Mua bán hóa đơn trái phép phạm tội gì? Bị xử lý như thế nào?

>>> Hóa đơn đã xuất nhưng khách hàng không lấy nữa có cần lập biên bản hủy hóa đơn không?

>>> Từ ngày 01/7/2025 hóa đơn dưới 20 triệu phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt?

Mua bán trái phép hóa đơn là gì?

Theo khoản 3 Điều 2 Thông tư liên tịch 10/2013/TTLT-BTP-BCA-TANDTC-VKSNDTC-BTC quy định như sau: 

“Điều 2. Về tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước (Điều 164a BLHS)

…

3. Các hành vi quy định tại Điều 164a của BLHS được hiểu như sau:

a) In trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước là hành vi tự in hóa đơn hoặc tự khởi tạo hóa đơn điện tử khi không đủ điều kiện hoặc không đúng, không đầy đủ các nội dung theo quy định của pháp luật; In hóa đơn giả hoặc khởi tạo hóa đơn điện tử giả;

b) Phát hành trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước là hành vi lập tờ thông báo phát hành không đầy đủ nội dung; không gửi hoặc không niêm yết tờ thông báo phát hành hóa đơn theo đúng quy định;

c) Mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước gồm các hành vi sau đây:

c.1) Mua, bán hóa đơn chưa ghi nội dung hoặc ghi nội dung không đầy đủ, không chính xác theo quy định;

c.2) Mua, bán hóa đơn đã ghi nội dung, nhưng không có hàng hóa, dịch vụ kèm theo;

c.3) Mua, bán hóa đơn giả, hóa đơn chưa có giá trị sử dụng, hóa đơn đã hết giá trị sử dụng, hóa đơn của cơ sở kinh doanh, dịch vụ khác để hợp thức hóa hàng hóa, dịch vụ mua vào hoặc cấp cho khách hàng khi bán hàng hóa dịch vụ;

c.4) Mua, bán, sử dụng hóa đơn có sự chênh lệch về giá trị hàng hóa, dịch vụ giữa các liên của hóa đơn.”

Theo quy định trên, mua bán trái phép hóa đơn có thể hiểu là hành vi trao đổi, mua bán, chuyển nhượng hóa đơn bất hợp pháp nhằm mục đích trục lợi hoặc hợp thức hóa các khoản chi không có thật. Một số hành vi mua bán trái phép hóa đơn bao gồm: 

• Mua, bán hóa đơn chưa ghi nội dung hoặc ghi nội dung không đầy đủ, không chính xác theo quy định;

• Mua, bán hóa đơn đã ghi nội dung, nhưng không có hàng hóa, dịch vụ kèm theo;

• Mua, bán hóa đơn giả, hóa đơn chưa có giá trị sử dụng, hóa đơn đã hết giá trị sử dụng, hóa đơn của cơ sở kinh doanh, dịch vụ khác để hợp thức hóa hàng hóa, dịch vụ mua vào hoặc cấp cho khách hàng khi bán hàng hóa dịch vụ;

• Mua, bán, sử dụng hóa đơn có sự chênh lệch về giá trị hàng hóa, dịch vụ giữa các liên của hóa đơn.

Những hành vi nào được xem là mua bán trái phép hóa đơn?

Mua bán trái phép hóa đơn là một trong những hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, có thể gây thất thoát lớn cho ngân sách nhà nước, làm “méo mó” hoạt động tài chính của doanh nghiệp và gây ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế. Một số hành vi phổ biến được xem là mua bán trái phép hóa đơn bao gồm:

Lập khống hóa đơn

Lập khống hóa đơn là hành vi xuất hóa đơn nhưng không có hàng hóa, dịch vụ thực tế phát sinh. Mục đích của hành vi này thường là để: 

• Hợp thức hóa các khoản chi phí không có thật nhằm giảm số thuế phải nộp. 

• Giúp các doanh nghiệp mua hóa đơn kê khai khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT) hoặc hoàn thuế GTGT không hợp pháp. 

• Tạo ra dòng tiền ảo để che giấu hành vi gian lận tài chính hoặc rửa tiền.

Mua bán hóa đơn mà nội dung không có thật

Hành vi mua bán hóa đơn mà nội dung không có thật có thể hiểu là việc trao đổi, mua bán hóa đơn nhưng không có giao dịch thực tế đi kèm. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp hoặc cá nhân có thể sử dụng hóa đơn này để: 

• Kê khai doanh thu và chi phí không đúng thực tế nhằm trốn thuế hoặc gian lận thuế. 

• Tạo hợp đồng, chứng từ giả để vay vốn ngân hàng, đấu thầu hoặc hoàn thiện hồ sơ tài chính. 

• Hợp thức hóa các khoản tiền thu chi bất hợp pháp.

Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp

Hóa đơn bất hợp pháp có thể bao gồm: 

• Hóa đơn giả: Là hóa đơn được làm giả nhằm mục đích gian lận tài chính. 

• Hóa đơn hết hiệu lực hoặc bị cưỡng chế thu hồi: Một số doanh nghiệp sau khi bị cơ quan thuế xử lý vẫn tiếp tục sử dụng hóa đơn đã bị thu hồi. 

• Hóa đơn của doanh nghiệp bỏ trốn, ngừng hoạt động nhưng vẫn được sử dụng. 

• Hóa đơn bị sửa chữa, tẩy xóa hoặc làm sai lệch nội dung.

Việc sử dụng hóa đơn bất hợp pháp thường nhằm mục đích: 

• Hợp thức hóa các khoản chi tiêu, chi phí không có thật. 

• Trốn thuế bằng cách kê khai chi phí không hợp lệ. 

• Lừa đảo, chiếm đoạt tài sản bằng việc cung cấp hóa đơn giả cho đối tác hoặc khách hàng.

Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp

Hình phạt đối với hành vi mua bán trái phép hóa đơn

Căn cứ Điều 203 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định về tội mua bán trái phép hóa đơn như sau: 

“Điều 203. Tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước

1. Người nào in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước ở dạng phôi từ 50 số đến dưới 100 số hoặc hóa đơn, chứng từ đã ghi nội dung từ 10 số đến dưới 30 số hoặc thu lợi bất chính từ 30.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Có tổ chức;

b) Có tính chất chuyên nghiệp;

c) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

d) Hóa đơn, chứng từ ở dạng phôi từ 100 số trở lên hoặc hóa đơn, chứng từ đã ghi nội dung từ 30 số trở lên;

đ) Thu lợi bất chính 100.000.000 đồng trở lên;

e) Gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước 100.000.000 đồng trở lên;

g) Tái phạm nguy hiểm.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

4. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:

a) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng;

b) Phạm tội thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, d, đ, e và g khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;

c) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại Điều 79 của Bộ luật này, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;

d) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.”

Theo quy định trên, hành vi mua bán trái phép hóa đơn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước theo Điều 203 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Theo đó, hành vi mua bán trái phép hóa đơn có thể bị xử phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 05 năm tùy theo mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội. Đồng thời, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Phạt tù đối với hành vi mua bán trái phép hóa đơn

Ngoài ra, đối với tội mua bán trái phép hóa đơn do pháp nhân thương mại thực hiện thì có thể bị xử phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn. Đồng thời, pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

Bản án số 11/2025/HS-ST về mua bán trái phép hóa đơn    

Các bị cáo

• Nguyễn Thị L, sinh năm 1987, nơi cư trú: số 62 Đ, phường K, quận L, thành phố Hải Phòng. 

• Tưởng Thị Hồng H, sinh năm 1982, nơi cư trú: số 7/228 Phương Lưu, phường Đông Hải 1, quận Hải An, thành phố Hải Phòng. 

Tóm tắt vụ án

Công ty Phúc Sơn do Nguyễn Thị L làm Giám đốc. Khoảng tháng 10/2021, L thỏa thuận với Trần Minh T (cán bộ Chi cục Thuế khu vực Hồng Bàng – An Dương) mua hóa đơn khống của các Công ty do T điều hành gồm: Công ty Hải Thanh và Công ty Tùng Huy với giá là 7% trên tổng giá trị tiền ghi trên hóa đơn chưa bao gồm thuế VAT. Sau đó, L bán hóa đơn khống của Công ty Phúc Sơn cho các công ty khác có nhu cầu, mặt hàng ghi trên hóa đơn là cước vận chuyển, phí dịch vụ với giá từ 7% đến 7,5% trên tổng giá trị tiền ghi trên hóa đơn chưa bao gồm thuế VAT. L còn lập nhiều tài khoản ngân hàng khác nhau để hợp thức hóa giao dịch ngân hàng. Các công ty khác mua hóa đơn sẽ chuyển tiền vào tài khoản của Công ty Phúc Sơn, sau đó, L sẽ chuyển tiền vào số tài khoản cá nhân rồi rút tiền mặt hoặc chuyển tiền trả lại khách hàng.

Từ tháng 10/2021 đến tháng 6/2022, Công ty Phúc Sơn đã mua khống 166 số hóa đơn của Công ty Hải Thanh với tổng số tiền trên hóa đơn là 159.000.380.064 đồng, chưa bao gồm VAT. Từ tháng 7/2022 đến tháng 12/2022, Công ty Phúc Sơn đã mua khống 184 hóa đơn của Công ty Tùng Huy với tổng số tiền trên hóa đơn là 125.791.538.651 đồng, chưa bao gồm VAT. 

Từ quý 4/2021 đến quý 2/2022, L đã bán khống 766 hóa đơn của Công ty Phúc Sơn cho 43 Công ty. Trong đó bán 07 hóa đơn với tổng số tiền trên hóa đơn là 3.133.770.483 đồng, chưa bao gồm VAT, với giá 7% cho Công ty H Minh do Tưởng Thị Hồng H làm Giám đốc. Đồng thời, qua môi giới của H, L đã bán khống 17 hóa đơn với tổng số tiền trên hóa đơn là 12.337.800.683 đồng, chưa bao gồm VAT, với giá 7,5% cho Công ty Trọng Khánh và bán 08 hóa đơn với tổng số tiền trên hóa đơn là 2.919.360.000 đồng chưa VAT, với giá 7% cho Công ty Đạt Khang. Tổng số hóa đơn bị cáo H đã mua cho Công ty H Minh và giới thiệu để L bán cho 02 Công ty khác là 32 số hóa đơn với tổng số tiền trên hóa đơn 18.390.931.166 đồng. 

Nhận định Tòa án

• Tổng số hóa đơn L đã bán 766 số, thu lời bất chính số tiền 142.274.558 đồng. 

• Tưởng Thị Hồng H đã tham gia mua bán 32 số hóa đơn.

• Các bị cáo không có tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự. Do thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải nên các bị cáo đều được hưởng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự tại điểm s khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự. 

• Đây là vụ án kinh tế, bị cáo L đã chủ động nộp xong đầy đủ tiền thu lời bất chính. Vì vậy cần xét cho các bị cáo được hưởng hình phạt tiền cũng đã đủ răn đe, giáo dịch phòng ngừa chung và tăng nguồn thu cho ngân sách Nhà nước. 

• Xét thấy các bị cáo là lao động tự do nên không áp dụng hình phạt bổ sung là cấm đảm nhiệm vụ chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm. 

Quyết định Tòa án

Tuyên bố các bị cáo Nguyễn Thị L và Tưởng Thị Hồng H phạm tội “Mua bán trái phép hóa đơn”.

Xử phạt: 

• Bị cáo Nguyễn Thị L 250.000.000 đồng;

• Bị cáo Tưởng Thị Hồng H 200.000.000 đồng. 

Áp dụng Điều 125 Bộ luật Tố tụng Hình sự, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn Cấm đi khỏi nơi cư trú đối với bị cáo Nguyễn Thị L và Tưởng Thị Hồng H. 

Nếu bạn có thắc mắc gì hãy liên hệ ngay đến LH Legal để được hỗ trợ nhanh chóng nhất. 

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Hồ Chí Minh: 12A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Tân Định (Phường Đa Kao, Quận 1 cũ)

Hà Nội: 51 Nguyễn Khắc Hiếu, Phường Ba Đình (Phường Trúc Bạch, Quận Ba Đình cũ)

Nha Trang: 144 Hoàng Hoa Thám, Phường Nha Trang (Phường Lộc Thọ, Thành phố Nha Trang cũ)

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal