Sửa đổi Bộ luật Hình sự: Đề xuất tăng gấp đôi mức phạt tiền, bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm hình sự và bỏ một số tội danh

Sửa đổi Bộ luật Hình sự: Đề xuất tăng gấp đôi mức phạt tiền, bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm hình sự và bỏ một số tội danh

Những thay đổi này được đánh giá sẽ tác động trực tiếp đến việc xử lý các vụ án hình sự cũng như chính sách hình sự trong thời gian tới.

Đề xuất tăng gấp đôi mức phạt tiền trong nhiều tội danh

Theo Bộ Công an, nhiều quy định về mức phạt tiền và mức định lượng bằng tiền trong cấu thành tội phạm của Bộ luật Hình sự hiện hành đã không còn phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay.

Một số căn cứ được đưa ra gồm:

• Mức lương cơ sở từ năm 2013 là 1,15 triệu đồng/tháng, hiện nay là 2,34 triệu đồng/tháng và dự kiến từ 01/7/2026 sẽ tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng, tức tăng hơn gấp đôi.
• GDP bình quân đầu người năm 2015 đạt khoảng 45,7 triệu đồng/người, trong khi năm 2025 ước đạt 125,5 triệu đồng/người.
• Thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt khoảng 5,9 triệu đồng/người/tháng, tăng 9,3% so với năm 2024.

Từ những biến động trên, dự thảo đề xuất tăng gấp đôi mức phạt tiền và các ngưỡng định lượng bằng tiền trong nhiều tội danh nhằm:

• Phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội.
• Bảo đảm tính răn đe của pháp luật.
• Hạn chế việc xử lý hình sự đối với những hành vi có mức độ nguy hiểm không đáng kể.

Bổ sung các trường hợp được loại trừ trách nhiệm hình sự

Một nội dung đáng chú ý khác của dự thảo là mở rộng các trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự.

Hỗ trợ đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và công nghệ

Dự thảo đề xuất mở rộng phạm vi miễn trách nhiệm hình sự đối với hoạt động:

• Nghiên cứu khoa học;
• Thử nghiệm công nghệ mới;
• Ứng dụng công nghệ mới;
• Thử nghiệm mô hình kinh doanh mới.

Đề xuất này nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Bảo vệ lực lượng thực thi nhiệm vụ

Dự thảo cũng đề xuất mở rộng phạm vi loại trừ trách nhiệm hình sự đối với lực lượng vũ trang khi thực hiện:

• Nhiệm vụ quốc phòng;
• Nhiệm vụ an ninh;
• Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Việc sửa đổi nhằm phù hợp với yêu cầu bảo vệ cán bộ, chiến sĩ trong quá trình thi hành nhiệm vụ và đáp ứng yêu cầu nội luật hóa các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Đề xuất bỏ một số tội danh trong Bộ luật Hình sự

Để bảo đảm pháp luật hình sự chỉ điều chỉnh những hành vi thực sự nguy hiểm cho xã hội, Bộ Công an đề xuất phi tội phạm hóa một số tội danh.

Cụ thể, dự thảo đề xuất bỏ:

• Tội tổ chức tảo hôn (Điều 183).
• Tội vô ý làm lộ bí mật công tác; tội làm mất tài liệu bí mật công tác (Điều 362).

Theo cơ quan soạn thảo, việc điều chỉnh này nhằm tránh hình sự hóa các quan hệ dân sự, kinh tế và hành chính trong những trường hợp không còn cần thiết phải xử lý bằng chế tài hình sự.

Đề xuất nhập một số tội danh để tinh gọn Bộ luật Hình sự

Ngoài việc bỏ một số tội danh, dự thảo còn đề xuất sáp nhập một số tội nhằm tránh chồng chéo trong quá trình áp dụng pháp luật.

Các nội dung đáng chú ý gồm:

• Nhập Tội vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới (Điều 189) vào Tội buôn lậu (Điều 188).
• Nhập Tội chiếm đoạt, mua bán hoặc tiêu hủy tài liệu bí mật công tác quân sự (Điều 405) vào Tội cố ý làm lộ bí mật công tác quân sự (Điều 404).
• Nhập Tội làm mất tài liệu bí mật công tác quân sự (Điều 407) vào Tội vô ý làm lộ bí mật công tác quân sự (Điều 406).

Theo Bộ Công an, việc sáp nhập sẽ giúp hệ thống pháp luật hình sự tinh gọn hơn, hạn chế tình trạng một hành vi có thể bị xem xét dưới nhiều tội danh khác nhau, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động điều tra, truy tố và xét xử.

Doanh nghiệp và người dân cần lưu ý gì?

Hiện nay, các nội dung nêu trên mới là đề xuất trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và đang trong quá trình lấy ý kiến.

Nếu được thông qua, đây sẽ là một trong những lần sửa đổi quan trọng của Bộ luật Hình sự với nhiều thay đổi về chính sách xử lý tội phạm, đặc biệt liên quan đến mức phạt tiền, phạm vi chịu trách nhiệm hình sự và việc tinh gọn hệ thống các tội danh.

Do đó, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân nên thường xuyên cập nhật quá trình xây dựng luật để kịp thời điều chỉnh hoạt động, hạn chế các rủi ro pháp lý có thể phát sinh trong thời gian tới.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Hồ Chí Minh: 12A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Tân Định (Phường Đa Kao, Quận 1 cũ)

Hà Nội: 51 Nguyễn Khắc Hiếu, Phường Ba Đình (Phường Trúc Bạch, Quận Ba Đình cũ)

Nha Trang: 144 Hoàng Hoa Thám, Phường Nha Trang (Phường Lộc Thọ, Thành phố Nha Trang cũ)