Luật này, doanh nghiệp cần lưu ý các văn bản sửa đổi, hướng dẫn thi hành và hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao để xác định đúng thẩm quyền, trình tự và thủ tục giải quyết tranh chấp.

Luật Trọng tài thương mại mới nhất 2026 là luật nào?

Luật Trọng tài thương mại số 54/2010/QH12 được Quốc hội thông qua ngày 17/6/2010 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2011.

Đến năm 2026, đây vẫn là Luật Trọng tài thương mại hiện hành tại Việt Nam.

Luật Trọng tài thương mại quy định nhiều vấn đề quan trọng liên quan đến phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài, bao gồm:

• Thẩm quyền giải quyết tranh chấp của Trọng tài;
• Thỏa thuận trọng tài;
• Hình thức trọng tài;
• Trọng tài viên;
• Trung tâm trọng tài;
• Trình tự, thủ tục tố tụng trọng tài;
• Quyền và nghĩa vụ của các bên trong tố tụng trọng tài;
• Thẩm quyền của Tòa án đối với hoạt động trọng tài;
• Phán quyết trọng tài;
• Thi hành và hủy phán quyết trọng tài;
• Tổ chức, hoạt động của trọng tài nước ngoài tại Việt Nam.

Đặc biệt, một số nội dung của Luật Trọng tài thương mại đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 81/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân.

Do đó, khi nghiên cứu và áp dụng pháp luật trọng tài trong năm 2026, doanh nghiệp nên sử dụng văn bản hợp nhất để thuận tiện theo dõi các quy định hiện hành thay vì chỉ tham khảo bản Luật ban hành năm 2010.

Bản hợp nhất Luật Trọng tài thương mại mới nhất 2026

Luật Trọng tài thương mại đã được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 60/VBHN-VPQH năm 2025.

Văn bản hợp nhất giúp thể hiện các quy định của Luật Trọng tài thương mại sau khi đã cập nhật nội dung sửa đổi, bổ sung, qua đó thuận tiện hơn cho doanh nghiệp, luật sư, Trọng tài viên và các chủ thể có liên quan trong quá trình tra cứu và áp dụng.

Cần lưu ý, văn bản hợp nhất không phải là một văn bản quy phạm pháp luật mới thay thế Luật Trọng tài thương mại 2010. Đây là văn bản kỹ thuật tập hợp nội dung của văn bản gốc và các nội dung đã được sửa đổi, bổ sung để người đọc thuận tiện tra cứu.

Các văn bản hướng dẫn Luật Trọng tài thương mại mới nhất 2026

Bên cạnh Luật Trọng tài thương mại và văn bản hợp nhất, việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài còn liên quan đến nhiều nghị định và nghị quyết hướng dẫn.

Một số văn bản quan trọng doanh nghiệp cần lưu ý gồm:

Nghị định 63/2011/NĐ-CP

Nghị định 63/2011/NĐ-CP là một trong những văn bản quan trọng hướng dẫn thi hành Luật Trọng tài thương mại.

Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn một số nội dung về quản lý nhà nước đối với trọng tài; đăng ký hoạt động, chấm dứt hoạt động của Trung tâm trọng tài; chi nhánh, văn phòng đại diện; tổ chức trọng tài nước ngoài và các vấn đề có liên quan.

Nghị định 124/2018/NĐ-CP

Nghị định 124/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 63/2011/NĐ-CP về hướng dẫn Luật Trọng tài thương mại.

Do đó, khi nghiên cứu Nghị định 63/2011/NĐ-CP, doanh nghiệp cần đồng thời đối chiếu các nội dung đã được sửa đổi, bổ sung để tránh áp dụng quy định cũ.

Nghị định 112/2025/NĐ-CP

Nghị định 112/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định thuộc lĩnh vực bổ trợ tư pháp.

Đây cũng là văn bản cần được lưu ý khi tra cứu hệ thống quy định hiện hành liên quan đến tổ chức và hoạt động trọng tài thương mại.

Nghị định 82/2020/NĐ-CP

Nghị định 82/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình, thi hành án dân sự, phá sản doanh nghiệp và hợp tác xã.

Trong đó có các quy định xử lý vi phạm hành chính liên quan đến hoạt động trọng tài thương mại.

Nghị quyết 01/2014/NQ-HĐTP

Đối với doanh nghiệp đang hoặc chuẩn bị giải quyết tranh chấp bằng trọng tài, Nghị quyết 01/2014/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao là văn bản đặc biệt quan trọng.

Nghị quyết hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật Trọng tài thương mại, trong đó có những vấn đề thường xuyên phát sinh trên thực tế như:

• Xác định tranh chấp thuộc thẩm quyền của Trọng tài;
• Thỏa thuận trọng tài;
• Thỏa thuận trọng tài vô hiệu;
• Thỏa thuận trọng tài không thể thực hiện được;
• Việc Tòa án từ chối thụ lý khi các bên có thỏa thuận trọng tài;
• Gộp nhiều quan hệ pháp luật tranh chấp trong cùng một vụ kiện;
• Sự hỗ trợ và giám sát của Tòa án đối với hoạt động trọng tài;
• Căn cứ và thủ tục liên quan đến yêu cầu hủy phán quyết trọng tài.

Đây là văn bản doanh nghiệp cần đặc biệt kiểm tra khi phát sinh tranh luận về hiệu lực của điều khoản trọng tài hoặc thẩm quyền giải quyết tranh chấp của Hội đồng trọng tài.

Nghị quyết 01/2025/NQ-HĐTP

Nghị quyết 01/2025/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng một số quy định về tiếp nhận nhiệm vụ, thực hiện thẩm quyền của các Tòa án nhân dân.

Văn bản này cần được xem xét cùng các quy định hiện hành khi xác định Tòa án có thẩm quyền thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến hoạt động trọng tài thương mại.

Ngoài ra, trong quá trình áp dụng pháp luật năm 2026, cần lưu ý các quy định liên quan tại Nghị định 121/2025/NĐ-CP về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp.

Trọng tài thương mại có thẩm quyền giải quyết những tranh chấp nào?

Đối với doanh nghiệp, vấn đề quan trọng hơn việc xác định tên văn bản là phải xác định tranh chấp của mình có thuộc thẩm quyền của Trọng tài hay không.

Theo Điều 2 Luật Trọng tài thương mại 2010, Trọng tài có thẩm quyền giải quyết:

Thứ nhất, tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại.

Thứ hai, tranh chấp phát sinh giữa các bên trong đó ít nhất một bên có hoạt động thương mại.

Thứ ba, các tranh chấp khác giữa các bên mà pháp luật quy định được giải quyết bằng Trọng tài.

Tuy nhiên, việc tranh chấp thuộc nhóm trên chưa đồng nghĩa doanh nghiệp đương nhiên có thể khởi kiện tại một Trung tâm trọng tài.

Một trong những điều kiện đặc biệt quan trọng là giữa các bên phải tồn tại thỏa thuận trọng tài có hiệu lực, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Điều quan trọng giữa các bên phải tồn tại thỏa thuận trọng tài có hiệu lực

Doanh nghiệp cần lưu ý gì về thỏa thuận trọng tài?

Điều khoản giải quyết tranh chấp thường chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong hợp đồng nhưng có thể quyết định toàn bộ cơ chế xử lý khi tranh chấp xảy ra.

Theo Luật Trọng tài thương mại, thỏa thuận trọng tài có thể được lập trước hoặc sau khi xảy ra tranh chấp.

Doanh nghiệp cần đặc biệt kiểm tra:

• Thỏa thuận trọng tài có được xác lập bằng hình thức phù hợp với quy định pháp luật hay không;
• Người xác lập thỏa thuận có thẩm quyền hay không;
• Tranh chấp phát sinh có nằm trong phạm vi của thỏa thuận trọng tài không;
• Trung tâm trọng tài được lựa chọn có được xác định chính xác hay không;
• Thỏa thuận có thuộc trường hợp vô hiệu hay không;
• Thỏa thuận có thuộc trường hợp không thể thực hiện được hay không;
• Trường hợp có nhiều hợp đồng, điều khoản giải quyết tranh chấp giữa các hợp đồng có thống nhất với nhau hay không.

Đây là những vấn đề cần được rà soát trước khi nộp đơn khởi kiện, bởi tranh chấp về chính thẩm quyền của Trọng tài có thể khiến quá trình giải quyết vụ việc trở nên phức tạp hơn.

Tiêu chuẩn của Trọng tài viên theo Luật Trọng tài thương mại

Theo Luật Trọng tài thương mại, Trọng tài viên là người được các bên lựa chọn hoặc được Trung tâm trọng tài hoặc Tòa án chỉ định để giải quyết tranh chấp theo quy định pháp luật.

Điều 20 Luật Trọng tài thương mại quy định người đáp ứng các điều kiện sau có thể làm Trọng tài viên:

• Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ theo quy định pháp luật;
• Có trình độ đại học và đã qua thực tế công tác theo ngành đã học từ 05 năm trở lên;
• Trong trường hợp đặc biệt, chuyên gia có trình độ chuyên môn cao và có nhiều kinh nghiệm thực tiễn dù không đáp ứng điều kiện về trình độ, thời gian công tác nêu trên vẫn có thể được lựa chọn làm Trọng tài viên.

Tuy nhiên, một số người dù đáp ứng tiêu chuẩn vẫn không được làm Trọng tài viên, bao gồm người đang là Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viên, Chấp hành viên hoặc công chức thuộc các cơ quan được pháp luật quy định; người đang là bị can, bị cáo, đang chấp hành án hình sự hoặc đã chấp hành xong bản án nhưng chưa được xóa án tích.

Ngoài các điều kiện theo Luật, Trung tâm trọng tài có quyền quy định tiêu chuẩn cao hơn đối với Trọng tài viên của tổ chức mình.

Trọng tài viên có những quyền và nghĩa vụ gì?

Theo Điều 21 Luật Trọng tài thương mại, trong quá trình giải quyết tranh chấp, Trọng tài viên có các quyền và nghĩa vụ cơ bản như:

• Chấp nhận hoặc từ chối giải quyết tranh chấp;
• Độc lập trong việc giải quyết tranh chấp;
• Từ chối cung cấp thông tin liên quan đến vụ tranh chấp;
• Được hưởng thù lao;
• Giữ bí mật nội dung vụ tranh chấp, trừ trường hợp pháp luật yêu cầu cung cấp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
• Bảo đảm giải quyết tranh chấp vô tư, nhanh chóng, kịp thời;
• Tuân thủ quy tắc đạo đức nghề nghiệp.

Tính độc lập và bảo mật là những đặc điểm quan trọng của phương thức trọng tài, đặc biệt đối với những tranh chấp liên quan đến hợp đồng thương mại, bí mật kinh doanh, thông tin tài chính hoặc quan hệ giữa các đối tác.

Trọng tài thương mại hay Tòa án: Doanh nghiệp nên lựa chọn phương thức nào?

Không có một phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp với mọi doanh nghiệp và mọi loại hợp đồng.

Trọng tài thương mại thường được doanh nghiệp cân nhắc bởi một số đặc điểm như tính linh hoạt của thủ tục, khả năng lựa chọn Trọng tài viên có chuyên môn phù hợp, tính bảo mật và nguyên tắc phán quyết trọng tài là chung thẩm.

Tuy nhiên, trước khi lựa chọn trọng tài, doanh nghiệp cần đánh giá tổng thể nhiều yếu tố như:

• Loại tranh chấp;
• Giá trị tranh chấp;
• Nội dung và hiệu lực của thỏa thuận trọng tài;
• Tài sản của bên có nghĩa vụ;
• Nơi cần thi hành phán quyết;
• Yếu tố nước ngoài;
• Khả năng thu thập chứng cứ;
• Nhu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời;
• Chi phí và thời gian giải quyết tranh chấp.

Đặc biệt, đối với hợp đồng có giá trị lớn, doanh nghiệp nên cân nhắc cơ chế giải quyết tranh chấp ngay từ thời điểm đàm phán và soạn thảo hợp đồng, thay vì chỉ xem xét điều khoản này sau khi tranh chấp đã phát sinh.

Luật sư LH Legal hỗ trợ giải quyết tranh chấp trọng tài thương mại

Tranh chấp bằng trọng tài thương mại có những đặc thù riêng về thẩm quyền, thỏa thuận trọng tài, lựa chọn Trọng tài viên, quy tắc tố tụng, chứng cứ và thi hành phán quyết.

LH Legal cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp trong các vấn đề liên quan đến trọng tài thương mại, bao gồm:

• Tư vấn lựa chọn Tòa án hoặc Trọng tài khi soạn thảo hợp đồng;
• Soạn thảo, rà soát điều khoản trọng tài trong hợp đồng thương mại;
• Đánh giá hiệu lực và phạm vi của thỏa thuận trọng tài;
• Đánh giá hồ sơ và xây dựng phương án giải quyết tranh chấp;
• Soạn thảo đơn khởi kiện, bản tự bảo vệ, yêu cầu phản tố và các văn bản tố tụng;
• Hỗ trợ thu thập, đánh giá và hệ thống hóa chứng cứ;
• Tham gia thương lượng, hòa giải;
• Đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp trong quá trình tố tụng trọng tài;
• Hỗ trợ thực hiện các thủ tục tại Tòa án liên quan đến hoạt động trọng tài;
• Tư vấn về công nhận, thi hành hoặc yêu cầu hủy phán quyết trọng tài theo quy định pháp luật.

Đối với các hợp đồng có giá trị lớn hoặc tranh chấp có nhiều giao dịch, nhiều bên tham gia và yếu tố nước ngoài, doanh nghiệp nên rà soát thỏa thuận trọng tài và chiến lược giải quyết tranh chấp trước khi thực hiện thủ tục tố tụng.

Quý doanh nghiệp có nhu cầu tư vấn hoặc đang phát sinh tranh chấp có thể liên hệ LH Legal để Luật sư nghiên cứu hồ sơ, đánh giá rủi ro và đề xuất phương án giải quyết phù hợp.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Văn phòng: Hồ Chí Minh | Hà Nội | Khánh Hòa

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal