Khoa học - công nghệ và đổi mới: Động lực chính cho Việt Nam vươn lên giàu mạnh

Xem chi tiết Nghị quyết tại đây

Động lực mới để Việt Nam phát triển bứt phá

Nghị quyết nhấn mạnh rằng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là xu thế toàn cầu mà còn là cơ hội để Việt Nam bắt kịp, vươn lên và dẫn đầu. Dù đã đạt được nhiều kết quả, nhưng tốc độ phát triển còn chưa tương xứng, với nhiều thách thức về nhận thức, cơ chế, nhân lực, và hạ tầng.

Việt Nam cần các chính sách mang tính chiến lược để thúc đẩy khoa học và công nghệ, góp phần thực hiện mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước có thu nhập trung bình cao, và đến năm 2045 trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao.

Nội dung Nghị quyết nhấn mạnh rằng, thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm đẩy mạnh ứng dụng và phát triển khoa học, công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tuy nhiên, tốc độ phát triển và sự đột phá trong các lĩnh vực này vẫn còn hạn chế. Quy mô, tiềm lực, trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của quốc gia còn khoảng cách lớn so với nhóm các nước phát triển. Nhận thức về chuyển đổi số ở nhiều cấp, ngành, cán bộ, công chức và người dân vẫn chưa đầy đủ và sâu sắc. Nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa có bước đột phá rõ rệt, chưa làm chủ được các công nghệ chiến lược, cốt lõi. Thể chế pháp luật, cơ chế, chính sách vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu, hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng số, chưa đồng bộ và còn nhiều hạn chế. An ninh, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu còn đối mặt với nhiều thách thức.

Trong bối cảnh đó, đất nước đứng trước yêu cầu cần có các chủ trương, quyết sách mang tính chiến lược và cách mạng, nhằm tạo động lực mới, thúc đẩy mạnh mẽ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là điều kiện cần thiết để đưa Việt Nam phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới, thực hiện thành công các mục tiêu chiến lược: đến năm 2030, trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045, trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Theo Nghị quyết, một trong những quan điểm chỉ đạo quan trọng được Bộ Chính trị đưa ra là: Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới quản trị quốc gia, phát triển kinh tế - xã hội, ngăn chặn nguy cơ tụt hậu và thúc đẩy đất nước phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Nghị quyết cũng yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, sự tham gia tích cực của doanh nghiệp, doanh nhân và Nhân dân trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Các mục tiêu đặt ra đến năm 2030

Nghị quyết đề ra mục tiêu đến năm 2030, tiềm lực và trình độ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo của Việt Nam đạt mức tiên tiến trong nhiều lĩnh vực quan trọng, thuộc nhóm dẫn đầu các quốc gia có thu nhập trung bình cao. Trình độ và năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam đạt mức trên trung bình thế giới, với một số lĩnh vực đạt trình độ quốc tế.

Việt Nam phấn đấu nằm trong nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á và 50 quốc gia hàng đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số, chỉ số phát triển Chính phủ điện tử; dẫn đầu khu vực Đông Nam Á trong nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo. Đồng thời, Việt Nam sẽ trở thành trung tâm phát triển các ngành công nghiệp công nghệ số có lợi thế, với tối thiểu 5 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến.

Đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế đạt trên 55%; tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao chiếm ít nhất 50% tổng giá trị xuất khẩu. Kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GDP. Tỷ lệ người dân và doanh nghiệp sử dụng dịch vụ công trực tuyến vượt 80%; giao dịch không dùng tiền mặt đạt mức 80%. Tỷ lệ doanh nghiệp tham gia đổi mới sáng tạo đạt trên 40% tổng số doanh nghiệp.

Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đóng vai trò quan trọng trong xây dựng và phát triển giá trị văn hóa, xã hội, con người Việt Nam, góp phần duy trì chỉ số phát triển con người (HDI) trên 0,7. Kinh phí chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt 2% GDP, trong đó nguồn xã hội hóa chiếm hơn 60%. Ít nhất 3% tổng chi ngân sách hàng năm sẽ được dành cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, với tỷ lệ tăng dần theo yêu cầu phát triển.

Nguồn nhân lực cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt 12 người trên mỗi vạn dân. Từ 40-50 tổ chức khoa học và công nghệ của Việt Nam được xếp hạng ở khu vực và thế giới. Số lượng công bố khoa học quốc tế tăng trung bình 10% mỗi năm, số đơn đăng ký sáng chế và văn bằng bảo hộ sáng chế tăng trung bình 16-18% mỗi năm, tỷ lệ khai thác thương mại đạt 8-10%.

Hạ tầng công nghệ số được xây dựng theo hướng tiên tiến, hiện đại, dung lượng lớn, băng thông rộng, ngang tầm các nước phát triển. Việt Nam sẽ dần làm chủ các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn, điện toán đám mây, chuỗi khối, bán dẫn, công nghệ lượng tử, nano, 5G, 6G, thông tin vệ tinh, và các công nghệ mới nổi. Mục tiêu phủ sóng 5G toàn quốc cũng được đặt ra.

Tầm nhìn đến năm 2045

Tầm nhìn đến năm 2045, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ phát triển bền vững, góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển với thu nhập cao. Quy mô kinh tế số chiếm ít nhất 50% GDP; Việt Nam sẽ là một trung tâm công nghiệp công nghệ số hàng đầu khu vực và thế giới, nằm trong nhóm 30 quốc gia dẫn đầu về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tỷ lệ doanh nghiệp công nghệ số đạt ngang tầm với các nước phát triển, với tối thiểu 10 doanh nghiệp công nghệ số đạt chuẩn quốc tế. Đồng thời, Việt Nam sẽ thu hút ít nhất 5 tổ chức, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở và đầu tư nghiên cứu, sản xuất tại Việt Nam.

Tầm nhìn đến năm 2045, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phát triển vững chắc, góp phần đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao

7 giải pháp chiến lược để hoàn thành mục tiêu

Để hoàn thành các mục tiêu đặt ra, Bộ Chính trị đề nghị tập trung thực hiện 7 nhiệm vụ và giải pháp sau đây:

Nâng cao nhận thức và đổi mới tư duy mạnh mẽ

Cần xác định rõ quyết tâm chính trị và lãnh đạo quyết liệt nhằm thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

• Các cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên cần nhận thức đầy đủ và triển khai đồng bộ các quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nước trong lĩnh vực này.

• Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm trực tiếp, chỉ đạo quyết liệt, cán bộ gương mẫu thực hiện.

• Lồng ghép nhiệm vụ phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào kế hoạch công tác hàng năm; xem kết quả là tiêu chí đánh giá hiệu quả công việc.

• Tuyên truyền hiệu quả để nâng cao nhận thức, quyết tâm thực hiện các mục tiêu này trong hệ thống chính trị, doanh nghiệp và toàn dân.

Hoàn thiện thể chế, tháo gỡ rào cản phát triển

Xây dựng thể chế là lợi thế cạnh tranh trong phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số:

• Sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật liên quan như sở hữu trí tuệ, ngân sách nhà nước, đầu tư, mua sắm công... nhằm khuyến khích phát triển và giải phóng nguồn lực.

• Đổi mới phương thức quản lý khoa học, công nghệ, tập trung vào việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, giao quyền tự chủ tài chính cho các đơn vị nghiên cứu.

• Chấp nhận thử nghiệm, rủi ro trong nghiên cứu và đổi mới công nghệ, với chính sách miễn trừ trách nhiệm kinh tế trong các thử nghiệm hợp pháp.

• Hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm, khuyến khích doanh nghiệp và nhà khoa học tham gia thành lập, điều hành doanh nghiệp từ kết quả nghiên cứu.

Đầu tư phát triển hạ tầng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số

• Ban hành chương trình phát triển công nghệ chiến lược và quỹ đầu tư cho các lĩnh vực ưu tiên như trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử, năng lượng sạch, vật liệu tiên tiến, và bán dẫn.

• Đầu tư xây dựng các trung tâm dữ liệu quốc gia, khu vực; thúc đẩy kết nối dữ liệu, xây dựng nền tảng số liên thông, phát triển kinh tế dữ liệu.

• Phát triển hạ tầng số hiện đại như mạng 5G, 6G, điện toán đám mây, tích hợp công nghệ IoT vào cơ sở hạ tầng thiết yếu.

Phát triển và trọng dụng nguồn nhân lực chất lượng cao

• Nâng cao chất lượng giáo dục, ưu tiên các lĩnh vực khoa học, công nghệ then chốt.

• Có chính sách hấp dẫn thu hút nhân tài, bao gồm hỗ trợ nhập quốc tịch, sở hữu nhà, đất, và môi trường làm việc phù hợp.

• Xây dựng các trung tâm đào tạo chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, hợp tác với các đại học uy tín trên thế giới.

Ứng dụng chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong hệ thống chính trị

• Đưa toàn bộ hoạt động của các cơ quan nhà nước lên môi trường số, đảm bảo liên thông, bảo mật và hiệu quả.

• Đổi mới thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến, cá nhân hóa dịch vụ dựa trên dữ liệu.

• Phát triển văn hóa số, đảm bảo an toàn, an ninh mạng và chủ quyền dữ liệu quốc gia.

Nghị quyết nêu rõ, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang là yếu tố quyết định phát triển của các quốc gia

Thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp

• Hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, đầu tư vào chuyển đổi số, nghiên cứu và đổi mới công nghệ.

• Khuyến khích hình thành các doanh nghiệp công nghệ số chiến lược, tạo động lực dẫn dắt nền kinh tế số quốc gia.

• Phát triển mạnh mẽ sản xuất thông minh và tiêu dùng số trong các lĩnh vực trọng yếu như tài chính, giáo dục, y tế, nông nghiệp và logistics.

Tăng cường hợp tác quốc tế

• Đẩy mạnh hợp tác khoa học, chuyển giao công nghệ với các quốc gia tiên tiến, nhất là trong các lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, năng lượng nguyên tử.

• Chủ động tham gia xây dựng các quy tắc, tiêu chuẩn quốc tế về công nghệ, đồng thời tận dụng thỏa thuận quốc tế để nâng cao năng lực công nghệ trong nước.

Các giải pháp này hướng đến xây dựng nền khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mạnh mẽ, đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline gặp Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Trụ sở: 288 B7 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường Võ Thị Sáu, Quận 3, TP.HCM

Chi nhánh Nha Trang: 07 Bế Văn Đàn, Phường Phước Long, Thành phố Nha Trang

Theo dõi Công ty Luật LHLegal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LHLegal

Youtube: Luật sư LHLegal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LHLegal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LHLegal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự