Góc nhìn pháp lý vụ Lê Trung Khoa sử dụng AI, Deepfake để xuyên tạc và trục lợi

Với kinh nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực pháp lý hình sự – an ninh mạng, LH Legal nhận thấy vụ việc này không chỉ là bài học cảnh báo về nguy cơ lạm dụng công nghệ cao, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nhận diện rõ hơn ranh giới giữa ứng dụng công nghệ hợp pháp và hành vi vi phạm pháp luật. Bài viết dưới đây phân tích góc nhìn pháp lý đối với vụ việc, đánh giá từng hành vi cụ thể, đồng thời lý giải khi nào việc sử dụng AI, Deepfake bị xem là phạm tội và cách thức cơ quan tố tụng xử lý đối với dạng hành vi nguy hiểm này.

Tóm tắt vụ án Lê Trung Khoa – Nguyễn Văn Đài

Lê Trung Khoa

Lê Trung Khoa sinh ngày 23-9-1971, tại tỉnh Thanh Hóa, quốc tịch Việt Nam; đăng ký hộ khẩu thường trú tại số 01 ngõ 81 đường Láng, phường Đống Đa, thành phố Hà Nội. Từ đầu năm 1990, Lê Trung Khoa cùng gia đình sang định cư tại Cộng hòa Liên bang Đức. Tại đây, ban đầu Khoa có tham gia vào một số hoạt động kinh doanh liên quan tới hệ thống máy tính tiền. Sau đó Khoa thôi kinh doanh mà chỉ tập trung vào truyền thông.

Lê Trung Khoa thành lập trang mạng “thoibao.de” để giới thiệu mình là “nhà báo” chuyên hoạt động trong lĩnh vực tin tức - truyền thông cho cộng đồng người Việt nói chung. Trang Facebook của Lê Trung Khoa được cho là có lượng người theo dõi lớn (gần 450.000 người)... 

Lợi dụng sự phát triển của truyền thông số, trên các trang mạng của mình, Lê Trung Khoa đã tuyên truyền, phát tán nhiều bài viết có nội dung chống phá tình hình chính trị - kinh tế - xã hội ở Việt Nam; xuyên tạc, bịa đặt nhằm phỉ báng chính quyền nhân dân; kích động chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Ngoài ra, Khoa còn trả lời phỏng vấn các đài, tổ chức truyền thông nước ngoài như BBC, VOA, RFA, tham gia các buổi tọa đàm, hội luận trực tuyến với nội dung xuyên tạc về “tự do báo chí, tự do ngôn luận” tại Việt Nam. Trong thời gian gần đây, Lê Trung Khoa đã sử dụng công nghệ AI và Deepfake để giả mạo giọng nói, hình ảnh của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, cắt ghép video, dựng nội dung sai sự thật, giật tít gây sốc nhằm kéo lượt xem.

Ngày 31/12/2025, Tòa án nhân dân TP. Hà Nội đã xét xử và tuyên phạt Lê Trung Khoa (54 tuổi, quê Thanh Hóa) 17 năm tù về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” theo khoản 2 Điều 117 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Nguyễn Văn Đài

Nguyễn Văn Đài, sinh năm 1969 tại Hưng Yên, từng đi lao động tại Đức trước khi về nước học Luật tại Đại học Luật Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp và hành nghề luật sư, Đài không hoạt động đúng chuyên môn mà lợi dụng danh nghĩa luật sư để phát tán tài liệu xuyên tạc pháp luật, cổ súy “đa nguyên đa đảng” và kích động chống đối. 

Năm 2007, Đài bị tuyên 4 năm tù và 4 năm quản chế về tội “Tuyên truyền chống Nhà nước”. Ra tù, từ năm 2013, Đài tiếp tục tham gia nhiều tổ chức bất hợp pháp và là người khởi xướng “Hội Anh em dân chủ”, lợi dụng chiêu bài “nhân quyền” để tập hợp lực lượng và liên kết với các tổ chức phản động nước ngoài nhằm thay đổi thể chế chính trị Việt Nam. Đài tổ chức các buổi tuyên truyền, huấn luyện “bất tuân dân sự”, biên soạn nhiều tài liệu kêu gọi tập hợp lực lượng chống đối trên mạng xã hội và quốc tế. Trong thời gian hoạt động tại Việt Nam, Đài thường xuyên liên hệ, nhận tài trợ từ các tổ chức chống phá ở nước ngoài, gửi báo cáo sai sự thật về tình hình nhân quyền Việt Nam đến các tổ chức quốc tế, tham gia trả lời phỏng vấn với nội dung xuyên tạc, bôi nhọ Đảng và Nhà nước.

Năm 2018, Nguyễn Văn Đài tiếp tục bị khởi tố và kết án 15 năm tù, 5 năm quản chế về tội “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”. Dù được Nhà nước khoan hồng, tạm đình chỉ thi hành án để chữa bệnh và xuất cảnh sang Đức với cam kết không hoạt động chống phá, nhưng Đài vẫn sử dụng Facebook “Nguyễn Văn Đài” và kênh Youtube “Luật sư Nguyễn Văn Đài” để móc nối với Việt Tân và “Mạng lưới người bảo vệ nhân quyền”, kêu gọi nước ngoài can thiệp vào vấn đề dân chủ, nhân quyền của Việt Nam. Từ đầu năm 2025, Đài đã phát tán hơn 3.500 bài viết, video bịa đặt, xuyên tạc chủ trương chính sách Đảng, Nhà nước, bôi nhọ lãnh đạo, xuyên tạc các vụ án lớn.

Ngày 31/12/2025, Tòa án nhân dân TP. Hà Nội đã xét xử và tuyên phạt Nguyễn Văn Đài (56 tuổi, quê tỉnh Hưng Yên) 17 năm tù về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” theo khoản 2 Điều 117 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).

Hình ảnh của Nguyễn Văn Đài và Lê Trung Khoa

Khi nào việc dùng AI, Deepfake bị xem là vi phạm pháp luật

Về bản chất, AI và Deepfake chỉ là công cụ công nghệ, có thể được ứng dụng hợp pháp trong các lĩnh vực sáng tạo nội dung, giải trí, giáo dục, truyền thông. Tuy nhiên, chúng trở thành phương tiện phạm tội khi người dùng cố ý sử dụng công nghệ để thực hiện các hành vi bị pháp luật nghiêm cấm.

Theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017 và năm 2025), Luật An ninh mạng 2018, cùng các văn bản chuyên ngành về an toàn thông tin, hành vi sử dụng AI/Deepfake bị xem là vi phạm pháp luật khi nhằm vào các mục đích bao gồm nhưng không giới hạn sau:

• Bôi nhọ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân: Có thể bị xử lý hình sự về tội làm nhục người khác (Điều 155 BLHS) hoặc tội vu khống (Điều 156 BLHS).

• Tuyên truyền chống Nhà nước, xuyên tạc chủ trương chính sách: Có thể bị xử lý theo Tội làm, tàng trữ, phát tán tài liệu nhằm chống Nhà nước (Điều 117 BLHS).

• Xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức: Có thể cấu thành tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng (Điều 288 BLHS).

• Xâm phạm an ninh quốc gia: Có thể bị xử lý theo các tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 109 BLHS); gián điệp (Điều 110 BLHS); phá hoại chính sách đoàn kết (Điều 116 BLHS).

• Lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua Deepfake giả mạo giọng nói, hình ảnh: Có thể bị xử lý theo Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 BLHS) hoặc Tội dùng mạng máy tính, mạng viễn thông chiếm đoạt tài sản (Điều 290 BLHS).

Như vậy, tùy thuộc mục đích, hành vi cụ thể và hậu quả, người sử dụng AI/Deepfake sẽ phải chịu trách nhiệm về các tội danh tương ứng theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2025). Việc sử dụng công nghệ cao không làm giảm trách nhiệm hình sự mà còn có thể là tình tiết tăng nặng.

Hành vi dùng AI để tạo nội dung xuyên tạc của Lê Trung Khoa bị xử lý như thế nào?

Hành vi của Lê Trung Khoa đáp ứng các yếu tố cấu thành tội phạm tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” theo Điều 117 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025).

• Mặt khách thể: Hành vi của Lê Trung Khoa đã xâm phạm đến sự thống nhất về tư tưởng chính trị trong xã hội qua đó đe dọa sự vững mạnh của chính quyền nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa.

• Mặt chủ thể: Lê Trung Khoa là người trên 16 tuổi (54 tuổi) và có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự.

• Mặt khách quan: Lê Trung Khoa đã sử dụng công nghệ AI và Deepfake để tạo lập nhiều video có nội dung xuyên tạc, bịa đặt, giả mạo giọng nói và hình ảnh của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lồng ghép các thông tin sai sự thật nhằm công kích, phủ nhận đường lối, chính sách của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Sau khi dựng các sản phẩm này, Lê Trung Khoa chủ động đăng tải, chia sẻ lên mạng xã hội, thu hút lượng lớn người xem, qua đó lan truyền rộng rãi quan điểm chống Nhà nước, kích động dư luận và tạo ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh quốc gia. 

• Mặt chủ quan: Lê Trung Khoa đã thực hiện hành vi với lỗi cố ý trực tiếp, Khoa biết rõ hành vi của mình là vi phạm pháp luật (trước đó đã có hành vi tương tự và đã bị xử phạt) nhưng vẫn thực hiện.

Hành vi của Lê Trung Khoa là hành vi đặc biệt nghiêm trọng, căn cứ theo khoản 2 Điều 117 Bộ luật Hình sự năm 21015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) “2. Phạm tội trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, thì bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm.” Do đó, Bản án của Tòa án nhân dân TP. Hà Nội tuyên phạt Lê Trung Khoa 17 năm tù là hoàn toàn phù hợp theo quy định pháp luật.

Tính chất nguy hiểm của hành vi sử dụng AI, Deepfake trong các vụ án an ninh quốc gia

Việc sử dụng AI và công nghệ Deepfake trong các vụ án an ninh quốc gia mang tính đặc biệt nguy hiểm bởi khả năng tạo ra nội dung giả mạo với độ chân thực cao, khiến người dân rất khó phân biệt thật – giả. Chỉ với vài thao tác kỹ thuật, người phạm tội có thể dựng hình ảnh, giọng nói của lãnh đạo hoặc cơ quan Nhà nước để xuyên tạc chính sách, bôi nhọ chế độ, kích động tâm lý tiêu cực trong xã hội. Khi các sản phẩm Deepfake được phát tán trên mạng xã hội, chúng lan truyền với tốc độ nhanh và lớn, tiếp cận hàng trăm nghìn người trong thời gian ngắn, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh và trực tiếp làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào chính quyền.

Không chỉ gây hại tức thời, việc sử dụng AI trong hoạt động chống Nhà nước còn cho thấy tính chất chuẩn bị kỹ lưỡng, có chủ đích và có kế hoạch, khiến việc phát hiện và xử lý trở nên khó khăn hơn so với các phương thức vi phạm truyền thống. Công nghệ này tạo ra môi trường thông tin nhiễu loạn, dễ bị tái sử dụng và bị biến tướng cho các hành vi phạm tội khác, đe dọa trực tiếp an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và sự ổn định chính trị. Chính vì vậy, pháp luật đánh giá các hành vi sử dụng AI/Deepfake trong lĩnh vực này là đặc biệt nguy hiểm và cần xử lý nghiêm để phòng ngừa, răn đe.

Vụ án Lê Trung Khoa và Nguyễn Văn Đài là minh chứng rõ ràng cho việc công nghệ, nếu bị lợi dụng, có thể trở thành công cụ nguy hiểm xâm phạm an ninh quốc gia và gây nhiễu loạn xã hội. Các hành vi sử dụng AI, Deepfake để dựng thông tin sai sự thật, xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước không chỉ mang tính chất tái phạm nguy hiểm mà còn thể hiện mức độ tinh vi vượt xa các hình thức tuyên truyền trái phép trước đây. Việc khởi tố, bắt tạm giam các đối tượng là biện pháp cứng rắn cần thiết nhằm bảo vệ lợi ích Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Qua việc theo dõi và phân tích vụ việc, LH Legal khẳng định rằng các hành vi sử dụng công nghệ để tạo dựng thông tin sai lệch, kích động, chống phá đều sẽ bị xử lý nghiêm minh theo pháp luật Việt Nam. Đồng thời, LH Legal cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao năng lực giám sát không gian mạng, và tăng cường nhận thức cộng đồng về rủi ro của sản phẩm AI độc hại. Đây là cơ sở để phòng ngừa, ngăn chặn những hành vi tương tự trong tương lai, đảm bảo môi trường thông tin an toàn, lành mạnh, minh bạch.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Trụ sở: 12A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Tân Định, Thành phố Hồ Chí Minh (Phường Đa Kao, Quận 1 cũ)

Chi nhánh Nha Trang: 144 Hoàng Hoa Thám, phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hoà (Phường Lộc Thọ, Thành phố Nha Trang cũ)

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal