Người thân, hàng xóm, chủ trọ biết trẻ bị bạo hành nhưng im lặng có vi phạm pháp luật?

Đáng chú ý, trong rất nhiều vụ án, hành vi bạo hành không diễn ra trong im lặng tuyệt đối. Tiếng khóc của trẻ, những dấu vết thương tích, biểu hiện sợ hãi bất thường… thường đã xuất hiện từ trước. Hàng xóm biết, người thân biết, chủ trọ nghi ngờ, thậm chí có người chứng kiến nhưng lại chọn im lặng vì cho rằng đó là “chuyện gia đình”.

Vậy dưới góc độ pháp luật, việc biết trẻ bị bạo hành nhưng không trình báo có vi phạm pháp luật hay không?

Trẻ em là nhóm được pháp luật bảo vệ đặc biệt

Trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, gần như không có khả năng tự vệ. Các em không thể chống trả, không biết cầu cứu và cũng khó có khả năng kể lại sự việc một cách đầy đủ cho người khác.

Chính vì vậy, pháp luật Việt Nam dành cơ chế bảo vệ đặc biệt nghiêm khắc đối với nhóm đối tượng này.

Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định nhiều tội danh để xử lý các hành vi bạo hành trẻ em, tùy thuộc vào mức độ nguy hiểm của hành vi; Hậu quả gây ra và mối quan hệ giữa người gây hại với nạn nhân.

Người bạo hành trẻ em có thể bị xử lý về những tội gì?

Tùy tính chất vụ việc, người bạo hành trẻ em có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về nhiều tội danh khác nhau.

Bé N.G.K. 2 tuổi ở TP.HCM bị mẹ và người tình bạo hành

Tội hành hạ người khác

Đối với trường hợp người không phải cha mẹ ruột nhưng sống chung hoặc trực tiếp chăm sóc trẻ mà có hành vi đánh đập; Đối xử tàn ác; Hành hạ; Bỏ đói trẻ thì có thể bị xử lý về tội “Hành hạ người khác” theo Điều 140 Bộ luật Hình sự.

Khi nạn nhân là người dưới 16 tuổi, mức hình phạt có thể lên đến 3 năm tù.

Đây là tội danh thường xuất hiện trong các vụ người tình của cha hoặc mẹ bạo hành con riêng.

Tội ngược đãi hoặc hành hạ con

Trong trường hợp cha mẹ hoặc người có trách nhiệm nuôi dưỡng thường xuyên đánh đập, hành hạ con cái gây đau đớn về thể xác hoặc tinh thần, người vi phạm có thể bị xử lý về tội “Ngược đãi hoặc hành hạ con” theo Điều 185 Bộ luật Hình sự.

Đáng chú ý, pháp luật không yêu cầu phải có thương tích nặng mới xử lý hình sự. Chỉ cần hành vi diễn ra thường xuyên, gây đau đớn, ám ảnh cho trẻ là đã có thể cấu thành tội phạm.

Tội cố ý gây thương tích

Nếu hành vi đánh đập gây thương tích thực tế cho trẻ em, người phạm tội có thể bị xử lý về tội “Cố ý gây thương tích” theo Điều 134 Bộ luật Hình sự.

Đối với nạn nhân dưới 16 tuổi, dù tỷ lệ thương tích dưới 11% vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự - mức bảo vệ pháp lý cao hơn nhiều so với người trưởng thành.

Trong trường hợp nạn nhân tử vong, người phạm tội có thể đối mặt với tù chung thân hoặc tử hình.

Thực tế xét xử cho thấy người bạo hành trẻ em phải trả giá rất đắt

Nhìn lại nhiều vụ án từng gây rúng động dư luận cho thấy tòa án luôn xử lý rất nghiêm khắc với các hành vi bạo hành trẻ em.

Điển hình như vụ bé gái 8 tuổi bị bạo hành tử vong tại TP.HCM năm 2022. Nguyễn Võ Quỳnh Trang - người tình của cha ruột bé gái đã nhiều lần đánh đập, hành hạ cháu bé dẫn đến tử vong.

Tòa án đã tuyên Nguyễn Võ Quỳnh Trang mức án tử hình về tội “Giết người”. Trong khi đó, cha ruột của cháu bé cũng bị tuyên 8 năm tù về các tội “Hành hạ người khác” và “Che giấu tội phạm”.

Bị cáo Nguyễn Võ Quỳnh Trang

Hay trong vụ bé gái 3 tuổi ở Hà Nội bị người tình của mẹ đóng 10 chiếc đinh vào đầu, bị cáo Nguyễn Trung Huyên cũng bị tuyên án tử hình về tội “Giết người”.

Bị cáo Nguyễn Trung Huyên

Những bản án này cho thấy Tòa án không xem hành vi bạo hành trẻ em là “dạy dỗ”, mà là hành vi phạm tội đặc biệt nghiêm trọng.

Biết trẻ bị bạo hành nhưng im lặng có vi phạm pháp luật?

Đây là vấn đề đang được nhiều người quan tâm.

Theo Điều 51 Luật Trẻ em năm 2016, mọi cá nhân, cơ quan, tổ chức khi phát hiện hoặc có căn cứ nghi ngờ trẻ em bị xâm hại đều có trách nhiệm thông báo ngay cho cơ quan có thẩm quyền.

Điều đó có nghĩa: Hàng xóm; Chủ nhà trọ; Người thân; Giáo viên; Nhân viên y tế hoặc bất kỳ ai biết trẻ có dấu hiệu bị bạo hành đều có trách nhiệm lên tiếng.

Việc im lặng, thờ ơ hoặc bỏ mặc trong nhiều trường hợp không chỉ là vấn đề đạo đức mà còn có thể bị xem là vi phạm pháp luật.

Đặc biệt, đối với cha mẹ hoặc người có nghĩa vụ chăm sóc trẻ, nếu biết con bị bạo hành nhưng không ngăn cản; Bao che; Tiếp tục giao trẻ cho người bạo hành thì hoàn toàn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.

Điều đáng sợ nhất trong các vụ bạo hành trẻ em

Điều khiến xã hội day dứt nhất không chỉ là mức độ tàn nhẫn của hành vi bạo hành, mà còn là việc nhiều vụ việc đã diễn ra trong thời gian dài trước khi bị phát hiện.

Có những đứa trẻ đã khóc suốt nhiều đêm. Có những vết thương đã xuất hiện từ rất lâu. Có những người xung quanh đã nghi ngờ nhưng lại chọn im lặng vì sợ phiền phức hoặc nghĩ rằng “không nên xen vào chuyện gia đình người khác”.

Nhưng thực tế cho thấy chỉ một cuộc gọi báo cơ quan chức năng, một lần lên tiếng đúng lúc, hoặc một hành động can thiệp kịp thời cũng có thể cứu được một đứa trẻ.

Kết luận

Pháp luật Việt Nam hiện nay đã có đầy đủ cơ sở để xử lý nghiêm các hành vi bạo hành trẻ em. Tuy nhiên, pháp luật chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi hành vi vi phạm được phát hiện kịp thời.

Trong rất nhiều vụ án, người có cơ hội cứu đứa trẻ sớm nhất không phải cơ quan chức năng, mà chính là những người sống xung quanh các em mỗi ngày.

Sự im lặng đôi khi không chỉ khiến bạo hành tiếp diễn, mà còn có thể đẩy một đứa trẻ đến hậu quả không thể cứu vãn.

Bảo vệ trẻ em không chỉ là trách nhiệm của gia đình hay Nhà nước, mà là trách nhiệm của toàn xã hội.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Hồ Chí Minh: 12A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Tân Định (Phường Đa Kao, Quận 1 cũ)

Hà Nội: 51 Nguyễn Khắc Hiếu, Phường Ba Đình (Phường Trúc Bạch, Quận Ba Đình cũ)

Nha Trang: 144 Hoàng Hoa Thám, Phường Nha Trang (Phường Lộc Thọ, Thành phố Nha Trang cũ)

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal