Doanh nghiệp, tổ chức có được nhận tài sản thừa kế từ cá nhân không?

Tổ chức có thể được chỉ định nhận di sản trong di chúc

Theo Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015, cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình. Đáng chú ý, pháp luật cũng quy định người thừa kế không phải là cá nhân có quyền hưởng di sản theo di chúc.

Điều này có nghĩa người lập di chúc không nhất thiết chỉ được để lại tài sản cho con, vợ chồng, cha mẹ hoặc những cá nhân khác.

Nếu đáp ứng điều kiện pháp luật, người lập di chúc có thể chỉ định một tổ chức, pháp nhân là người nhận di sản.

Ví dụ, một người có thể thể hiện trong di chúc việc để lại một khoản tiền cho một tổ chức xã hội, quỹ hoặc pháp nhân nhất định để sử dụng theo mong muốn của mình.

Tuy nhiên, tổ chức được chỉ định phải đáp ứng điều kiện để có thể nhận di sản tại thời điểm mở thừa kế.

Điều kiện để tổ chức được nhận tài sản thừa kế

Điều 613 Bộ luật Dân sự 2015 quy định trường hợp người thừa kế theo di chúc không phải là cá nhân thì chủ thể đó phải tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.

Thời điểm mở thừa kế về nguyên tắc là thời điểm người có tài sản qua đời.

Do đó, nếu di chúc ghi để lại tài sản cho một tổ chức nhưng đến thời điểm người lập di chúc qua đời, tổ chức đó đã chấm dứt tồn tại thì việc thực hiện phần di chúc này cần được xem xét theo các quy định về hiệu lực của di chúc và phần di chúc không có hiệu lực.

Đây cũng là lý do khi lập di chúc cho tổ chức, cần ghi chính xác thông tin nhận diện của tổ chức thay vì chỉ sử dụng tên gọi chung chung hoặc tên viết tắt có thể gây nhầm lẫn.

Tổ chức có thể nhận thừa kế theo pháp luật không?

Cần phân biệt thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật.

Bộ luật Dân sự quy định các hàng thừa kế theo pháp luật dựa trên quan hệ hôn nhân, huyết thống và nuôi dưỡng giữa các cá nhân.

Chẳng hạn, hàng thừa kế thứ nhất bao gồm vợ, chồng, cha mẹ và con của người chết; các hàng tiếp theo cũng là những cá nhân có quan hệ gia đình được pháp luật xác định.

Vì vậy, doanh nghiệp hoặc tổ chức không trở thành người thừa kế theo pháp luật giống như vợ, chồng, con hoặc cha mẹ.

Muốn một tổ chức cụ thể nhận tài sản sau khi mình qua đời, cá nhân về nguyên tắc cần thể hiện ý chí đó trong di chúc hợp pháp.

Doanh nghiệp có thể để lại di sản thừa kế không?

Đây là chiều ngược lại và cũng là vấn đề thường bị nhầm lẫn.

Theo Điều 612 Bộ luật Dân sự, di sản bao gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác.

Như vậy, khái niệm “di sản thừa kế” gắn với tài sản của cá nhân sau khi người đó chết.

Doanh nghiệp, pháp nhân hoặc tổ chức không “chết” theo nghĩa pháp lý như một cá nhân. Khi chấm dứt hoạt động, giải thể hoặc phá sản, tài sản của doanh nghiệp được xử lý theo cơ chế pháp luật tương ứng chứ không phải mở thừa kế để chia di sản.

Do đó, cần hiểu theo hai chiều:

Cá nhân → tổ chức: Có thể để lại di sản cho tổ chức thông qua di chúc nếu đáp ứng điều kiện pháp luật.

Tổ chức → cá nhân: Tài sản của tổ chức khi tổ chức chấm dứt tồn tại không được xử lý theo thủ tục chia thừa kế như tài sản của một người đã chết.

Chủ công ty qua đời thì tài sản công ty có trở thành di sản?

Không phải toàn bộ tài sản đứng tên công ty đều trở thành di sản của chủ doanh nghiệp.

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng trong thực tế.

Đối với công ty có tư cách pháp nhân, tài sản của công ty và tài sản của cá nhân thành viên, cổ đông về nguyên tắc là những khối tài sản độc lập.

Ví dụ, một người sở hữu 60% vốn của một công ty cổ phần. Khi người này qua đời, 60% cổ phần thuộc sở hữu của họ có thể trở thành di sản.

Nhưng nhà xưởng, xe ô tô, máy móc hoặc tiền trong tài khoản thuộc sở hữu của chính công ty không vì cổ đông đó qua đời mà tự động trở thành di sản của người này.

Người thừa kế sẽ tiếp nhận quyền đối với phần cổ phần hoặc phần vốn thuộc di sản theo quy định pháp luật và điều lệ doanh nghiệp, chứ không trực tiếp chia toàn bộ tài sản của công ty như di sản cá nhân.

Con trai và con gái có được hưởng thừa kế ngang nhau?

Bên cạnh quyền định đoạt tài sản, pháp luật còn bảo đảm nguyên tắc bình đẳng trong quan hệ thừa kế.

Điều 610 Bộ luật Dân sự quy định mọi cá nhân đều bình đẳng về quyền để lại tài sản của mình cho người khác và quyền hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Do đó, khi chia thừa kế theo pháp luật, việc một người là con trai hay con gái không phải căn cứ để xác định người đó được hưởng nhiều hay ít hơn.

Nếu cùng thuộc một hàng thừa kế và không có căn cứ pháp luật khác làm thay đổi quyền hưởng di sản thì những người thừa kế cùng hàng về nguyên tắc được hưởng phần di sản bằng nhau.

Tương tự, pháp luật không xác lập nguyên tắc con trưởng mặc nhiên được hưởng nhiều tài sản hơn các con còn lại.

Con nuôi và con ruột có bình đẳng về quyền thừa kế?

Bộ luật Dân sự xếp con đẻ và con nuôi vào cùng hàng thừa kế thứ nhất của cha, mẹ.

Vì vậy, nếu quan hệ nuôi con nuôi được xác lập hợp pháp thì khi chia thừa kế theo pháp luật, con nuôi không mặc nhiên bị xếp sau con ruột.

Tương tự, pháp luật về thừa kế cũng không phân chia quyền hưởng di sản dựa trên giới tính, hoàn cảnh kinh tế hay địa vị xã hội của người thừa kế.

Tuy nhiên, việc xác định một người thực tế có được hưởng di sản hay không còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như di chúc, hàng thừa kế, việc từ chối nhận di sản, trường hợp không được quyền hưởng di sản và thời hiệu yêu cầu chia di sản.

Muốn để tài sản cho một tổ chức cần lưu ý gì?

Nếu cá nhân muốn sau khi qua đời tài sản được chuyển cho một công ty, quỹ hoặc tổ chức cụ thể, việc lập di chúc cần thể hiện rõ ít nhất ba vấn đề.

Thứ nhất, xác định chính xác tổ chức được nhận tài sản, bao gồm tên và thông tin pháp lý cần thiết để tránh nhầm lẫn.

Thứ hai, xác định rõ tài sản để lại. Người lập di chúc chỉ có thể định đoạt đối với tài sản thuộc quyền sở hữu của mình hoặc phần quyền sở hữu của mình trong tài sản chung.

Thứ ba, cần bảo đảm di chúc hợp pháp và có thể thực hiện được khi mở thừa kế.

Đối với tài sản có giá trị lớn như bất động sản, cổ phần, phần vốn góp hoặc danh mục đầu tư, việc xác định đúng chủ sở hữu và phạm vi tài sản trước khi lập di chúc đặc biệt quan trọng.

Cần phân biệt người “để lại” và người “nhận” di sản

Trong quan hệ thừa kế, hai tư cách này không hoàn toàn giống nhau.

Người để lại di sản là cá nhân có tài sản và việc mở thừa kế phát sinh khi người đó qua đời.

Trong khi đó, người nhận di sản theo di chúc có thể không phải là cá nhân. Một tổ chức đáp ứng điều kiện pháp luật vẫn có thể được chỉ định hưởng di sản.

Do đó, nói “tổ chức không được thừa kế” là chưa chính xác. Cách hiểu phù hợp hơn là: tổ chức không phải chủ thể để lại di sản theo cơ chế thừa kế như cá nhân, nhưng có thể trở thành người hưởng di sản nếu được chỉ định hợp pháp trong di chúc.

Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin pháp lý, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng vụ việc cụ thể.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Văn phòng: Hồ Chí Minh | Hà Nội | Khánh Hòa

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal