logo
HotlineTổng đài tư vấn pháp luật: 1900 2929 01
HotlineHotline đặt lịch hẹn: 0903796830
EmailEmail: hoa.le@luatsulh.com

ÁN LỆ LÀ GÌ? NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ ÁN LỆ

Án lệ là gì? Những bản án như thế nào sẽ được lựa chọn làm án lệ? Án lệ được áp dụng như thế nào trong quá trình xét xử? Đây là những vấn đề quan trọng về án lệ cần được tìm hiểu, nghiên cứu. Bài viết dưới đây sẽ giải đáp tất cả những thắc mắc của bạn liên quan đến vấn đề đề này.

    Án lệ là gì?

    Thuật ngữ “án lệ” có nguồn gốc Latinh được hiểu là việc có trước, xảy ra trước hay cách thức xử lý một tình huống nhất định, được xem là một mẫu mực cho việc xử lí trong những tình huống tương tự về sau. Ở nước Anh và các nước theo hệ thống thông luật (Common law), án vlệ được coi là một nguồn quan trọng của pháp luật, không kém văn bản quy phạm pháp luật.

    Tại Việt Nam, thuật ngữ “án lệ” được định nghĩa tại Điều 1 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP như sau:

    “Án lệ là những lập luận, phán quyết trong bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án về một vụ việc cụ thể được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao lựa chọn và được Chánh án Tòa án nhân dân tối cao công bố là án lệ để các Tòa án nghiên cứu, áp dụng trong xét xử”.

    Theo đó, án lệ có một số những đặc điểm riêng biệt, gồm:

    - Nguồn gốc của án lệ là từ Tòa án (một trong số những cơ quan thuộc ngành tư pháp ở nước ta);

    - Nội dung của án lệ có được là từ những lập luận, phán quyết trong Bản án/Quyết định đã có hiệu lực của Tòa án, điều này có nghĩa là những Bản án/Quyết định của Tòa án chưa có hiệu lực pháp luật không thể là nguồn xây dựng án lệ;

    - Án lệ được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao lựa chọn, quyết định áp dụng và được công bố bởi Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao;

    - Phạm vi áp dụng của án lệ: Áp dụng trong quá trình xét xử tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền.

    Tính đến ngày 14/10/2022, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao ban hành Quyết định số 323/QĐ-CA về việc công bố thêm 04 án lệ, nâng tổng số án lệ tại Việt Nam lên thành 56 án lệ. 

    Án lệ và những điều cần biết về án lệ

    3 tiêu chí để lựa chọn án lệ

    Không phải mọi Bản án/Quyết định của Tòa án nhân dân đều có thể trở thành án lệ, chỉ những Bản án/Quyết định có hiệu lực của Tòa án đáp ứng được các điều kiện quy định tại Điều 2 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP mới có thể được lựa chọn trở thành án lệ.

    Cụ thể, để trở thành án lệ thì Bản án/Quyết định của Tòa án phải đáp ứng đồng thời 3 tiêu chí sau đây:

    Một là, Có giá trị làm rõ quy định của pháp luật còn có cách hiểu khác nhau, phân tích, giải thích các vấn đề, sự kiện pháp lý và chỉ ra nguyên tắc, đường lối xử lý, quy phạm pháp luật cần áp dụng trong một vụ việc cụ thể hoặc thể hiện lẽ công bằng đối với những vấn đề chưa có điều luật quy định cụ thể;

    Hai là, có tính chuẩn mực;

    Ba là, có giá trị hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử.

    4 nguyên tắc áp dụng án lệ

    Theo đó, những nguyên tắc và việc áp dụng án lệ được quy định tại Điều 8 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP, Điều 6 Bộ luật Dân sự 2015. Cụ thể như sau:

    Một là, án lệ được áp dụng xét xử sau 30 ngày kể từ ngày công bố.

    Hai là, trong khi xét xử, Thẩm phán, Hội thẩm phải nghiên cứu, phân tích, áp dụng án lệ và phải đảm bảo những vụ việc có tình huống pháp lý tương tự thì phải được giải quyết như nhau. Nếu Tòa án không áp dụng án lệ cho những vụ việc có tình huống pháp lý tương tự nhau thì phải nêu rõ lý do trong Bản án/Quyết định của Tòa án.

    Ba là, Tòa án phải trích dẫn/viện dẫn, phân tích toàn bộ hoặc một phần nội dung của án lệ (như số, tên án lệ, tình huống pháp lý, giải pháp pháp lý trong án lệ và tình huống pháp lý của vụ việc đang được giải quyết) nếu Tòa án áp dụng án lệ để giải quyết vụ việc trong phần “Nhận định của Tòa án”.

    Bốn là, án lệ được áp dụng nếu như các bên không có thỏa thuận, không có quy định của pháp luật, không có tập quán/tương tự pháp luật được áp dụng để điều chỉnh quan hệ giữa các bên (quan hệ mua bán, quan hệ hôn nhân…).

    Có thể thấy, án lệ không phải là căn cứ được ưu tiên áp dụng trong quá trình xem xét, giải quyết vụ việc.

    Ai có quyền đề xuất án lệ?

    Để đảm bảo tính khách quan, công bằng và để có thể áp dụng rộng rãi án lệ trong thực tiễn xét xử tại Tòa án thì tại Điều 3 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP quy định đối tượng được đề xuất án lệ như sau:

    - Đối tượng được đề xuất án lệ là các cá nhân, cơ quan, tổ chức. Những đối tượng này theo mong muốn, nguyện vọng của mình gửi đề xuất tới Tòa án nhân dân tối cao để các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án trở thành án lệ. 

    Cần lưu ý, các bản án/quyết định này phải có lập luận, phán quyết của Tòa án và phải đáp ứng các tiêu chí để trở thành án lệ như đã nêu trên.

    - Án lệ cũng được đề xuất bởi các Tòa án. Tòa án có trách nhiệm tổ chức rà soát, phát hiện bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án mình chứa đựng lập luận, phán quyết đáp ứng 03 tiêu chí nêu trên và gửi cho Tòa án nhân dân tối cao để xem xét, phát triển thành án lệ.

    Án lệ được bãi bỏ khi nào?

    Điều 9 Nghị quyết 04/2019/NQ-HĐTP quy định về việc bãi bỏ án lệ như sau: “Án lệ đương nhiên bị bãi bỏ trong trường hợp án lệ không còn phù hợp do có sự thay đổi của pháp luật”.

    Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân tối cao có trách nhiệm xem xét, quyết định việc bãi bỏ án lệ khi thuộc một trong các trường hợp:

    • Án lệ không còn phù hợp do chuyển biến tình hình.

    • Bản án/Quyết định có nội dung lựa chọn thành án lệ đã bị hủy, sửa toàn bộ hoặc phần liên quan đến án lệ.

    Luật sư và Cộng sự Công ty Luật TNHH LHLegal

    Trên đây là những giải đáp về “Án lệ là gì? Những điều cần biết về án lệ” mà chúng tôi gửi đến quý bạn đọc. Nếu còn bất kỳ thắc mắc pháp lý nào liên quan đến vấn đề này, vui lòng liên hệ hotline 1900 2929 01, đội ngũ Luật sư LHLegal sẽ hỗ trợ bạn ngay lập tức.

    Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

    Hotline gặp Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

    Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

    Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

    Website: https://luatsulh.com/

    Trụ sở: 288 B7 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường Võ Thị Sáu, Quận 3, TP.HCM

    Chi nhánh Nha Trang: 07 Bế Văn Đàn, Phường Phước Long, Thành phố Nha Trang

    Theo dõi Công ty Luật LHLegal tại:

    Website: https://luatsulh.com/

    Facebook: Luật sư LHLegal

    Youtube: Luật sư LHLegal

    Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LHLegal)

    Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LHLegal

    Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

    Chia sẻ:
    Người đăng:

    Sự kiện mới

    Công ty Luật TNHH LHLegal đạt danh hiệu Sản phẩm - Dịch vụ chất lượng Quốc gia 2023

    Công ty Luật TNHH LHLegal đạt danh hiệu Sản phẩm...

    Ngày 28/10/2023 Luật sư Nguyễn Thị Trúc - đại diện Công ty Luật TNHH LHLegal tham gia LỄ CÔNG...

    LHLegal Chúc mừng sinh nhật Trợ lý Luật sư Trần Thị Trung Hậu

    LHLegal Chúc mừng sinh nhật Trợ lý Luật sư Trần...

    Sản xuất chất ma tuý là hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên người phạm tội hoàn toàn có...

    Ngày hội việc làm khoa luật 2024 trường Đại học Kinh Tế - Luật

    Ngày hội việc làm khoa luật 2024 trường Đại học...

    Ngày 13/4/2024 LHLegal tham gia Ngày hội việc làm Khoa Luật 2024 với sự đại diện của Luật...

    LHLegal đồng hành cùng chương trình Mockup Interview & Job Fair với tư cách Nhà Tuyển dụng

    LHLegal đồng hành cùng chương trình Mockup Interview...

    Trong hành trình chuẩn bị cho sự nghiệp của mình, việc tham gia vào các buổi Mockup Interview...

    Ngày 26/01/2024 LHLegal tổ chức buổi training nội bộ với chủ đề các yếu tố lỗi trong pháp luật hình sự

    Ngày 26/01/2024 LHLegal tổ chức buổi training nội bộ...

    Ngày 26/01/2024 LHLegal tổ chức thành công buổi training nội bộ với chủ đề: Các yếu tố...

    Thầy Vũ Anh Sao - Phó Khoa Luật Trường UEF thăm Văn phòng Công ty Luật LHLegal

    Thầy Vũ Anh Sao - Phó Khoa Luật Trường UEF thăm Văn...

    Ngày 11/1/2024 Thầy Vũ Anh Sao - Phó Khoa Luật Trường Đại học Kinh tế - Tài chính (UEF) thăm...

    Ngày 23/12/2023 Công ty Luật LHLegal tổ chức buổi tiệc ăn mừng Giáng Sinh

    Ngày 23/12/2023 Công ty Luật LHLegal tổ chức buổi tiệc...

    Trong không khí mát mẻ của mùa đông Sài Gòn, Công ty Luật TNHH LHLegal đã tổ chức một buổi...

    Ngày 13/12/2023 Luật sư Lê Nguyên Hoà tổ chức buổi training nội bộ với chủ đề hướng dẫn về quy trình nghiên cứu hồ sơ một vụ án

    Ngày 13/12/2023 Luật sư Lê Nguyên Hoà tổ chức buổi...

    Theo Luật sư Hoà chia sẻ: "Để đảm bảo việc đánh giá hồ sơ, đưa ra chiến lược và giải...

    LHLegal chào đón sinh viên Trường Đại học Kinh tế - Luật tham quan công ty trong chương trình “WORK? ARE YOU READY?”

    LHLegal chào đón sinh viên Trường Đại học Kinh tế...

    Ngày 11/12 trong khuôn khổ chương trình: “WORK? ARE YOU READY?” LHLegal đã nhiệt liệt đón 2...

    Tập thể Công ty Luật LHLegal chinh phục chuyến du lịch team bulding 2023 tại Mũi Né

    Tập thể Công ty Luật LHLegal chinh phục chuyến du...

    Có thể nói, Mũi Né là một điểm đến tuyệt vời để tạo ra những kỷ niệm đáng nhớ....

    Ngày 30/11/2023 LHLegal đã tổ chức thành công buổi training nội bộ với chủ đề Hiểu não để dùng não

    Ngày 30/11/2023 LHLegal đã tổ chức thành công buổi...

    Ngày 30/11/2023 LHLegal đã tổ chức thành công buổi training nội bộ trong khuôn khổ lịch trình...

    LHLegal đồng hành cùng hội thảo quốc tế EPCCPL 2023

    LHLegal đồng hành cùng hội thảo quốc tế EPCCPL ...

    Công ty Luật TNHH LHLegal đồng hành cùng hội thảo quốc tế “Environmental Protection and Climate...

    Ngày 03/11/2023 LHLegal đã tổ chức buổi training nội bộ với chủ đề “Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với Nhãn hiệu”

    Ngày 03/11/2023 LHLegal đã tổ chức buổi training nội...

    Vừa qua LHLegal đã tổ chức buổi training nội bộ với chủ đề: “Xâm phạm quyền sở hữu...

    Ngày 07/10/2023 Công ty Luật TNHH LHLegal đã tổ chức thành công buổi training nội bộ

    Ngày 07/10/2023 Công ty Luật TNHH LHLegal đã tổ chức...

    Buổi tranning với chủ đề: Thoả thuận bảo mật thông tin trong quan hệ lao động đã diễn...

    Ngày 25/8/2023 Công ty Luật TNHH LHLegal đã tổ chức buổi training nội bộ

    Ngày 25/8/2023 Công ty Luật TNHH LHLegal đã tổ chức...

    Buổi training với nội dung: Lấy biểu quyết của cổ đông qua văn bản - Dưới sự dẫn dắt...

    LHLegal vinh danh tại Thương hiệu mạnh Asean 2022

    LHLegal vinh danh tại Thương hiệu mạnh Asean 2022

    Trong chương trình Asean Brands Award 2022 Công Ty Luật TNHH LHLegal là Công ty Luật duy nhất vinh...

     Công ty Luật TNHH LHLegal - thông báo nhận giải thưởng dịch vụ tốt & thương hiệu nổi tiếng năm 2021

    Công ty Luật TNHH LHLegal - thông báo nhận giải thưởng...

    Chúng tôi xin trịnh trọng thông báo đến Quý Khách hàng và Quý Đối tác về việc Công ty...

    Bài viết pháp luật

    Đăng ký cấp sổ hồng online khi mua nhà đất dự án được hay không? Thủ tục thực hiện ra sao?

    Đăng ký cấp sổ hồng online khi mua nhà đất dự...

    Khi mua nhà đất dự án có đăng ký cấp sổ hồng online được không? Nếu được thì thủ...

    Diện tích đất thực tế lớn hơn trên sổ đỏ làm gì để được xác định đủ đất?

    Diện tích đất thực tế lớn hơn trên sổ đỏ làm...

    Khi diện tích đất thực tế lớn hơn trên sổ đỏ, người dân cần làm gì để được xác...

    Thế chấp sổ đỏ cần lưu ý những điều gì?

    Thế chấp sổ đỏ cần lưu ý những điều gì?

    Hiện nay, việc thế chấp sổ đỏ là dịch vụ có tại hầu hết nhiều ngân hàng, tổ chức...

    Sau khi ly hôn làm lại khai sinh cho con được không?

    Sau khi ly hôn làm lại khai sinh cho con được không...

    Sau khi ly hôn, nhiều người thường băn khoăn liệu họ có thể làm lại khai sinh cho con hay...

    Chở người khác đi cướp giật tài sản có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

    Chở người khác đi cướp giật tài sản có bị truy...

    Theo quy định tại Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017, hành vi cướp giật...

    Vì sao đất tái định cư không được cấp sổ đỏ?

    Vì sao đất tái định cư không được cấp sổ ...

    Do hiện trạng phát triển đô thị hiện nay nên việc tái định cư đất để làm dự án xây...

    Hợp đồng mua bán đất có vô hiệu khi người bán đất qua đời không?

    Hợp đồng mua bán đất có vô hiệu khi người bán...

    Mua bán đất là giao dịch mang giá trị tài sản lớn. Tuy nhiên không phải lúc nào giao dịch...

    Người có nhiều hơn một quốc tịch có được mua đất ở Việt Nam?

    Người có nhiều hơn một quốc tịch có được mua...

    Người mang nhiều hơn một quốc tịch là gì? Người này có được mua đất tại Việt Nam...

    Làm di chúc không để di sản cho cha ruột được không?

    Làm di chúc không để di sản cho cha ruột được ...

    Mỗi người đều có quyền tự do định đoạt tài sản của mình thông qua việc lập di chúc....

    Hành vi tố giác báo tin tội phạm sai sự thật bị xử lý thế nào?

    Hành vi tố giác báo tin tội phạm sai sự thật bị...

    Tố giác tội phạm là việc mà cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm...

    Cản trở vợ/chồng kết hôn sau khi ly hôn có phải hành vi bạo lực gia đình?

    Cản trở vợ/chồng kết hôn sau khi ly hôn có phải...

    Hôn nhân ở Việt Nam là hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ, một chồng; vợ chồng bình...

    Phân tích một số vấn đề pháp lý tại Công văn số 1083/VKSTC-V9 về việc “Giải đáp vướng mắc trong công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình”

    Phân tích một số vấn đề pháp lý tại Công văn...

    Năm 2023, nhiều Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) cấp dưới nêu những khó khăn, vướng mắc...

    Tham ô tài sản là gì? Người phạm tội tham ô bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gì?

    Tham ô tài sản là gì? Người phạm tội tham ô bị...

    Trong những năm gần đây, vấn đề tham ô tài sản đã trở thành một trong những điểm nóng...

    Chưa trả hết nợ chung, vợ chồng có được ly hôn không?

    Chưa trả hết nợ chung, vợ chồng có được ly hôn...

    Ly hôn khi nợ chung còn chưa được trả hết có được hay không? Cách giải quyết khi ly hôn...

    Cũng luật, nhưng 'Công ty luật TNHH...' và 'Công ty TNHH Luật...' hoàn toàn khác nhau

    Cũng luật, nhưng 'Công ty luật TNHH...' và 'Công ty...

    Nhiều doanh nghiệp được đăng ký hoạt động với tên gọi của doanh nghiệp có từ, cụm...

    Thủ tục thay đổi địa chỉ trụ sở trên giấy đăng ký xe do công ty đứng tên

    Thủ tục thay đổi địa chỉ trụ sở trên giấy...

    Khi doanh nghiệp thay đổi tên công ty và thay đổi địa chỉ trụ sở, tài sản vẫn thuộc...

    Thu hồi tài sản tham nhũng không qua thủ tục kết tội thực hiện ra sao?

    Thu hồi tài sản tham nhũng không qua thủ tục kết...

    Thu hồi tài sản tham nhũng không qua thủ tục kết tội giúp quá trình tịch thu tài sản tham...

    Giải quyết tranh chấp, khiếu nại về chất lượng hàng hóa

    Giải quyết tranh chấp, khiếu nại về chất lượng...

    Tranh chấp, khiếu nại trong hoạt động thương mại, mua bán hàng hoá là trường hợp phổ...

    Có được quyền chấm dứt Hợp đồng nếu bên mua chậm trả nợ hay không?

    Có được quyền chấm dứt Hợp đồng nếu bên mua...

    Có rất nhiều trường hợp thực tế: hai bên ký kết hợp đồng mua bán hàng hóa với nhau....

    Bên bán có được quyền giữ lại hàng hóa nếu khách hàng không thanh toán hay không?

    Bên bán có được quyền giữ lại hàng hóa nếu khách...

    Theo quy định của pháp luật thương mại thì “Bên mua có nghĩa vụ thanh toán tiền mua hàng...

    Công ty Luật TNHH và Công ty TNHH Luật có gì khác nhau?

    Công ty Luật TNHH và Công ty TNHH Luật có gì khác ...

    Hiện nay, trên thị trường có không ít những Công ty cố tình sử dụng những thành tố như...

    Cầm giữ tài sản theo quy định bộ Luật Dân sự 2015 mới nhất 2024

    Cầm giữ tài sản theo quy định bộ Luật Dân sự...

    Cầm giữ tài sản là gì? Việc cầm giữ tài sản được thực hiện như thế nào? Thực hiện...

    Thông báo về các trang web lừa đảo mạo danh Luật sư Lê Nguyên Hòa và LHLegal

    Thông báo về các trang web lừa đảo mạo danh Luật...

    Hiện nay có tổ chức (cá nhân) lập trang web lừa đảo - mạo danh Luật sư Lê Nguyên Hòa đăng...

    Làm thất thoát lãng phí tài sản nhà nước bao nhiêu tiền thì bị truy tố?

    Làm thất thoát lãng phí tài sản nhà nước bao nhiêu...

    Hành vi làm thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước là hành vi sai phạm và có thể bị xử...

    Dịch vụ luật sư giỏi ly hôn ở TP HCM

    Dịch vụ luật sư giỏi ly hôn ở TP HCM

    Dịch vụ Luật sư giỏi ly hôn ở TP HCM là dịch vụ luật sư giỏi chuyên tư vấn các vấn...

    Dịch vụ luật sư tư vấn tranh chấp đất đai giỏi tại TPHCM

    Dịch vụ luật sư tư vấn tranh chấp đất đai giỏi...

    Dịch vụ luật sư giỏi về nhà đất tại TPHCM chuyên giải đáp các thắc mắc về tranh chấp...

    Đất hộ gia đình, con cái có đương nhiên được chia phần?

    Đất hộ gia đình, con cái có đương nhiên được...

    Theo luật sư, để được xác định là thành viên hộ gia đình sử dụng đất thì cần phải...

    Miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt khác nhau như thế nào?

    Miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt khác nhau...

    Miễn trách nhiệm hình sự và miễn hình phạt đều thể hiện chính sách khoan hồng, tính chất...

    Hai điều trong Luật đất đai 2024 có hiệu lực sớm từ 1/4/2024 quy định nội dung gì?

    Hai điều trong Luật đất đai 2024 có hiệu lực sớm...

    Luật đất đai 2024 quy định hiệu lực thi hành của luật này từ ngày 01 tháng 01 năm 2025....

    Luật sư tư vấn thu hồi nợ bên mua hàng nhanh chóng

    Luật sư tư vấn thu hồi nợ bên mua hàng nhanh ch...

    Hiện nay việc mua bán trao đổi hàng hóa là hoạt động không thể thiếu hàng ngày. Qua đó...

    Mẫu đơn xin xác nhận đất khai hoang mới nhất

    Mẫu đơn xin xác nhận đất khai hoang mới nhất

    Đơn xin xác nhận đất khai hoang là một trong những giấy tờ cần thiết để làm thủ tục...

    Facebook chat