Làm sai lệch số liệu kế toán có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Làm sai lệch số liệu kế toán không chỉ ảnh hưởng đến tính minh bạch tài chính mà còn có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự nếu hành vi được thực hiện cố ý và đáp ứng các điều kiện luật định. Vậy trường hợp nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự và ai phải chịu trách nhiệm khi số liệu kế toán bị làm sai lệch?

Làm sai lệch số liệu kế toán có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Những hành vi nào được xem là làm sai lệch số liệu kế toán?

Làm sai lệch số liệu kế toán là việc ghi nhận, điều chỉnh hoặc cung cấp thông tin kế toán không đúng với thực tế phát sinh, khiến sổ sách, chứng từ hoặc báo cáo tài chính không phản ánh trung thực tình hình tài chính của đơn vị.

Một số hành vi thường gặp bao gồm:

Cố tình ghi tăng hoặc giảm doanh thu, chi phí, lợi nhuận so với thực tế.
Khai khống các khoản phải thu, phải trả hoặc giá trị tài sản.
Sửa chữa, tẩy xóa chứng từ kế toán nhằm che giấu giao dịch thực tế.
Cung cấp hoặc xác nhận thông tin, số liệu kế toán sai sự thật.
Điều chỉnh số liệu nhằm che giấu tình hình tài chính hoặc các khoản thất thoát của doanh nghiệp.

Theo Điều 13 Luật Kế toán 2015, hành vi giả mạo, khai man hoặc cung cấp, xác nhận thông tin, số liệu kế toán sai sự thật thuộc nhóm hành vi bị nghiêm cấm.

Làm sai lệch số liệu kế toán có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm.

Căn cứ điểm a và điểm b khoản 1 Điều 221 Bộ luật Hình sự, người lợi dụng chức vụ, quyền hạn để giả mạo, khai man tài liệu kế toán hoặc dụ dỗ, thỏa thuận, ép buộc người khác cung cấp, xác nhận số liệu kế toán sai sự thật có thể bị xử lý hình sự khi:

Gây thiệt hại từ 100 triệu đồng trở lên.
Hoặc gây thiệt hại dưới 100 triệu đồng nhưng đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.

Tuy nhiên, việc số liệu kế toán có sai lệch chưa đủ để kết luận có hành vi phạm tội. Cơ quan có thẩm quyền phải làm rõ nguyên nhân sai lệch, hành vi cụ thể, yếu tố lỗi và hậu quả thực tế.

Trường hợp số liệu bị sai do nhầm lẫn nghiệp vụ, lỗi nhập liệu hoặc áp dụng sai phương pháp kế toán mà không có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm thì có thể được xem xét xử lý theo quy định về kế toán và xử phạt vi phạm hành chính.

Cố ý làm sai lệch số liệu kế toán có thể bị phạt bao nhiêu năm tù?

Trường hợp hành vi cấu thành tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng theo Điều 221 Bộ luật Hình sự, người phạm tội có thể phải chịu:

Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm theo khoản 1.
Phạt tù từ 03 năm đến 12 năm nếu phạm tội vì vụ lợi, có tổ chức, dùng thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt hoặc gây thiệt hại từ 300 triệu đồng đến dưới 01 tỷ đồng.
Phạt tù từ 10 năm đến 20 năm nếu gây thiệt hại từ 01 tỷ đồng trở lên.

Tùy tính chất và mục đích của việc làm sai lệch số liệu, hành vi còn có thể liên quan đến các tội danh khác như tội trốn thuế hoặc các tội xâm phạm sở hữu nếu đáp ứng những dấu hiệu cấu thành tương ứng.

Kế toán làm sai số liệu theo chỉ đạo của giám đốc có phải chịu trách nhiệm không?

Việc thực hiện theo chỉ đạo của giám đốc không đương nhiên loại trừ trách nhiệm pháp lý của nhân viên kế toán.

Nếu kế toán biết rõ nội dung chỉ đạo là trái pháp luật nhưng vẫn cố ý tham gia làm giả, khai man hoặc xác nhận số liệu sai sự thật thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự tùy theo vai trò, hành vi và mức độ tham gia.

Ngược lại, nếu kế toán không biết thông tin đầu vào là giả, không có sự thống nhất thực hiện hành vi vi phạm hoặc chỉ phát sinh sai sót khách quan thì cần xem xét chứng cứ để xác định chính xác trách nhiệm.

Do đó, khi phát hiện số liệu kế toán có dấu hiệu bị làm sai lệch, doanh nghiệp và cá nhân liên quan cần rà soát chứng từ gốc, dữ liệu hạch toán, nội dung chỉ đạo và các tài liệu liên quan để làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của từng người.

Nếu đang bị thanh tra, kiểm tra hoặc điều tra liên quan đến hành vi làm sai lệch số liệu kế toán, cá nhân và doanh nghiệp có thể liên hệ Công ty Luật TNHH LH Legal để được luật sư tư vấn, đánh giá hồ sơ và hỗ trợ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trong quá trình giải quyết vụ việc.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Văn phòng: Hồ Chí Minh | Hà Nội | Khánh Hòa

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự