Chính thức từ 1-4: Mở rộng quyền và quy định mới về trục xuất người nước ngoài

Nghị định 59/2026 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/4, bổ sung và làm rõ nhiều quyền, nghĩa vụ của người nước ngoài bị trục xuất, đồng thời quy định cụ thể hơn về thủ tục, thẩm quyền và các trường hợp hoãn thi hành quyết định trục xuất.

Cơ sở pháp lý áp dụng từ ngày 01/04

Từ ngày 01/04/2026, việc trục xuất người nước ngoài vi phạm pháp luật tại Việt Nam được điều chỉnh chủ yếu bởi Nghị định 59/2026/NĐ-CP. Nghị định này quy định toàn diện từ hình thức xử phạt trục xuất, biện pháp tạm giữ, áp giải theo thủ tục hành chính đến việc quản lý người nước ngoài trong thời gian chờ xuất cảnh, đồng thời làm rõ quyền, nghĩa vụ của người bị trục xuất và trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền. Đây là văn bản thay thế Nghị định 142/2021/NĐ-CP và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/04/2026.

Khái niệm và bản chất pháp lý của trục xuất người nước ngoài

Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính, trục xuất là hình thức xử phạt buộc người nước ngoài vi phạm phải rời khỏi lãnh thổ Việt Nam. Về bản chất, đây là biện pháp cưỡng chế hành chính đặc biệt, chỉ áp dụng đối với người nước ngoài và mang tính loại trừ khỏi lãnh thổ nhằm bảo đảm an ninh, trật tự. Biện pháp này có thể áp dụng độc lập hoặc kèm theo các hình thức xử phạt khác và được áp dụng đối với hành vi vi phạm xảy ra không chỉ trong lãnh thổ Việt Nam mà còn ở vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa hoặc trên phương tiện mang quốc tịch Việt Nam.

Những điểm mới nổi bật về quy định trục xuất từ 01/04

Nghị định 59/2026/NĐ-CP đã bổ sung nhiều điểm mới quan trọng so với trước đây, nổi bật là việc mở rộng quyền của người bị trục xuất, đặc biệt trong tiếp cận pháp lý và bảo vệ quyền lợi. Đồng thời, quy định cũng cụ thể hơn về quản lý trong thời gian chờ trục xuất như hạn chế đi lại hoặc chỉ định nơi cư trú, bổ sung các trường hợp tạm giữ theo thủ tục hành chính và tăng cường bảo vệ đối tượng yếu thế như người chưa thành niên. Bên cạnh đó, quy trình và thủ tục trục xuất được chuẩn hóa theo hướng minh bạch, chặt chẽ hơn, phù hợp với xu hướng bảo đảm quyền con người.

Mở rộng quyền của cơ quan có thẩm quyền trong trục xuất

Theo quy định mới, cơ quan công an và quản lý xuất nhập cảnh được trao thêm nhiều quyền nhằm bảo đảm hiệu quả thi hành quyết định trục xuất. Cụ thể, cơ quan chức năng có thể tạm giữ người theo thủ tục hành chính, áp giải người vi phạm và áp dụng các biện pháp quản lý như hạn chế đi lại, chỉ định nơi cư trú hoặc tạm giữ giấy tờ. Những biện pháp này được áp dụng khi có căn cứ cho rằng người vi phạm có nguy cơ bỏ trốn, cản trở việc thi hành hoặc tiếp tục vi phạm pháp luật.

Quyền và nghĩa vụ của người nước ngoài bị trục xuất

Người nước ngoài bị trục xuất theo quy định mới được bảo đảm nhiều quyền quan trọng như được thông báo lý do và nhận quyết định trước ít nhất 48 giờ, được liên hệ với cơ quan lãnh sự, yêu cầu phiên dịch, đề nghị xem xét lại quyết định và thực hiện quyền khiếu nại theo quy định. Đồng thời, họ cũng được mang theo tài sản hợp pháp khi rời khỏi Việt Nam. Bên cạnh quyền, người bị trục xuất có nghĩa vụ chấp hành quyết định, cung cấp giấy tờ theo yêu cầu và tuân thủ các biện pháp quản lý trong thời gian chờ xuất cảnh.

Trình tự, thủ tục trục xuất theo quy định mới

Trình tự trục xuất được thực hiện theo các bước cơ bản:

1. Phát hiện và xử lý vi phạm hành chính

2. Ban hành quyết định xử phạt có hình thức trục xuất

3. Thông báo quyết định cho người vi phạm (trước ít nhất 48 giờ)

4. Áp dụng biện pháp quản lý (nếu cần) trong thời gian chờ thi hành

5. Tổ chức thi hành trục xuất

6. Hoàn tất thủ tục xuất cảnh khỏi Việt Nam.

Ngoài ra, Nghị định cũng quy định các trường hợp hoãn thi hành trục xuất, như:

Người bị bệnh nặng;
Đang thực hiện nghĩa vụ dân sự, kinh tế.

So sánh quy định mới và quy định cũ

So với Nghị định 142/2021/NĐ-CP, Nghị định 59/2026/NĐ-CP có nhiều điểm tiến bộ hơn khi mở rộng quyền của người bị trục xuất như quyền liên hệ lãnh sự, yêu cầu phiên dịch và đề nghị xem xét lại quyết định. Đồng thời, các biện pháp quản lý trong thời gian chờ trục xuất cũng được quy định rõ ràng và chặt chẽ hơn, giúp tăng tính khả thi khi áp dụng. Ngoài ra, quy định mới còn bổ sung cơ chế bảo vệ người yếu thế và hoàn thiện trình tự, thủ tục theo hướng minh bạch, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm quyền lợi hợp pháp.

Các vấn đề pháp lý thực tiễn cần lưu ý

Trong thực tiễn áp dụng, cần đặc biệt chú ý đến việc tuân thủ đầy đủ thủ tục như thời hạn thông báo 48 giờ và bảo đảm quyền tiếp cận phiên dịch, lãnh sự để tránh phát sinh khiếu kiện. Bên cạnh đó, việc áp dụng các biện pháp quản lý như hạn chế đi lại hoặc giữ giấy tờ cần có căn cứ rõ ràng nhằm tránh xung đột với quyền con người. Ngoài ra, quá trình thi hành có thể gặp khó khăn khi người vi phạm không hợp tác, thiếu giấy tờ hoặc chưa hoàn tất nghĩa vụ dân sự, do đó đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan như công an, ngoại giao và quản lý xuất nhập cảnh.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Hồ Chí Minh: 12A Nguyễn Đình Chiểu, Phường Tân Định (Phường Đa Kao, Quận 1 cũ)

Hà Nội: 51 Nguyễn Khắc Hiếu, Phường Ba Đình (Phường Trúc Bạch, Quận Ba Đình cũ)

Nha Trang: 144 Hoàng Hoa Thám, Phường Nha Trang (Phường Lộc Thọ, Thành phố Nha Trang cũ)

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự