Bị cấp trên ép chuyển tiền công ty vào tài khoản cá nhân, người lao động nên làm gì?

Bị cấp trên ép chuyển tiền công ty vào tài khoản cá nhân, người lao động nên làm gì?

Cấp trên yêu cầu bạn chuyển tiền của công ty vào tài khoản cá nhân và đe dọa sẽ cho nghỉ việc, bôi xấu nếu từ chối – đây không còn đơn thuần là "áp lực công việc". Tùy bản chất vụ việc, hành vi này có thể có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự và người thực hiện có thể phải chịu trách nhiệm.

Trong tình huống này, người lao động cũng cần đặc biệt thận trọng. Nếu biết giao dịch có dấu hiệu trái pháp luật nhưng vẫn ký duyệt hoặc thực hiện, chính người lao động có thể bị đặt vào tình thế phải giải trình về vai trò của mình sau này.

Vậy hành vi của cấp trên có dấu hiệu cưỡng đoạt tài sản hay không và người lao động cần làm gì để bảo vệ mình?

Cưỡng đoạt tài sản là gì?

Theo Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, cưỡng đoạt tài sản là hành vi đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản.

Điểm đáng chú ý là việc uy hiếp tinh thần không nhất thiết phải bằng đe dọa sử dụng vũ lực.

Các hành vi gây áp lực về công việc, danh dự, uy tín, tài sản hoặc quyền lợi khác cũng cần được xem xét nếu chúng được sử dụng nhằm buộc một người phải giao hoặc tạo điều kiện để chiếm đoạt tài sản.

Đồng thời, tội cưỡng đoạt tài sản không nhất thiết phải chờ đến khi người thực hiện đã nhận được tiền hoặc tài sản mới có thể xem xét trách nhiệm hình sự. Bản chất của hành vi đe dọa, mục đích chiếm đoạt và các tình tiết cụ thể của vụ việc đều cần được đánh giá.

Sếp đe dọa nhân viên để chuyển tiền công ty có phải cưỡng đoạt tài sản?

Trong tình huống trên, cấp trên:

• Yêu cầu nhân viên ký duyệt và chuyển tiền từ quỹ công ty vào tài khoản cá nhân;
• Đe dọa cho nghỉ việc nếu nhân viên không thực hiện;
• Đe dọa bôi xấu, gây ảnh hưởng đến uy tín nghề nghiệp của nhân viên.

Các tình tiết này có dấu hiệu của việc sử dụng áp lực, uy hiếp tinh thần để buộc người khác thực hiện hành vi chuyển dịch tài sản.

Tuy nhiên, chưa thể chỉ dựa vào những thông tin trên để khẳng định chắc chắn người cấp trên phạm tội cưỡng đoạt tài sản.

Một vấn đề rất quan trọng cần xác định là số tiền bị yêu cầu chuyển là tài sản của công ty chứ không phải tài sản của người lao động.

Do đó, khi đánh giá trách nhiệm hình sự còn phải làm rõ:

• Người cấp trên giữ chức vụ gì?
• Có quyền quản lý, quyết định hoặc định đoạt số tiền đó hay không?
• Người lao động có quyền ký duyệt, quản lý hoặc chuyển tiền đến mức nào?
• Việc chuyển tiền vào tài khoản cá nhân có căn cứ hợp pháp hay không?
• Mục đích thực tế của việc chuyển tiền là gì?
• Người cấp trên có ý định chiếm đoạt tài sản của công ty hay không?
• Có những người nào khác tham gia hoặc biết về giao dịch?

Tùy kết quả xác minh, cơ quan có thẩm quyền mới có thể xác định đúng bản chất hành vi và tội danh tương ứng, nếu có.

Vì vậy, trong trường hợp này, cách tiếp cận an toàn hơn là xác định hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, thay vì vội kết luận chắc chắn là tội cưỡng đoạt tài sản.

Phân biệt chỉ đạo công việc và hành vi đe dọa trái pháp luật

Trong quan hệ lao động, cấp trên hoặc người sử dụng lao động có quyền giao việc, kiểm tra, đánh giá và xử lý các vấn đề về lao động trong phạm vi pháp luật và nội quy doanh nghiệp.

Nhưng quyền quản lý không cho phép cấp trên buộc nhân viên thực hiện giao dịch trái pháp luật.

Ví dụ, nếu cấp trên nói:

"Không hoàn thành công việc theo yêu cầu hợp pháp thì công ty sẽ xem xét xử lý theo nội quy."

Đây có thể là hoạt động quản lý lao động bình thường.

Nhưng nếu yêu cầu:

"Chuyển khoản tiền này vào tài khoản cá nhân của tôi, nếu không tôi sẽ cho bạn nghỉ việc và khiến bạn không thể làm trong ngành nữa."

thì bản chất hoàn toàn khác.

Khi quyền lực trong công việc được sử dụng để ép nhân viên thực hiện một giao dịch có dấu hiệu bất hợp pháp nhằm mang lại lợi ích cá nhân, vụ việc có thể vượt khỏi phạm vi quan hệ lao động và cần được xem xét dưới góc độ pháp luật hình sự.

Người lao động có nên ký duyệt hoặc chuyển tiền theo yêu cầu không?

Không nên thực hiện một giao dịch khi biết rõ giao dịch đó có dấu hiệu trái pháp luật chỉ vì bị cấp trên gây sức ép.

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng.

Nếu sau này công ty phát hiện tiền bị chuyển trái phép, những người tham gia quy trình: đề nghị – phê duyệt – kế toán – chuyển tiền – nhận tiền đều có thể phải giải trình về vai trò của mình.

Do đó, nếu nhận được yêu cầu bất thường, người lao động nên yêu cầu cấp trên cung cấp chỉ đạo bằng văn bản, căn cứ của khoản chi, chứng từ và quy trình phê duyệt theo quy định nội bộ của doanh nghiệp.

Nếu nhận thấy giao dịch có dấu hiệu vi phạm pháp luật, cần cân nhắc từ chối thực hiện và báo cáo qua kênh phù hợp.

Nếu thấy giao dịch bất thường, hãy cân nhắc từ chối thực hiện

Bị cấp trên đe dọa, người lao động nên làm gì?

Lưu giữ chứng cứ

Đây là việc cần ưu tiên.

Người lao động nên bảo quản các tài liệu mình có quyền tiếp cận hợp pháp, chẳng hạn:

• Email, tin nhắn trao đổi;
• Yêu cầu hoặc lệnh chuyển tiền;
• Hồ sơ phê duyệt;
• Chứng từ giao dịch;
• Nội dung thể hiện việc đe dọa;
• Biên bản hoặc tài liệu liên quan đến các cuộc họp;
• Các tài liệu khác chứng minh diễn biến vụ việc.

Mục tiêu là có thể chứng minh ai đưa ra yêu cầu, yêu cầu gì, vào thời điểm nào và người lao động đã phản ứng như thế nào.

Không tự ý xóa hoặc sửa chứng từ

Nếu giao dịch đã phát sinh, người lao động không nên tự ý sửa, xóa hoặc làm thay đổi dữ liệu nhằm che giấu sự việc.

Việc bảo toàn tài liệu gốc có ý nghĩa quan trọng nếu sau này cơ quan chức năng hoặc doanh nghiệp tiến hành xác minh.

Báo cáo qua kênh nội bộ phù hợp

Tùy cơ cấu doanh nghiệp, người lao động có thể xem xét báo cáo đến:

• Người quản lý cấp cao hơn;
• Ban kiểm soát hoặc kiểm toán nội bộ;
• Bộ phận pháp chế;
• Bộ phận tuân thủ;
• Phòng nhân sự;
• Công đoàn hoặc cơ chế tố giác nội bộ của doanh nghiệp.

Đối với doanh nghiệp tài chính, quy trình kiểm soát nội bộ thường đặc biệt quan trọng vì giao dịch tiền phải tuân thủ thẩm quyền phê duyệt và hệ thống kiểm soát.

Tố giác đến cơ quan có thẩm quyền khi có dấu hiệu tội phạm

Nếu có căn cứ cho rằng hành vi có dấu hiệu tội phạm, người lao động có thể thực hiện quyền tố giác theo quy định pháp luật.

Khi trình bày vụ việc, nên tập trung vào sự kiện và chứng cứ, chẳng hạn ai yêu cầu chuyển tiền, số tiền bao nhiêu, tài khoản nhận tiền, nội dung đe dọa, thời điểm xảy ra và tài liệu kèm theo.

Việc xác định chính xác hành vi cấu thành tội danh nào thuộc trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng trên cơ sở kết quả xác minh.

Nếu bị cấp trên đe dọa, người lao động cần lưu giữ chứng cứ, nội dung thể hiện bị đe dọa

Nếu đã chuyển tiền vì bị ép buộc thì sao?

Nếu người lao động đã ký hoặc thực hiện giao dịch vì bị đe dọa, không nên vì lo sợ mà tiếp tục che giấu sự việc.

Cần sớm: Bảo toàn chứng cứ → ghi nhận đầy đủ diễn biến → xác định vai trò của mình → chủ động tìm phương án pháp lý phù hợp.

Đặc biệt, cần lưu giữ những tài liệu thể hiện việc người lao động không phải người chủ động đề xuất giao dịch, đã bị gây sức ép hoặc đã từng phản đối yêu cầu.

Việc đánh giá trách nhiệm của người lao động sẽ phụ thuộc vào mức độ nhận thức, vai trò, hành vi thực tế và các chứng cứ cụ thể của từng vụ việc.

Người tố giác có được pháp luật bảo vệ không?

Pháp luật có cơ chế bảo vệ người tố cáo, tố giác trong những trường hợp đáp ứng điều kiện luật định.

Các biện pháp bảo vệ có thể liên quan đến bí mật thông tin, vị trí công tác, tính mạng, sức khỏe, tài sản, danh dự, nhân phẩm và các quyền, lợi ích hợp pháp.

Nếu lo ngại bị cấp trên trả đũa, trù dập hoặc gây ảnh hưởng đến công việc sau khi phản ánh vụ việc, người lao động nên lưu giữ cả những chứng cứ liên quan đến hành vi trả đũa và cân nhắc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền áp dụng biện pháp bảo vệ phù hợp.

Điều quan trọng nhất người lao động cần nhớ

Khi cấp trên yêu cầu thực hiện một giao dịch tài chính bất thường, đừng chỉ đặt câu hỏi:

"Nếu tôi không làm thì có bị mất việc không?"

Cần đặt thêm câu hỏi:

"Nếu tôi làm theo và giao dịch này sau đó bị xác định là trái pháp luật, tôi sẽ phải giải trình vai trò của mình như thế nào?"

Đặc biệt với người làm kế toán, tài chính, ngân hàng, kiểm soát nội bộ hoặc người có quyền phê duyệt giao dịch, việc ký tên hoặc thao tác chuyển tiền có thể trở thành chứng cứ quan trọng khi vụ việc được xác minh.

Vì vậy, khi phát hiện yêu cầu có dấu hiệu bất thường, nguyên tắc cần ưu tiên là: Không tiếp tục thực hiện giao dịch có dấu hiệu trái pháp luật – bảo toàn chứng cứ – báo cáo đúng kênh – tìm kiếm hỗ trợ pháp lý kịp thời.

Kết luận

Việc cấp trên sử dụng quyền lực để đe dọa cho nghỉ việc, bôi xấu nhằm buộc nhân viên chuyển tiền công ty vào tài khoản cá nhân là tình huống có dấu hiệu pháp lý nghiêm trọng và cần được xem xét dưới góc độ hình sự, không đơn thuần là áp lực trong quan hệ lao động.

Tuy nhiên, để xác định có cấu thành tội cưỡng đoạt tài sản hay một tội danh khác, cần làm rõ quyền quản lý tài sản, chức vụ của người yêu cầu, mục đích chiếm đoạt, nguồn tiền, quy trình phê duyệt và vai trò của từng người liên quan.

Người lao động trong tình huống này cần đặc biệt tránh việc tiếp tục thực hiện hoặc che giấu giao dịch vì lo sợ mất việc. Việc bảo toàn chứng cứ và có phương án xử lý từ sớm sẽ giúp bảo vệ tốt hơn quyền lợi cũng như hạn chế rủi ro pháp lý cho chính mình.

Căn cứ pháp lý

• Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017;
• Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 và các văn bản sửa đổi, bổ sung;
• Luật Tố cáo 2018;
• Bộ luật Lao động 2019;
• Các quy định pháp luật có liên quan.

LH Legal hỗ trợ xử lý vụ việc có dấu hiệu vi phạm hình sự

LH Legal hỗ trợ khách hàng đánh giá dấu hiệu pháp lý của vụ việc, xác định rủi ro đối với người thực hiện giao dịch, rà soát chứng cứ, soạn thảo đơn tố giác và làm việc với cơ quan có thẩm quyền.

Đối với người lao động đã ký duyệt hoặc thực hiện một phần giao dịch theo yêu cầu của cấp trên, việc được luật sư đánh giá vai trò và chứng cứ từ sớm đặc biệt quan trọng để lựa chọn phương án xử lý phù hợp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Nếu có bất kỳ thắc mắc hay cần tư vấn pháp luật vui lòng liên hệ chúng tôi qua các hình thức sau:

Hotline Luật sư tư vấn trực tiếp: 1900 2929 01

Nhập thông tin đăng ký tư vấn luật tại đây: https://luatsulh.com/dang-ky-tu-van.html

Liên hệ đặt lịch hẹn qua zalo số: 0903 796 830

Website: https://luatsulh.com/

Văn phòng: Hồ Chí Minh | Hà Nội | Khánh Hòa

Theo dõi Công ty Luật LH Legal tại:

Website: https://luatsulh.com/

Facebook: Luật sư LH Legal

Youtube: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hoà: Luật sư Hoà (LH Legal)

Kênh Tiktok Công ty: Luật sư LH Legal

Kênh Tiktok Luật sư Hình sự: Luật sư Hình sự

Kênh Zalo OA

Hồ sơ năng lực LH Legal